Ναζίμ Χικμέτ: 10 βασικά ποιήματα, τι σημαίνουν ...
0% 22 λεπτά απομένουν

Ναζίμ Χικμέτ: 10 βασικά ποιήματα, τι σημαίνουν και πού να τα διαβάσετε

Δέκα βασικά ποιήματα του Ναζίμ Χικμέτ, από το Seni Düşünmek ως την Καρυδιά: στα τουρκικά με τη δική μας μετάφραση, πού τα έγραψε και οι καλύτερες εκδόσεις στα αγγλικά.

22 λεπτά ανάγνωσης Ενημερώθηκε: 10.10.2026
Εικονογράφηση: μια γέρικη καρυδιά σκιάζει ένα παγκάκι πάρκου με ένα ανοιχτό τετράδιο και ένα στυλό, πάνω από τον Βόσπορο, με ένα φέρι και τους τρούλους της Κωνσταντινούπολης στο βάθος
Εικονογράφηση: μια καρυδιά σε πάρκο της Κωνσταντινούπολης, η κεντρική εικόνα ενός από τα πιο γνωστά ποιήματά του.

Ο Ναζίμ Χικμέτ (1902–1963) έγραψε μερικά από τα πιο γνωστά ερωτικά ποιήματα στη σύγχρονη τουρκική γλώσσα μέσα σε ένα κελί, και ένα από τα πιο αγαπημένα ποιήματά του για την πατρίδα στην εξορία. Εδώ θα βρείτε δέκα ποιήματα για να ξεκινήσετε: τα οκτώ ολόκληρα με τη μετάφρασή μας, πού τα έγραψε και ποια αγγλικά βιβλία αξίζει να αγοράσετε.

Με λίγα λόγια

Πρώτα δέκα ποιήματα, μετά το έπος.

  • Ξεκινήστε με: Seni Düşünmek, Yaşamaya Dair (Για τη ζωή) και Ceviz Ağacı (Η καρυδιά).
  • Στα αγγλικά: Poems of Nazim Hikmet, σε μετάφραση των Randy Blasing και Mutlu Konuk (Persea Books).
  • Η ζωή του σε μια γραμμή: γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1902, φυλακίστηκε από το 1938 ως το 1950, έζησε στην εξορία από το 1951, πέθανε στη Μόσχα το 1963.
  • Προσοχή: πολλά «αποφθέγματα του Ναζίμ Χικμέτ» στο διαδίκτυο είναι αναδιατυπώσεις. Ελέγξτε τα σε ένα έντυπο βιβλίο.
  • Ολόκληρα: οκτώ από τα ποιήματα δίνονται πιο κάτω ολόκληρα, στα τουρκικά με τη μετάφρασή μας στίχο προς στίχο.

Τα ποιήματα, ολόκληρα

Ανοίξτε ένα ποίημα για να το διαβάσετε ολόκληρο. Κάθε στροφή δίνει πρώτα τα τουρκικά όπως τα έστησε ο ίδιος στη σελίδα και μετά τη μετάφρασή μας, στίχο προς στίχο. Μείναμε κοντά στο τουρκικό κείμενο αντί να κυνηγήσουμε τη ρίμα, ώστε να μπορείτε να παρακολουθείτε το ένα δίπλα στο άλλο.

1930Kerem Gibi Σαν τον Κερέμ

Hava kurşun gibi ağır!!Bağırbağırbağırbağırıyorum.Koşunkurşunerit--meğeçağırıyorum…Ο αέρας βαρύς σαν μολύβι!!Φωνάζω,φωνάζω,φωνάζω,φωνάζω δυνατά.Τρέξτενα λιώσουμετο μο--λύβι,σας καλώ…

O diyor ki bana:– Sen kendi sesinle kül olursun ey!Keremgibiyanayana…“Deeeertçok,hemdertyok”Yürek--lerinkulak--larısağır…Hava kurşun gibi ağır…Εκείνος μου λέει:– Θα γίνεις στάχτη απ’ τη δική σου φωνή, ε!Σαντον Κερέμκαιγόμενοςκαιγόμενος…«Ντέεεερτιαπολλά,συντροφιά στο ντέρτικαμιά»Των καρ--διώντ’ αυ--τιάκουφά…Ο αέρας βαρύς σαν μολύβι…

Ben diyorum ki ona:– Kül olayımKeremgibiyanayana.Ben yanmasamsen yanmasanbiz yanmasak,nasılçıkarkaran--lıklaraydın--lığa…Κι εγώ του λέω:– Ας γίνω στάχτησαντον Κερέμκαιγόμενοςκαιγόμενος.Αν δεν καώ εγώ,αν δεν καείς εσύ,αν δεν καούμε εμείς,πώςθα βγουντα σκο--τάδιαστο φέγ--γος…

