Pomidory w Turcji: regiony upraw, odmiany i ceny

W 2023 roku w Turcji zebrano 13,3 mln ton pomidorów, z czego w samej prowincji Antalya 19,6%. Pomidory stołowe (sofralık) stanowiły 58,3% zbiorów, a pomidory przemysłowe na przecier (salçalık) 41,7%. Na rynku hurtowym (hal) średnia cena kilograma 25.10.2026 wynosiła od 5,23 do 96,24 liry tureckiej (TL), zależnie od odmiany.

Ile się zbiera i gdzie

TÜİK podlicza zbiory. Tona (t) to 1 000 kilogramów, a hektar (ha) to 10 000 metrów kwadratowych, więc 80,1 tony z hektara to 8 kilogramów z metra kwadratowego.

Dane TÜİK przytoczone w raporcie TEPGE nr 396 „Domates Ürün Raporu 2024” (TEPGE: instytut ekonomiki i polityki rolnej Ministerstwa Rolnictwa i Leśnictwa), wrzesień 2024 · sprawdzono 26.10.2026 · raport.

W dziesięciu prowincjach zebrano 9 851 z 13 300 tysięcy ton w 2023 roku. Antalya odpowiadała za 19,6%, Bursa za 11,5%, a Manisa za 8,2%.

Dane TÜİK przytoczone w raporcie TEPGE nr 396 · wszystkie pozostałe prowincje zebrały łącznie 3 448 tys. t · sprawdzono 26.10.2026 · raport.

Akdeniz (region śródziemnomorski)

25,2% zbiorów z 2023 roku

Marmara

20,8%

Ege (region egejski)

18,2%

İç Anadolu (Anatolia Środkowa)

10,4%

Areał: inna kolejność

Bursa 19 054 ha, Antalya 16 923, Konya 14 093, Manisa 12 962 i İzmir 11 508 w 2023 roku Raport TEPGE nr 396, sprawdzono 26.10.2026

Pod osłoną czy w gruncie: sera i tarla

Szklarnia to sera; w broszurach ministerstwa uprawa szklarniowa nosi nazwę örtüaltı (örtü to osłona, altı to pod spodem). Uprawa w gruncie to tarla (pole). Pomidory uprawia się w gruncie we wszystkich rolniczych rejonach Turcji, a w szklarniach głównie w regionach Ege, Akdeniz i Marmara. W szklarni sadzi się rozsadę; siew bezpośrednio do ziemi stosuje się głównie w uprawie w gruncie.

Zbiory pomidorów szklarniowych przypadają na jeden z trzech okresów. Zaczynają się około 4,5–5 miesięcy po wysiewie nasion.

Prowincjonalna Dyrekcja Rolnictwa i Leśnictwa w Gaziantep, broszura „Örtü Altı Domates Yetiştiriciliği” (uprawa pomidorów w szklarni), bez daty · sprawdzono 26.10.2026 · broszura.

Uprawa w gruncie

• Nasiona lub rozsada. Siew bezpośrednio do gruntu wymaga gleby o temperaturze co najmniej 14 °C. Rozsadę zwykle przygotowuje się na ciepłych zagonach (sıcak yastık). Jest gotowa po około 6 tygodniach od wysiewu, gdy osiągnie 15–20 cm.
• Palik. Przy odmianie palikowej (sırık domates), gdy sadzonka osiągnie 30–35 cm, wbija się palik (herek) około 10 cm od niej. Pędy boczne (koltuk) usuwa się mniej więcej co 15 dni.
• Stopień dojrzałości. Na pobliski rynek zbiera się w pełni dojrzałe owoce; na odległy — różowe lub zielonoróżowe.

Instytut Badawczy Ogrodnictwa im. Atatürka w Yalovie, broszura dla rolników „Domates Yetiştiriciliği”, bez daty · sprawdzono 26.10.2026 · broszura

Ciepło

Temperatura wzrostu roślin wynosi 22–26 °C, a szklarnię wietrzy się po przekroczeniu 24 °C. Broszura z Gaziantep, sprawdzono 26.10.2026 · broszura

Sznurki

W szklarniach uprawia się głównie odmiany palikowe. Każda roślina ma osobny sznurek, zawiązany poniżej miejsca, w którym trzeci lub czwarty liść wyrasta z łodygi. Broszura z Gaziantep, sprawdzono 26.10.2026

Gdzie i na co

W regionach Marmara i Ege pomidory uprawia się dla przemysłu (sanayi); pomidory szklarniowe w regionie Akdeniz są przeznaczone do jedzenia na świeżo. Instytut Badawczy Ogrodnictwa Alata, Mersin, broszura autorstwa Mine Bulut, 2022 · sprawdzono 26.10.2026 · broszura

Dwa typy upraw: sofralık i salçalık

TÜİK dzieli pomidory na dwie grupy. Pomidory stołowe, sofralık (sofra to stół), uprawia się do jedzenia na świeżo. Pomidory przemysłowe na przecier, salçalık (salça to koncentrat pomidorowy), uprawia się na przecier. Przetworzone pomidory trafiają do salça, keczupu, konserw pomidorowych i mrożonek.

Dane TÜİK przytoczone w raporcie TEPGE nr 396 · sprawdzono 26.10.2026 · raport. Zastosowania w przetwórstwie: Instytut Badawczy Ogrodnictwa im. Atatürka w Yalovie, broszura.

Dane TÜİK przytoczone w raporcie TEPGE nr 396 · sprawdzono 26.10.2026 · raport.

Salça

• Salça to koncentrat pomidorowy.
• Salçalık znaczy na przecier: pomidor jest uprawiany z przeznaczeniem na przecier.
• Ev salçası znaczy domowa salça (ev to dom).

