Tomaten in Turkije: teeltgebieden, soorten en prijzen
Waar tomaten in Turkije groeien, in kassen of open grond, wat de namen op de markt betekenen en hoe een groothandelsprijs de kraam bereikt.
Inhoudsopgave
In 2023 teelde Turkije 13,3 miljoen ton tomaten. Alleen al de provincie Antalya leverde 19,6% daarvan. Tafeltomaten (sofralık) vormden 58,3% van de oogst en tomaten voor tomatenpuree (salçalık) 41,7%. Op de groothandelsmarkt (hal) kostte een kilo op 25‑10‑2026 gemiddeld 5,23 tot 96,24 Turkse lira (TL), afhankelijk van de soort.
In het kort · gecontroleerd op 26‑10‑2026
Turkije teelde 13,3 miljoen ton, en Antalya teelde het meest.
- 13,3 miljoen ton in 2023. TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu, het Turkse bureau voor de statistiek) telde 13.300 duizend ton op 166 duizend hectare, met 80,1 ton per hectare.
- Antalya, Bursa en Manisa telen het meest: 19,6%, 11,5% en 8,2% van de oogst van 2023.
- Twee teelten: sofralık (om vers te eten) 7.750 duizend ton, 58,3%; salçalık (voor tomatenpuree) 5.550 duizend ton, 41,7%. Tomaten voor tomatenpuree stegen met 10% ten opzichte van 2022 en tafeltomaten daalden met 2,6%.
- Een prijs in de hal is een groothandelsprijs, het bedrag dat handelaren bij grote afnames betalen, niet de prijs op de kraam. Het bulletin van 26‑10‑2026 vermeldt een gemiddelde kiloprijs van 5,23 TL (salçalık) tot 96,24 TL (Cherry).
- Vraag naar de künye. Het herkomstbewijs (künye) wordt aangemaakt door het Hal Kayıt Sistemi (het registratiesysteem voor de hal van het ministerie van Handel). Het vermeldt de productieplaats, soort en hoeveelheid en moet op de goederen, op de verpakking of op een zichtbare plek in de verkoopruimte staan.
Tool · halbulletin van 26‑10‑2026 (gegevens van 25‑10‑2026)
Soorten op een prijslijst van de hal, getekend
Het halbulletin van het ministerie van Handel vermeldt tomatenprijzen per soort. Tik op een getekende tomaat voor de Turkse naam, de uitspraak, de betekenis, de gemiddelde kiloprijs van die dag en een vraag voor bij de kraam.
Ayaşa-jasjTekening
Ayaş is een district in de provincie Ankara. Het bulletin vermeldt het als soortnaam.
5,37 TL per kilo · gemiddeld, halbulletin van 26‑10‑2026
Ayaş domates var mı? Kilosu kaç lira?
a-jasj do-ma-tes war mi? ki-lo-soe katsj li-ra
Heb je Ayaş-tomaten? Hoeveel lira kost een kilo?
BeefbiefTekening
Beef is het Engelse woord; in het Nederlands heet dit een vleestomaat, een grote tomaat.
30,57 TL per kilo · gemiddeld, halbulletin van 26‑10‑2026
Beef domates var mı? Kilosu kaç lira?
bief do-ma-tes war mi? ki-lo-soe katsj li-ra
Heb je beef-tomaten? Hoeveel lira kost een kilo?
Cherrytsje-riTekening
Cherry is het Engelse woord; in het Nederlands heet dit een cherrytomaat, klein en rond.
96,24 TL per kilo · gemiddeld, halbulletin van 26‑10‑2026
Cherry domates var mı? Kilosu kaç lira?
tsje-ri do-ma-tes war mi? ki-lo-soe katsj li-ra
Heb je cherrytomaten? Hoeveel lira kost een kilo?
Pembepem-beTekening
Pembe betekent roze.
48,40 TL per kilo · gemiddeld, halbulletin van 26‑10‑2026
Pembe domates var mı? Kilosu kaç lira?
pem-be do-ma-tes war mi? ki-lo-soe katsj li-ra
Heb je roze tomaten? Hoeveel lira kost een kilo?
Petemek (erik)pe-te-mek (e-rik)Tekening
Erik betekent pruim, vandaar de pruimvormige tekening. Petemek is de soortnaam in het bulletin.