Hava toprak gibi gebe.Hava kurşun gibi ağır.Bağırbağırbağırbağırıyorum.Koşunkurşunerit--meğeçağırıyorum…Ο αέρας έγκυος σαν τη γη.Ο αέρας βαρύς σαν μολύβι.Φωνάζω,φωνάζω,φωνάζω,φωνάζω δυνατά.Τρέξτενα λιώσουμετο μο--λύβι,σας καλώ…

1932Mavi Gözlü Dev, Minnacık Kadın ve Hanımelleri Ο γαλανομάτης γίγαντας, η μικρούλα γυναίκα και τα αγιοκλήματα

O mavi gözlü bir devdi.Minnacık bir kadın sevdi.Kadının hayali minnacık bir evdi,bahçesinde ebrulihanımeliaçan bir ev.Ήταν ένας γαλανομάτης γίγαντας.Αγάπησε μια μικρούλα γυναίκα.Το όνειρο της γυναίκας ήταν ένα μικρούλι σπίτι,ένα σπίτι που στον κήπο του παρδαλόαγιόκλημαανθίζει.

Bir dev gibi seviyordu dev.Ve elleri öyle büyük işler içinhazırlanmıştı ki devin,yapamazdı yapısını,çalamazdı kapısınıbahçesinde ebrulihanımeliaçan evin.Αγαπούσε σαν γίγαντας ο γίγαντας.Και τα χέρια του για τόσο μεγάλα έργαήταν πλασμένα, του γίγαντα,που δεν μπορούσε να χτίσει το χτίσμα,δεν μπορούσε να χτυπήσει την πόρτατου σπιτιού που στον κήπο του παρδαλόαγιόκλημαανθίζει.

O mavi gözlü bir devdi.Minnacık bir kadın sevdi.Mini minnacıktı kadın.Rahata acıktı kadınyoruldu devin büyük yolunda.Ve elveda! deyip mavi gözlü deve,girdi zengin bir cücenin kolundabahçesinde ebrulihanımeliaçan eve.Ήταν ένας γαλανομάτης γίγαντας.Αγάπησε μια μικρούλα γυναίκα.Μικρή μικρούλα ήταν η γυναίκα.Πείνασε για βολή η γυναίκα,κουράστηκε στον μεγάλο δρόμο του γίγαντα.Κι αφού είπε «Αντίο!» στον γαλανομάτη γίγαντα,μπήκε, στο μπράτσο ενός πλούσιου νάνου,στο σπίτι που στον κήπο του παρδαλόαγιόκλημαανθίζει.

Şimdi anlıyor ki mavi gözlü dev,dev gibi sevgilere mezar bile olamaz:bahçesinde ebrulihanımeliaçan ev…Τώρα καταλαβαίνει ο γαλανομάτης γίγανταςπως για αγάπες σαν γίγαντες δεν μπορεί να γίνει ούτε τάφοςτο σπίτι που στον κήπο του παρδαλόαγιόκλημαανθίζει…

Φυλακή της Προύσας, 1945Seni Düşünmek Να σε σκέφτομαι

Seni düşünmek güzel şey,ümitli şey,dünyanın en güzel sesindenen güzel şarkıyı dinlemek gibi birşey…Fakat artık ümit yetmiyor bana,ben artık şarkı dinlemek değil,şarkı söylemek istiyorum…Είναι ωραίο πράγμα να σε σκέφτομαι,πράγμα γεμάτο ελπίδα,κάτι σαν να ακούς απ’ την πιο ωραία φωνή του κόσμουτο πιο ωραίο τραγούδι…Όμως η ελπίδα δεν μου φτάνει πια,εγώ δε θέλω πια ν’ ακούω τραγούδια,θέλω να τραγουδάω…

Φυλακή της Προύσας, 1947–48Yaşamaya Dair Για τη ζωή

1

Yaşamak şakaya gelmez,büyük bir ciddiyetle yaşayacaksınbir sincap gibi mesela,yani, yaşamanın dışında ve ötesinde hiçbir şey beklemeden,yani bütün işin gücün yaşamak olacak.Η ζωή δεν σηκώνει αστεία,θα ζεις με μεγάλη σοβαρότητασαν τον σκίουρο, ας πούμε,δηλαδή χωρίς να περιμένεις τίποτα έξω και πέρα από τη ζωή,δηλαδή όλη σου η δουλειά θα είναι να ζεις.