Nazwy na tabliczce na targu

Na straganie na targu (pazar, cotygodniowy targ na świeżym powietrzu) nazwa pomidora widnieje na odręcznie zapisanej kartce.

Słowa na kartkach

• Tarla to pole. Napis tarla oznacza, że pomidor pochodzi z uprawy w gruncie.
• Pembe znaczy różowy.
• İnce kabuklu znaczy o cienkiej skórce (ince to cienki, kabuk to skórka).
• Köy to wieś.

Hal i cena

Hal to rynek hurtowy owoców i warzyw. Tamtejsze ceny płacą handlarze kupujący duże ilości; stragan czy sklep ustala własną cenę. Ministerstwo Handlu prowadzi Hal Kayıt Sistemi (HKS, system ewidencji hal).

HKS działa na podstawie ustawy nr 5957 o handlu warzywami, owocami i innymi towarami o wystarczającej podaży i popycie. Funkcjonuje od 15.02.2012 i rejestruje odmianę, ilość, cenę, nabywcę i sprzedawcę przy każdej sprzedaży.

1. Zgłoszenie (bildirim)Zanim towar opuści miejsce produkcji lub przejście celne, nadawca zgłasza go w systemie. Nadawcy to między innymi przedsiębiorstwa przemysłowe, eksporterzy, importerzy, organizacje producentów, agenci komisowi, handlarze, sprzedawcy detaliczni (markety, manav — sklepy warzywne, i pazarcı — sprzedawcy na straganach), restauracje i hotele.
2. KünyePo zgłoszeniu system tworzy künye, czyli dowód pochodzenia. Wskazuje on miejsce produkcji, odmianę, ilość, producenta lub firmę oraz ewentualny certyfikat.
3. Na towarzeKünye musi znajdować się na towarze, pojemniku lub opakowaniu albo w widocznym miejscu w punkcie sprzedaży.
4. Opłata halowa (hal rüsumu)Nabywca uiszcza ją na rzecz gminy lub operatora hal od ceny hurtowej: 1%, jeśli towar sprzedaje się w hal, i 2%, jeśli poza nim. Dotyczy to towarów kupionych od producentów na fakturę lub müstahsil makbuzu (pokwitowanie sprzedaży przez rolnika) oraz importu. Opłaty nie pobiera się od towarów dla przemysłu lub na eksport, towarów ekologicznych lub z certyfikatem dobrej praktyki rolniczej, własnej sprzedaży detalicznej producentów ani sprzedaży organizacji producentów.

Ministerstwo Handlu, hal.gov.tr, najczęstsze pytania dotyczące rynków hurtowych · sprawdzono 26.10.2026 · strona.

Przed wysyłką towaru

• Najpierw zgłoszenie. Towar zgłasza się przed wysyłką z miejsca produkcji.
• Potem künye. Towarzyszy towarowi, na skrzynce lub opakowaniu albo w punkcie sprzedaży.
• Zapytaj na straganie. Pytanie brzmi „Künyesi var mı?” (Czy ma künye?).

Biuletyn hal z 26.10.2026 (dane z 25.10.2026), średnia cena za kilogram · Ministerstwo Handlu, hal.gov.tr „Ürün Fiyat Detayları”, data biuletynu 26.10.2026 · sprawdzono 26.10.2026 · dzisiejszy cennik.

Sprzedaż za granicę

Dane dotyczą roku handlowego (pazarlama yılı), który trwa od 1 lipca do 30 czerwca. Eksport to towary, które Turcja sprzedaje innym krajom, a import — te, które kupuje.

W roku handlowym 2023/24 Turcja sprzedała za granicę 533 374 tony pomidorów za 459,3 mln USD (dane TÜİK). Import wyniósł 463 tony.

Dane TÜİK przytoczone w raporcie TEPGE nr 396 · sprawdzono 26.10.2026 · raport.

Pięciu odbiorców, którzy kupili najwięcej ton w 2023/24 · raport TEPGE nr 396 · sprawdzono 26.10.2026.

Zakaz eksportu w 2023

Po nadzwyczajnych podwyżkach cen i trzęsieniu ziemi, które dotknęło 11 prowincji, od 2 marca do 14 kwietnia 2023 obowiązywał zakaz eksportu, aby ustabilizować podaż żywności i ceny. Część dotyczącą świeżych pomidorów zniesiono po 3 dniach. Raport TEPGE nr 396, sprawdzono 26.10.2026

Stopień samo­wystar­czalności (yeterlilik derecesi)

117,5% w 2022/23, wobec 123,7% w 2021/22. Wskaźnik powyżej 100% oznacza, że Turcja produkuje więcej, niż zużywa w kraju.

Tabele bilansowe TÜİK przytoczone w raporcie TEPGE nr 396 · sprawdzono 26.10.2026 · raport.

W tureckiej kuchni

Pomidory jada się faszerowane (dolma) i gotowane z jajkami (menemen).

Na targu pazar: co powiedzieć

Tych pięć zdań przyda się na straganie.

Więcej poradników: Rolnictwo w Turcji, Ceny żywności w Turcji, Targi i bazary w Stambule, Zakupy w İzmirze, BİM, A101, Migros, CarrefourSA, Przewodnik po tureckich serach, Dania osmańskie w Turcji.

Źródła i ograniczenia

Zdjęcia pochodzą z Wikimedia Commons. W podpisie każdego podano autora, datę, licencję i stronę pliku. Narysowane pomidory to rysunki, nie zdjęcia.

Ta strona zawiera ogólne informacje o pomidorach w Turcji. Ceny hurtowe to średnie z jednego dnia; na stronie Ministerstwa Handlu znajduje się cennik na dany dzień.