14,84 TL per kilo · gemiddeld, halbulletin van 26‑10‑2026
Petemek domates var mı? Kilosu kaç lira?
pe-te-mek do-ma-tes war mi? ki-lo-soe katsj li-ra
Heb je petemek-tomaten? Hoeveel lira kost een kilo?
Salkımsal-kimTekening
Salkım betekent een hangende tros, dus de tekening toont tomaten aan één steel.
51,54 TL per kilo · gemiddeld, halbulletin van 26‑10‑2026
Salkım domates var mı? Kilosu kaç lira?
sal-kim do-ma-tes war mi? ki-lo-soe katsj li-ra
Heb je trostomaten (salkım)? Hoeveel lira kost een kilo?
Yeşil (turşu)je-sjil (toer-sjoe)Tekening
Yeşil betekent groen; turşu betekent ingelegde groenten. Het bulletin vermeldt ze als groen, om in te leggen.
12,71 TL per kilo · gemiddeld, halbulletin van 26‑10‑2026
Yeşil domates var mı? Kilosu kaç lira?
je-sjil do-ma-tes war mi? ki-lo-soe katsj li-ra
Heb je groene tomaten? Hoeveel lira kost een kilo?
Salçalıksal-tsja-likTekening
Salçalık betekent voor tomatenpuree (salça is tomatenpuree): een tomaat die daarvoor wordt geteeld.
5,23 TL per kilo · gemiddeld, halbulletin van 26‑10‑2026
Salçalık domates var mı? Kilosu kaç lira?
sal-tsja-lik do-ma-tes war mi? ki-lo-soe katsj li-ra
Heb je tomaten voor tomatenpuree? Hoeveel lira kost een kilo?
Tekeningen, geen foto’s. Cherry is klein getekend, beef groot, salkım als een tros, pembe roze, yeşil groen en petemek (erik) pruimvormig; salçalık is langwerpig getekend. De prijzen zijn de gemiddelde kiloprijzen uit het halbulletin voor 25‑10‑2026, gecontroleerd op 26‑10‑2026.
Hoeveel er groeit, en waar
TÜİK telt de oogst. Een ton (t) is 1.000 kilogram en een hectare (ha) is 10.000 vierkante meter. Zo komt 80,1 ton per hectare neer op 8 kilogram per vierkante meter.
Tomaten, 2023 · TÜİK-cijfers
13,3 miljoen t op 166 duizend ha.
Dat is 80,1 ton per hectare. Het areaal bedroeg 173 duizend hectare in 2019 en 166 duizend in 2023. Volgens de tabel van FAO voor 2022 (FAO is de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties) teelde de wereld 186,1 miljoen ton: China 68,2, India 20,7, Turkije 13,0, de VS 10,2 en Egypte 6,3.
| Jaar | Areaal (duizend ha) | Productie (duizend t) | Opbrengst (t per ha) |
|---|---|---|---|
| 2019 | 173 | 12.842 | 74,2 |
| 2020 | 174 | 13.204 | 75,9 |
| 2021 | 165 | 13.095 | 79,4 |
| 2022 | 159 | 13.000 | 81,8 |
| 2023 | 166 | 13.300 | 80,1 |
TÜİK-cijfers zoals opgenomen in TEPGE-rapport nr. 396 «Domates Ürün Raporu 2024» (TEPGE: het instituut voor landbouweconomie en -beleid van het ministerie van Landbouw en Bosbouw), september 2024 · gecontroleerd op 26‑10‑2026 · rapport.
Tien provincies teelden in 2023 9.851 van de 13.300 duizend ton. Antalya teelde 19,6%, Bursa 11,5% en Manisa 8,2%.
| Provincie | Productie 2023 (duizend t) | Vergeleken met Antalya |
|---|---|---|
| Antalya | 2.601 | |
| Bursa | 1.528 | |
| Manisa | 1.096 | |
| Konya | 963 | |
| İzmir | 891 | |
| Mersin | 759 | |
| Çanakkale | 577 | |
| Balıkesir | 535 | |
| Muğla | 470 | |
| Niğde | 431 |
TÜİK-cijfers zoals opgenomen in TEPGE-rapport nr. 396 · alle overige provincies samen teelden 3.448 duizend t · gecontroleerd op 26‑10‑2026 · rapport.