Yaşamayı ciddiye alacaksın,yani o derecede, öylesine ki,mesela, kolların bağlı arkadan, sırtın duvarda,yahut kocaman gözlüklerin,beyaz gömleğinle bir laboratuvardainsanlar için ölebileceksin,hem de yüzünü bile görmediğin insanlar için,hem de hiç kimse seni buna zorlamamışken,hem de en güzel en gerçek şeyinyaşamak olduğunu bildiğin halde.Θα παίρνεις τη ζωή στα σοβαρά,δηλαδή σε τέτοιο βαθμό, τόσο πολύ που,ας πούμε, με τα χέρια δεμένα πισθάγκωνα, με την πλάτη στον τοίχο,ή με τα χοντρά σου γυαλιά,με την άσπρη σου μπλούζα σ’ ένα εργαστήριοθα μπορείς να πεθάνεις για τους ανθρώπους,και μάλιστα για ανθρώπους που ούτε το πρόσωπό τους δεν είδες,και μάλιστα χωρίς να σε αναγκάζει κανείς,και μάλιστα ενώ ξέρεις πως το πιο ωραίο, το πιο αληθινό πράγμαείναι να ζεις.

Yani, öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı,yetmişinde bile, mesela, zeytin dikeceksin,hem de öyle çocuklara falan kalır diye değil,ölmekten korktuğun halde ölüme inanmadığın için,yaşamak yanı ağır bastığından.Δηλαδή, τόσο στα σοβαρά θα την παίρνεις τη ζωή,που και στα εβδομήντα σου, ας πούμε, θα φυτεύεις ελιές,και όχι για να μείνουν στα παιδιά και τέτοια,αλλά επειδή, ενώ φοβάσαι τον θάνατο, δεν πιστεύεις στον θάνατο,επειδή η ζωή βαραίνει περισσότερο.

2

Diyelim ki, ağır ameliyatlık hastayız,yani, beyaz masadan,bir daha kalkmamak ihtimali de var.Duymamak mümkün değilse de biraz erken gitmenin kederinibiz yine de güleceğiz anlatılan Bektaşi fıkrasına,hava yağmurlu mu, diye bakacağız pencereden,yahut da sabırsızlıkla bekleyeceğizen son ajans haberlerini.Ας πούμε πως είμαστε βαριά άρρωστοι, για χειρουργείο,δηλαδή, από το άσπρο τραπέζιυπάρχει πιθανότητα και να μη σηκωθούμε ξανά.Κι αν δεν γίνεται να μη νιώσουμε τη λύπη πως φεύγουμε λίγο νωρίς,εμείς πάλι θα γελάσουμε με το ανέκδοτο του μπεκτασή που μας λένε,θα κοιτάξουμε απ’ το παράθυρο αν βρέχει,ή θα περιμένουμε ανυπόμονατις τελευταίες ειδήσεις του πρακτορείου.

Diyelim ki, dövüşülmeye değer bir şeyler için,diyelim ki, cephedeyiz.Daha orda ilk hücumda, daha o günyüzükoyun kapaklanıp ölmek de mümkün.Tuhaf bir hınçla bileceğiz bunu,fakat yine de çıldırasıya merak edeceğizbelki yıllarca sürecek olan savaşın sonunu.Ας πούμε πως, για κάτι που αξίζει να πολεμήσεις,ας πούμε πως είμαστε στο μέτωπο.Εκεί, στην πρώτη κιόλας έφοδο, εκείνη κιόλας τη μέραμπορεί και να πέσουμε μπρούμυτα και να πεθάνουμε.Θα το ξέρουμε αυτό με μια παράξενη οργή,μα πάλι θα θέλουμε σαν τρελοί να μάθουμετο τέλος του πολέμου που ίσως κρατήσει χρόνια.

Diyelim ki hapisteyiz,yaşımız da elliye yakın,daha da on sekiz sene olsun açılmasına demir kapının.Yine de dışarıyla birlikte yaşayacağız,insanları, hayvanları, kavgası ve rüzgarıylayani, duvarın ardındaki dışarıyla.Ας πούμε πως είμαστε στη φυλακή,και πως είμαστε κοντά στα πενήντα,και πως έχουμε ακόμα δεκαοχτώ χρόνια ώσπου ν’ ανοίξει η σιδερένια πόρτα.Πάλι θα ζούμε μαζί με τον έξω κόσμο,με τους ανθρώπους, τα ζώα, τον αγώνα και τον άνεμό του,δηλαδή με τον κόσμο πίσω απ’ τον τοίχο.

Yani, nasıl ve nerede olursak olalımhiç ölünmeyecekmiş gibi yaşanacak…Δηλαδή, όπως κι όπου κι αν βρισκόμαστε,πρέπει να ζούμε σαν να μην πρόκειται να πεθάνουμε ποτέ…

3

Bu dünya soğuyacak,yıldızların arasında bir yıldız,hem de en ufacıklarından,mavi kadifede bir yaldız zerresi yani,yani bu koskocaman dünyamız.Αυτός ο κόσμος θα κρυώσει,ένα αστέρι ανάμεσα στ’ αστέρια,και μάλιστα απ’ τα πιο μικρούλια,ένα χρυσό ψήγμα σε γαλάζιο βελούδο, δηλαδή,δηλαδή αυτός ο τεράστιος κόσμος μας.

Bu dünya soğuyacak günün birinde,hatta bir buz yığınıyahut ölü bir bulut gibi de değil,boş bir ceviz gibi yuvarlanacakzifiri karanlıkta uçsuz bucaksız.Αυτός ο κόσμος θα κρυώσει μια μέρα,και ούτε καν σαν σωρός από πάγοούτε σαν νεκρό σύννεφο,σαν άδειο καρύδι θα κυλάειμέσα στο πίσσα σκοτάδι, στο απέραντο.

Şimdiden çekilecek acısı bunun,duyulacak mahzunluğu şimdiden.Böylesine sevilecek bu dünya“Yaşadım” diyebilmen için…Από τώρα πρέπει να τραβήξεις τον πόνο γι’ αυτό,από τώρα να νιώσεις τη θλίψη του.Τόσο πολύ πρέπει ν’ αγαπηθεί αυτός ο κόσμοςγια να μπορείς να πεις «Έζησα»…

1956Kız Çocuğu Κοριτσάκι

Kapıları çalan benimkapıları birer birer.Gözünüze görünememgöze görünmez ölüler.Εγώ είμαι που χτυπώ τις πόρτες,τις πόρτες μία μία.Στα μάτια σας δεν μπορώ να φανώ,οι νεκροί δεν φαίνονται στα μάτια.

Hiroşima’da ölelioluyor bir on yıl kadar.Yedi yaşında bir kızım,büyümez ölü çocuklar.Στη Χιροσίμα που πέθαναγίνονται κάπου δέκα χρόνια.Είμαι ένα κορίτσι εφτά χρονών,τα νεκρά παιδιά δεν μεγαλώνουν.

Saçlarım tutuştu önce,gözlerim yandı kavruldu.Bir avuç kül oluverdim,külüm havaya savruldu.Πρώτα πήραν φωτιά τα μαλλιά μου,τα μάτια μου κάηκαν, καρβουνιάσαν.Έγινα μια χούφτα στάχτη στη στιγμή,η στάχτη μου σκόρπισε στον αέρα.

Benim sizden kendim içinhiçbir şey istediğim yok.Şeker bile yiyemez kikağıt gibi yanan çocuk.Εγώ από σας για τον εαυτό μουτίποτα δεν ζητάω.Δεν μπορεί να φάει ούτε καραμέλαένα παιδί που κάηκε σαν χαρτί.

Çalıyorum kapınızı,teyze, amca, bir imza ver.Çocuklar öldürülmesinşeker de yiyebilsinler.Χτυπάω την πόρτα σας,θεία, θείε, δώσε μια υπογραφή.Να μη σκοτώνουν τα παιδιάκαι να μπορούν να τρώνε και καραμέλες.

Μπαλτσίκ, 1957Ceviz Ağacı Η καρυδιά

Başım köpük köpük bulut, içim dışım deniz,Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı’nda,Budak budak, şerham şerham ihtiyar bir ceviz.Ne sen bunun farkındasın, ne polis farkında.Το κεφάλι μου σύννεφο αφρός αφρός, μέσα μου κι έξω μου θάλασσα,Είμαι μια καρυδιά στο πάρκο Γκιουλχανέ,Μια γέρικη καρυδιά, όλο κόμπους, όλο σχισμές.Μήτε εσύ το έχεις καταλάβει, μήτε η αστυνομία.

Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı’nda.Yapraklarım suda balık gibi kıvıl kıvıl.Yapraklarım ipek mendil gibi tiril tiril,Koparıver, gözlerinin, gülüm, yaşını sil.Yapraklarım ellerimdir, tam yüz bin elim var.Yüz bin elle dokunurum sana, İstanbul’a.Yapraklarım gözlerimdir, şaşarak bakarım.Yüz bin gözle seyrederim seni, İstanbul’u.Yüz bin yürek gibi çarpar, çarpar yapraklarım.Είμαι μια καρυδιά στο πάρκο Γκιουλχανέ.Τα φύλλα μου σπιθίζουν σαν ψάρια μέσα στο νερό.Τα φύλλα μου ανεμίζουν σαν μεταξωτά μαντήλια,Κόψε ένα, τριαντάφυλλό μου, σκούπισε τα δάκρυα απ’ τα μάτια σου.Τα φύλλα μου είναι τα χέρια μου, έχω εκατό χιλιάδες χέρια ακριβώς.Με εκατό χιλιάδες χέρια σ’ αγγίζω, εσένα, την Κωνσταντινούπολη.Τα φύλλα μου είναι τα μάτια μου, κοιτάζω με θαυμασμό.Με εκατό χιλιάδες μάτια σε κοιτάζω, εσένα, την Κωνσταντινούπολη.Σαν εκατό χιλιάδες καρδιές χτυπούν, χτυπούν τα φύλλα μου.

Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı’nda.Ne sen bunun farkındasın, ne polis farkında.Είμαι μια καρυδιά στο πάρκο Γκιουλχανέ.Μήτε εσύ το έχεις καταλάβει, μήτε η αστυνομία.

Ανατολικό Βερολίνο, 1961Otobiyografi Αυτοβιογραφία

1902’de doğdumdoğduğum şehre dönmedim bir dahageriye dönmeyi sevmemüç yaşımda Halep’te paşa torunluğu ettimon dokuzumda Moskova’da komünist Üniversite öğrenciliğikırk dokuzumda yine Moskova’da Tseka-Parti konukluğuve on dördümden beri şairlik ederimγεννήθηκα το 1902δεν ξαναγύρισα ποτέ στην πόλη όπου γεννήθηκαδεν μου αρέσει να γυρίζω πίσωστα τρία μου στο Χαλέπι ήμουν εγγονός πασάστα δεκαεννιά μου στη Μόσχα φοιτητής στο Κομμουνιστικό Πανεπιστήμιοστα σαράντα εννιά μου πάλι στη Μόσχα φιλοξενούμενος της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματοςκι από τα δεκατέσσερά μου κάνω τον ποιητή

kimi insan otların kimi insan balıkların çeşidini bilirben ayrılıklarınkimi insan ezbere sayar yıldızların adınıben hasretlerinάλλοι ξέρουν τα είδη των χόρτων άλλοι τα είδη των ψαριώνεγώ των χωρισμώνάλλοι απαριθμούν απ’ έξω τα ονόματα των άστρωνεγώ των καημών

hapislerde de yattım büyük otellerde deaçlık çektim açlık grevi de içinde ve tatmadığım yemek yok gibidirπλάγιασα και σε φυλακές και σε μεγάλα ξενοδοχείαπείνασα, έκανα κι απεργία πείνας και σχεδόν δεν υπάρχει φαΐ που να μην έχω γευτεί

otuzumda asılmamı istedilerkırk sekizimde Barış madalyasının bana verilmesiniverdiler deotuz altımda yarım yılda geçtim dört metre kare betonuelli dokuzumda on sekiz saatta uçtum Pırağ’dan Havana’yaστα τριάντα μου ήθελαν να με κρεμάσουνστα σαράντα οχτώ μου να μου δοθεί το μετάλλιο της Ειρήνηςκαι μου το έδωσαν κιόλαςστα τριάντα έξι μου διέσχισα σε μισό χρόνο τέσσερα τετραγωνικά μέτρα τσιμέντοστα πενήντα εννιά μου πέταξα σε δεκαοχτώ ώρες από την Πράγα στην Αβάνα

Lenin’i görmedim nöbet tuttum tabutunun başında 924’de961’de ziyaret ettiğim anıtkabri kitaplarıdırτον Λένιν δεν τον είδα φύλαξα σκοπιά στο φέρετρό του το ’24το ’61 το μαυσωλείο του που επισκέφτηκα είναι τα βιβλία του

partimden koparmağa yeltendiler benisökmediyıkılan putların altında da ezilmedimπροσπάθησαν να με ξεκόψουν απ’ το κόμμα μουδεν έπιασεούτε κάτω από τα είδωλα που γκρεμίστηκαν συντρίφτηκα

951’de bir denizde genç bir arkadaşla yürüdüm üstüne ölümün52’de çatlak bir yürekle dört ay sırtüstü bekledim ölümüτο ’51 στη θάλασσα μ’ έναν νέο φίλο βάδισα κατά πάνω στον θάνατοτο ’52 με μια ραγισμένη καρδιά τέσσερις μήνες ανάσκελα περίμενα τον θάνατο

sevdiğim kadınları deli gibi kıskandımşu kadarcık haset etmedim Şarlo’ya bilealdattım kadınlarımıkonuşmadım arkasından dostlarımınτις γυναίκες που αγάπησα τις ζήλεψα σαν τρελόςδεν φθόνησα ούτε τόσο δα ούτε καν τον Τσάρλι Τσάπλιναπάτησα τις γυναίκες μουδεν μίλησα πίσω απ’ την πλάτη των φίλων μου

içtim ama akşamcı olmadımhep alnımın teriyle çıkardım ekmek paramı ne mutlu banaήπια μα δεν έγινα πότης της κάθε βραδιάςπάντα με τον ιδρώτα του μετώπου μου έβγαλα το ψωμί μου τι ευτυχία για μένα

başkasının hesabına utandım yalan söyledimyalan söyledim başkasını üzmemek içinama durup dururken de yalan söyledimντράπηκα για λογαριασμό άλλων είπα ψέματαείπα ψέματα για να μη στενοχωρήσω άλλονμα είπα ψέματα και χωρίς κανέναν λόγο