- Akdeniz (Middellandse Zeeregio)
- 25,2% van de productie in 2023
- Marmara
- 20,8%
- Ege (Egeïsche regio)
- 18,2%
- İç Anadolu (Centraal-Anatolië)
- 10,4%
- Areaal, een andere volgorde
- Bursa 19.054 ha, Antalya 16.923, Konya 14.093, Manisa 12.962 en İzmir 11.508 in 2023 TEPGE-rapport nr. 396, gecontroleerd op 26‑10‑2026
Onder glas of in de open grond: sera en tarla
Een kas is een sera; de brochures van het ministerie noemen kasteelt örtüaltı (örtü is bedekking, altı is eronder). Teelt in de open grond heet tarla (open grond). In elk landbouwgebied van Turkije groeien tomaten in de open grond. Kasteelt vindt vooral plaats in de regio’s Ege, Akdeniz en Marmara. In een kas worden zaailingen geplant; rechtstreeks zaaien gebeurt vooral in de open grond.
Een kasteelt wordt in een van drie periodes geoogst. Het oogsten begint ongeveer 4,5 tot 5 maanden na het zaaien.
| Kasteelt | Oogstmaanden |
|---|---|
| Enkele teelt (tek ürün) | Februari tot juli |
| Herfstteelt (sonbahar) | Half november tot half februari |
| Voorjaarsteelt (ilkbahar) | April tot juli |
Provinciale directie Landbouw en Bosbouw van Gaziantep, brochure «Örtü Altı Domates Yetiştiriciliği» (tomatenteelt in de kas), zonder datum · gecontroleerd op 26‑10‑2026 · brochure.
In de open grond
- Zaad of zaailing. Rechtstreeks zaaien vraagt een bodemtemperatuur van minstens 14 °C. Zaailingen worden meestal opgekweekt in warme zaaibedden (sıcak yastık). Ze zijn ongeveer 6 weken na het zaaien klaar, bij een hoogte van 15 tot 20 cm.
- Een stok. Een ras dat langs stokken groeit (sırık domates) krijgt een stok (herek) op ongeveer 10 cm van een zaailing die 30 tot 35 cm hoog is. Zijscheuten (koltuk) worden ongeveer elke 15 dagen verwijderd.
- Hoe rijp. Voor een markt dichtbij worden de vruchten volledig rijp geplukt; voor een verre markt roze of groenroze.
Atatürk-instituut voor tuinbouwonderzoek in Yalova, telersbrochure «Domates Yetiştiriciliği», zonder datum · gecontroleerd op 26‑10‑2026 · brochure
- Warmte
- De groeitemperatuur is 22 tot 26 °C. Een kas wordt geventileerd zodra de temperatuur boven 24 °C komt. Brochure van Gaziantep, gecontroleerd op 26‑10‑2026 · brochure
- Touwen
- In een kas worden vooral rassen geteeld die langs stokken groeien. Elke plant krijgt een eigen touw, vastgebonden onder het punt waar het derde of vierde blad aan de stengel zit. Brochure van Gaziantep, gecontroleerd op 26‑10‑2026
- Wie teelt wat
- In de regio’s Marmara en Ege worden tomaten geteeld voor de industrie (sanayi); kastomaten in de regio Akdeniz worden geteeld om vers te eten. Alata-instituut voor tuinbouwonderzoek, Mersin, brochure van Mine Bulut, 2022 · gecontroleerd op 26‑10‑2026 · brochure
Twee teelten: sofralık en salçalık
TÜİK telt tomaten in twee groepen. Tafeltomaten (sofralık; sofra is de tafel) worden geteeld om vers te eten. Tomaten voor tomatenpuree (salçalık; salça is tomatenpuree) worden geteeld om er puree van te maken. Verwerkte tomaten komen terecht in salça, ketchup, tomaten in blik en diepvriestomaten.
| Jaar | Tafeltomaten, sofralık (duizend t) | Tomaten voor tomatenpuree, salçalık (duizend t) |
|---|---|---|
| 2019 | 8.836 | 4.006 |
| 2020 | 8.656 | 4.548 |
| 2021 | 8.581 | 4.515 |
| 2022 | 7.955 | 5.045 |
| 2023 | 7.750 | 5.550 |
TÜİK-cijfers zoals opgenomen in TEPGE-rapport nr. 396 · gecontroleerd op 26‑10‑2026 · rapport. De verwerkte producten: Atatürk-instituut voor tuinbouwonderzoek in Yalova, brochure.