bindim tirene uçağa otomobileçoğunluk binemiyoroperaya gittimçoğunluk gidemiyor adını bile duymamış operanınçoğunluğun gittiği kimi yerlere de ben gitmedim 21’den bericamiye kiliseye tapınağa havraya büyücüyeama kahve falıma baktırdığım olduμπήκα σε τρένο σε αεροπλάνο σε αυτοκίνητοοι περισσότεροι δεν μπορούν να μπουνπήγα στην όπεραοι περισσότεροι δεν μπορούν να πάνε ούτε καν για όπερα δεν έχουν ακούσεικαι σε κάποια μέρη όπου πάνε οι περισσότεροι δεν πήγα εγώ από το ’21σε τζαμί σε εκκλησία σε ναό σε συναγωγή σε μάγομα έτυχε να μου πουν και τον καφέ

yazılarım otuz kırk dilde basılırTürkiye’mde Türkçemle yasakτα γραπτά μου τυπώνονται σε τριάντα σαράντα γλώσσεςστην Τουρκία μου στα τούρκικά μου απαγορεύονται

kansere yakalanmadım dahayakalanmam da şart değilbaşbakan filân olacağım yokmeraklısı da değilim bu işinbir de harbe girmedimsığınaklara da inmedim gece yarılarıyollara da düşmedim pike yapan uçakların altındaama sevdalandım altmışıma yakınsözün kısası yoldaşlarbugün Berlin’de kederden gebermekte olsam dainsanca yaşadım diyebilirimve daha ne kadar yaşarımbaşımdan neler geçer dahakim bilir.δεν έπαθα καρκίνο ακόμηούτε κι είναι υποχρεωτικό να πάθωδεν πρόκειται να γίνω πρωθυπουργός και τέτοιαούτε και με τραβάει αυτή η δουλειάούτε σε πόλεμο μπήκαούτε κατέβηκα σε καταφύγια μεσάνυχταούτε βγήκα στους δρόμους κάτω από αεροπλάνα που βουτούνμα ερωτεύτηκα κοντά στα εξήντα μουμε λίγα λόγια σύντροφοικι αν σήμερα στο Βερολίνο ψοφάω απ’ τον καημόμπορώ να πω πως έζησα σαν άνθρωποςκαι πόσο ακόμα θα ζήσωτι άλλα θα περάσω ακόμαποιος ξέρει.

1962Vatan Haini Προδότης της πατρίδας

“Nâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ.Amerikan emperyalizminin yarı sömürgesiyiz, dedi Hikmet.Nâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ.”Bir Ankara gazetesinde çıktı bunlar, üç sütun üstüne, kapkara haykıran puntolarla,bir Ankara gazetesinde, fotoğrafı yanında Amiral Vilyamson’un66 santimetre karede gülüyor, ağzı kulaklarında, Amerikan amiraliAmerika, bütçemize 120 milyon lira hibe etti, 120 milyon lira.“Amerikan emperyalizminin yarı sömürgesiyiz, dedi HikmetNâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ.”«Ο Ναζίμ Χικμέτ εξακολουθεί ακόμα να προδίδει την πατρίδα.Είμαστε ημιαποικία του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, είπε ο Χικμέτ.Ο Ναζίμ Χικμέτ εξακολουθεί ακόμα να προδίδει την πατρίδα.»Αυτά βγήκαν σε μια εφημερίδα της Άγκυρας, σε τρεις στήλες, με κατάμαυρα στοιχεία που ουρλιάζουν,σε μια εφημερίδα της Άγκυρας, δίπλα στη φωτογραφία του ναυάρχου Γουίλιαμσονγελάει σε 66 τετραγωνικά εκατοστά, με το στόμα ως τ’ αυτιά, ο Αμερικανός ναύαρχοςη Αμερική χάρισε στον προϋπολογισμό μας 120 εκατομμύρια λίρες, 120 εκατομμύρια λίρες.«Είμαστε ημιαποικία του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, είπε ο ΧικμέτΟ Ναζίμ Χικμέτ εξακολουθεί ακόμα να προδίδει την πατρίδα.»

Evet, vatan hainiyim, siz vatanperverseniz, siz yurtseverseniz, ben yurthainiyim, ben vatan hainiyim.Vatan çiftliklerinizse,kasalarınızın ve çek defterlerinizin içindekilerse vatan,vatan, şose boylarında gebermekse açlıktan,vatan, soğukta it gibi titremek ve sıtmadan kıvranmaksa yazın,fabrikalarınızda al kanımızı içmekse vatan,vatan tırnaklarıysa ağalarınızın,vatan, mızraklı ilmühalse, vatan, polis copuysa,ödeneklerinizse, maaşlarınızsa vatan,vatan, Amerikan üsleri, Amerikan bombası, Amerikan donanması topuysa,vatan, kurtulmamaksa kokmuş karanlığımızdan,ben vatan hainiyim.Yazın üç sütun üstüne kapkara haykıran puntolarla :Nâzım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hâlâ.Ναι, είμαι προδότης της πατρίδας, αν εσείς είστε πατριώτες, αν εσείς αγαπάτε τον τόπο, εγώ του τόπουείμαι προδότης, είμαι προδότης της πατρίδας.Αν πατρίδα είναι τα τσιφλίκια σας,αν πατρίδα είναι ό,τι έχουν μέσα τα χρηματοκιβώτια και τα μπλοκ επιταγών σας,αν πατρίδα είναι να ψοφάς από την πείνα στις άκρες των δημόσιων δρόμων,αν πατρίδα είναι να τρέμεις σαν σκυλί στο κρύο και το καλοκαίρι να σφαδάζεις από την ελονοσία,αν πατρίδα είναι να πίνετε το κόκκινο αίμα μας στα εργοστάσιά σας,αν πατρίδα είναι τα νύχια των αγάδων σας,αν πατρίδα είναι η κατήχηση με τις λόγχες, αν πατρίδα είναι το γκλομπ της αστυνομίας,αν πατρίδα είναι τα επιδόματα και οι μισθοί σας,αν πατρίδα είναι οι αμερικανικές βάσεις, η αμερικανική βόμβα, τα κανόνια του αμερικανικού στόλου,αν πατρίδα είναι να μη γλιτώσουμε ποτέ από το βρομερό μας σκοτάδι,είμαι προδότης της πατρίδας.Γράψτε το σε τρεις στήλες με κατάμαυρα στοιχεία που ουρλιάζουν:Ο Ναζίμ Χικμέτ εξακολουθεί ακόμα να προδίδει την πατρίδα.

Πού τα έγραψε

Στη ζωή του διέσχισε την ίδια θάλασσα ξανά και ξανά. Ακολουθήστε τη διαδρομή στον χάρτη, από την πόλη όπου γεννήθηκε ως την πόλη όπου πέθανε.

Εικονογράφηση: ένας ζωγραφικός χάρτης της Μαύρης Θάλασσας με τον Λευκό Πύργο της Θεσσαλονίκης, τους τρούλους της Κωνσταντινούπολης, την Προύσα κάτω από το χιονισμένο Ουλουντάγ με μια πέτρινη φυλακή, λευκούς γκρεμούς στο Μπάλτσικ, ένα ταχύπλοο που φεύγει από τον Βόσπορο και τους κρεμμυδόσχημους τρούλους της Μόσχας
Εικονογράφηση: Θεσσαλονίκη, Κωνσταντινούπολη, Προύσα, Μπάλτσικ και Μόσχα γύρω από τη Μαύρη Θάλασσα.
  1. 1902 · ΘεσσαλονίκηΓεννήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 1902 στη Θεσσαλονίκη, τότε οθωμανική πόλη. Δεν επέστρεψε ποτέ.
  2. 1915–1921 · Κωνσταντινούπολη και ΑνατολίαΦοίτησε στη ναυτική σχολή της Χάλκης, ενός από τα Πριγκηπόννησα, ώσπου η κακή του υγεία έβαλε τέλος στη σταδιοδρομία του στο ναυτικό. Το 1921 πέρασε στην Ανατολία για να συμμετάσχει στον Εθνικό Αγώνα και δίδαξε σε σχολείο στο Μπολού.
  3. 1922–1924 · ΜόσχαΣπούδασε στο Κομμουνιστικό Πανεπιστήμιο των Εργαζομένων της Ανατολής και γνώρισε τον νέο ελεύθερο στίχο της επαναστατικής Ρωσίας. Επέστρεψε γράφοντας στα τουρκικά όπως κανείς πριν από αυτόν.
  4. 1928–1938 · ΚωνσταντινούποληΜπήκε κρυφά ξανά στην Τουρκία με πλαστό διαβατήριο το 1928 και συνελήφθη στα σύνορα. Τα βιβλία του συνέχισαν να εκδίδονται, ξεκινώντας με το 835 Satır το 1929. Συνεχίστηκαν και οι δίκες.
  5. 1938–1950 · Κωνσταντινούπολη, Τσανκιρί, ΠρούσαΤο 1938 στρατοδικεία τον καταδίκασαν σε μακρόχρονες ποινές. Μεταφέρθηκε από την Κωνσταντινούπολη στο Τσανκιρί και έπειτα στη φυλακή της Προύσας, όπου έγραψε τα καλύτερα ερωτικά ποιήματά του και το έπος του.
  6. 1951 · Μαύρη ΘάλασσαΈναν χρόνο μετά την αποφυλάκισή του έφυγε από την Κωνσταντινούπολη με ταχύπλοο στις 17 Ιουνίου 1951 και έφτασε στη Μόσχα μέσω Ρουμανίας.
  7. 1957 · Μπάλτσικ, ΒουλγαρίαΣτην ακτή της Μαύρης Θάλασσας στη Βουλγαρία, στραμμένος προς την πατρίδα, χρονολόγησε την Καρυδιά την 1η Ιουλίου 1957.
  8. 1963 · ΜόσχαΠέθανε από καρδιακή προσβολή στη Μόσχα στις 3 Ιουνίου 1963, σε ηλικία 61 ετών, και είναι θαμμένος στο νεκροταφείο Νοβοντέβιτσι.