Welke teelt?
- 2023
- 7.750 duizend t, 58,3% van de oogst; 2,6% minder dan in 2022.
- Provincies, 2023
- Antalya 2.595 duizend t, Mersin 759, Muğla 470, Çanakkale 356, Burdur 258, Bitlis 227.
- 2023
- 5.550 duizend t, 41,7% van de oogst; 10% meer dan in 2022.
- Provincies, 2023
- Bursa 1.359 duizend t, Manisa 958, Konya 787, İzmir 770, Balıkesir 464, Niğde 406, Çanakkale 221, Şanlıurfa 113.
TÜİK-cijfers zoals opgenomen in TEPGE-rapport nr. 396 · gecontroleerd op 26‑10‑2026 · rapport.
Salça
- Salça is tomatenpuree.
- Salçalık betekent voor tomatenpuree: de tomaat wordt geteeld om er tomatenpuree van te maken.
- Ev salçası betekent zelfgemaakte salça (ev is thuis).
Namen op het marktbordje
Bij een kraam op een pazar (weekmarkt in de openlucht) staat de naam van de tomaat op een handgeschreven kaartje.
Woorden op de kaartjes
- Tarla is open grond. Een kaartje met tarla duidt de tomaat aan als een tomaat uit de open grond.
- Pembe is roze.
- İnce kabuklu is met een dunne schil (ince is dun, kabuk is schil).
- Köy is dorp.
Beschermde naam · Ayaş Domatesi
Ayaş is een district in de provincie Ankara. Ayaş Domatesi (Ayaş-tomaat) is in de Europese Unie geregistreerd als coğrafi işaret (geografische aanduiding: een beschermde plaatsnaam). TÜRKPATENT, het Turkse octrooi- en merkenbureau, maakte dit op 30‑11‑2023 bekend als de eerste van 12 aanvragen die het in januari 2023 rechtstreeks bij de EU indiende, en als de 15e EU-registratie van Turkije.
Gecontroleerd op 26‑10‑2026 · Nieuws van TÜRKPATENT
De hal en de prijs
Een hal is een groothandelsmarkt voor groente en fruit. De prijzen daar zijn wat handelaren bij grote afnames betalen; een kraam of winkel hanteert een eigen prijs. Het ministerie van Handel beheert het Hal Kayıt Sistemi (HKS, het registratiesysteem voor de hal).
Het HKS valt onder wet nr. 5957, de wet op de handel in groenten, fruit en andere goederen met voldoende vraag en aanbod. Het systeem is sinds 15‑02‑2012 in gebruik en registreert de soort, hoeveelheid, prijs, koper en verkoper van elke verkoop.
- Melding (bildirim)Voordat de goederen de productieplaats of de douanepost verlaten, doet de verzender een melding in het systeem. Verzenders zijn onder meer industriële bedrijven, exporteurs, importeurs, producentenorganisaties, commissionairs, handelaren, detailhandelaren (supermarkten, manavs, de groenteboeren, en pazarcıs, de kraamverkopers), restaurants en hotels.
- De künyeNa de melding maakt het systeem een künye aan, het herkomstbewijs. Dit vermeldt de productieplaats, soort, hoeveelheid, producent of bedrijf en een eventueel certificaat.
- Op de goederenDe künye moet op de goederen, op de bak of verpakking, of op een zichtbare plek in de verkoopruimte staan.
- De halheffing (hal rüsumu)De koper betaalt deze over de groothandelsprijs aan de gemeente of de halexploitant: 1% bij verkoop in de hal en 2% bij verkoop daarbuiten. Dit geldt voor goederen die met een factuur of een müstahsil makbuzu (het ontvangstbewijs voor een verkoop door een boer) bij producenten zijn gekocht, en voor import. De heffing geldt niet voor goederen voor de industrie of export, voor biologische goederen of goederen met een certificaat voor goede landbouwpraktijken, voor rechtstreekse verkoop door producenten aan consumenten of voor verkopen door producentenorganisaties.
Ministerie van Handel, hal.gov.tr, veelgestelde vragen over de groothandelsmarkten · gecontroleerd op 26‑10‑2026 · pagina.
Voordat de goederen vertrekken
- Eerst melden. De melding wordt gedaan vóór verzending vanaf de productieplaats.
- Dan de künye. Die gaat met de goederen mee: op de krat of de verpakking, of op een plek in de verkoopruimte.
- Vraag het bij de kraam. De vraag is “Künyesi var mı?” (Heeft dit een künye?).
Halbulletin van 26‑10‑2026 (gegevens van 25‑10‑2026), gemiddelde kiloprijs
5,23 tot 96,24 TL per kilo, afhankelijk van de soort.
Salçalık, de tomaat voor tomatenpuree, kostte gemiddeld 5,23 TL per kilo en cherry 96,24 TL.
| Soort, zoals in het bulletin | Gemiddelde prijs, TL per kilo |
|---|---|
| Ayaş | 5,37 |
| Beef | 30,57 |
| Cherry | 96,24 |
| Pembe | 48,40 |
| Petemek (erik) | 14,84 |
| Salkım | 51,54 |
| Yeşil (turşu) | 12,71 |
| Salçalık | 5,23 |
Halbulletin van 26‑10‑2026 (gegevens van 25‑10‑2026), gemiddelde kiloprijs · Ministerie van Handel, hal.gov.tr «Ürün Fiyat Detayları», datum bulletin 26‑10‑2026 · gecontroleerd op 26‑10‑2026 · de lijst van vandaag.
Verkoop naar het buitenland
De cijfers volgen het afzetjaar (pazarlama yılı), dat loopt van 1 juli tot 30 juni. Export is wat Turkije aan andere landen verkoopt, import wat het koopt.
In het afzetjaar 2023/24 verkocht Turkije 533.374 ton tomaten aan het buitenland. Dat bracht 459,3 miljoen USD op (TÜİK-cijfers). De import bedroeg 463 ton.
| Afzetjaar | Export (t) | Waarde (duizend USD) |
|---|---|---|
| 2019/20 | 551.016 | 318.187 |
| 2020/21 | 561.064 | 334.535 |
| 2021/22 | 575.557 | 391.842 |
| 2022/23 | 558.160 | 452.492 |
| 2023/24 | 533.374 | 459.349 |
TÜİK-cijfers zoals opgenomen in TEPGE-rapport nr. 396 · gecontroleerd op 26‑10‑2026 · rapport.
| Afnemer, 2023/24 | Ton |
|---|---|
| Oekraïne | 72.497 |
| Roemenië | 63.257 |
| Syrië | 55.649 |
| Rusland | 51.616 |
| Bulgarije | 45.825 |
De vijf afnemers die in 2023/24 de meeste tonnen afnamen · TEPGE-rapport nr. 396 · gecontroleerd op 26‑10‑2026.
- Het exportverbod van 2023
- Na uitzonderlijke prijsstijgingen en de aardbeving die 11 provincies trof, gold van 2 maart tot 14 april 2023 een exportverbod om de voedselvoorziening en prijzen stabiel te houden. Het deel voor verse tomaten werd na 3 dagen opgeheven. TEPGE-rapport nr. 396, gecontroleerd op 26‑10‑2026
- Zelfvoorzieningsgraad (yeterlilik derecesi)
- 117,5% in 2022/23, tegenover 123,7% in 2021/22. Een cijfer boven 100% betekent dat Turkije meer teelt dan het zelf verbruikt.
| Afzetjaar | Binnenlands verbruik (duizend t) | Verliezen (duizend t) | Per persoon (kg) | Zelfvoorzieningsgraad (%) |
|---|---|---|---|---|
| 2018/19 | 10.604 | 1.591 | 109,9 | 110,6 |
| 2019/20 | 11.190 | 1.678 | 114,4 | 110,7 |
| 2020/21 | 10.890 | 1.633 | 110,7 | 117,0 |
| 2021/22 | 10.220 | 1.533 | 102,6 | 123,7 |
| 2022/23 | 10.673 | 1.600 | 106,4 | 117,5 |
TÜİK-balansen zoals opgenomen in TEPGE-rapport nr. 396 · gecontroleerd op 26‑10‑2026 · rapport.
In de Turkse keuken
Tomaten worden gevuld gegeten (dolma) en met eieren bereid (menemen).
Domates dolması
Dolma betekent gevuld. Domates dolması is een gevulde tomaat, vermeld naast dolma van paprika, artisjok, kool en aubergine. Sarma betekent gewikkeld: een kool- of druivenblad met een rijstvulling wordt soms sarma genoemd. Zeg geen “dolmuş” als je dolma bedoelt: een dolmuş is een gedeelde minibus.
Menemen
Menemen is een gerecht van tomaten die met eieren worden bereid (domatesli yumurta: ei met tomaat).
Op de pazar: wat je kunt zeggen
Deze vijf zinnen zijn voor bij een kraam.
Vijf zinnen voor bij de kraam
Bu domates nereden geldi? Seradan mı, tarladan mı?
boe do-ma-tes ne-re-den gel-di? se-ra-dan mi, tar-la-dan mi
Waar komt deze tomaat vandaan? Uit een kas of uit de open grond?
Hangi ilin domatesi?
han-gi i-lin do-ma-te-si
Uit welke provincie komt de tomaat?
Künyesi var mı?
kuun-je-si war mi
Heeft dit een künye (een herkomstbewijs)?
Salçalık domates var mı? Kilosu kaç lira?
sal-tsja-lik do-ma-tes war mi? ki-lo-soe katsj li-ra
Heb je tomaten voor tomatenpuree? Hoeveel lira kost een kilo?
Bir kilo pembe domates, lütfen.
bir ki-lo pem-be do-ma-tes, luut-fen
Een kilo roze tomaten, graag.
Meer gidsen: Landbouw in Turkije, Voedselprijzen in Turkije, Markten en bazaars in Istanbul, Winkelen in İzmir, BİM, A101, Migros, CarrefourSA, Gids voor Turkse kaas, Ottomaanse gerechten in Turkije.
Bronnen en beperkingen
Toon de gecontroleerde pagina’s
- Domates Ürün Raporu 2024, TEPGE-publicatie nr. 396 (september 2024) — Ministerie van Landbouw en Bosbouw, TEPGE, gecontroleerd op 26‑10‑2026
- Ürün Fiyat Detayları: datum bulletin 26‑10‑2026 — Ministerie van Handel, hal.gov.tr, gecontroleerd op 26‑10‑2026
- Startpagina van Hal Kayıt Sistemi: de prijslijst van de dag — Ministerie van Handel, hal.gov.tr, gecontroleerd op 26‑10‑2026
- Toptancı hali soruları: HKS, künye, halheffing — Ministerie van Handel, hal.gov.tr, gecontroleerd op 26‑10‑2026
- EU-registratie voor Ayaş Domatesi (nieuws, 30‑11‑2023) — TÜRKPATENT, gecontroleerd op 26‑10‑2026
- Örtü Altı Domates Yetiştiriciliği (brochure) — Provinciale directie Landbouw en Bosbouw van Gaziantep, gecontroleerd op 26‑10‑2026
- Örtüaltı Domates Yetiştiriciliği (brochure, Mine Bulut, 2022) — Alata-instituut voor tuinbouwonderzoek, gecontroleerd op 26‑10‑2026
- Domates Yetiştiriciliği (telersbrochure) — Atatürk-instituut voor tuinbouwonderzoek in Yalova, gecontroleerd op 26‑10‑2026
- Dolmalar (e-boekpagina) — Ministerie van Cultuur en Toerisme, gecontroleerd op 26‑10‑2026
- Mutfak ve Kilerler — Provinciale directie Cultuur en Toerisme van Elazığ, gecontroleerd op 26‑10‑2026
De foto’s komen van Wikimedia Commons, elk met de auteur, datum, licentie en bestandspagina in het bijschrift. De getekende tomaten zijn tekeningen, geen foto’s.
Deze pagina geeft algemene informatie over tomaten in Turkije. De groothandelsprijzen zijn gemiddelden van één dag: de pagina van het ministerie van Handel bevat de lijst van de dag.