Δώδεκα χρόνια στη φυλακή: έρωτας από ένα κελί

Το 1938 δύο στρατοδικεία τον καταδίκασαν σε 15 και έπειτα σε άλλα 20 χρόνια για υποκίνηση δοκίμων σε εξέγερση· το σύνολο μειώθηκε αργότερα σε 28 χρόνια και 4 μήνες. Μεταφέρθηκε από την Κωνσταντινούπολη στο Τσανκιρί το 1940 και στη φυλακή της Προύσας τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς. Στην Προύσα γράφτηκαν τα περισσότερα ποιήματα που παραθέτει ο κόσμος σήμερα.

Εικονογράφηση: ένα πέτρινο κελί φυλακής τη νύχτα, φεγγαρόφωτο από ένα παράθυρο με κάγκελα, μια λάμπα πετρελαίου πάνω σε ξύλινο τραπέζι με ανοιχτό τετράδιο, ένα τσίγκινο κύπελλο και μια δεσμίδα επιστολών
Εικονογράφηση: μια λάμπα, ένα τετράδιο και μια δεσμίδα επιστολών.

Έγραφε στη γυναίκα του, την Πιραγιέ, και για εκείνη· είχαν παντρευτεί το 1935. Το Seni Düşünmek φέρει την ημερομηνία 30 Σεπτεμβρίου 1945. Ακολούθησε το Yaşamaya Dair το 1947–48: η ζωή είναι σοβαρή υπόθεση, λέει, ακόμη κι αν είστε στη φυλακή και πλησιάζετε τα πενήντα. Τον Μάιο του 1949 ήρθε το ποίημα με συμβουλές για όποιον έχει μπροστά του μια μακρόχρονη ποινή.

Η φυλακή τού έδωσε χρόνο και τον αξιοποίησε γράφοντας ποιήματα για το πώς να μη σπαταλάμε τον χρόνο.

Συγγραφείς και καλλιτέχνες στο εξωτερικό αγωνίζονταν για την αποφυλάκισή του από το 1949. Στις 8 Απριλίου 1950 άρχισε απεργία πείνας. Αποφυλακίστηκε στις 15 Ιουλίου 1950 με γενική αμνηστία, ύστερα από περισσότερα από δώδεκα χρόνια. Τον Νοέμβριο εκείνης της χρονιάς το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ειρήνης τού απένειμε το βραβείο ειρήνης του· ο Πάμπλο Νερούδα το παρέλαβε για λογαριασμό του.

Η καρυδιά και άλλοι μύθοι

Το Ceviz Ağacı ξεκινά με το κεφάλι του σαν αφρισμένο σύννεφο και τη θάλασσα μέσα κι έξω του, και γίνεται μια καρυδιά στο πάρκο Γκιουλχανέ, δίπλα στο ανάκτορο Τοπκαπί, που κανείς δεν προσέχει. Είναι το πιο αγαπημένο του ποίημα για την πατρίδα και εκείνο γύρω από το οποίο έχουν πλεχτεί οι περισσότερες ιστορίες. Πατήστε μια κάρτα για να τις ελέγξετε.

Μύθος 1

«Έγραψε την Καρυδιά ενώ κρυβόταν από την αστυνομία στο πάρκο Γκιουλχανέ.»

Τα γεγονότα

Όχι. Το ποίημα φέρει την ημερομηνία 1 Ιουλίου 1957 και τον τόπο Μπάλτσικ, Βουλγαρία, έξι χρόνια μετά την έναρξη της εξορίας του. Στο Γκιουλχανέ φαντάζεται τον εαυτό του· δεν είναι το μέρος όπου καθόταν. Το teyit.org αναζήτησε την προέλευση της ιστορίας ότι κρυβόταν εκεί και δεν βρήκε κανένα στοιχείο που να τη στηρίζει.

Μύθος 2

«Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη.»

Τα γεγονότα

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, τότε οθωμανική πόλη, στις 15 Ιανουαρίου 1902. Στην Αυτοβιογραφία του λέει ότι δεν επέστρεψε ποτέ στην πόλη όπου γεννήθηκε.

Μύθος 3

«Είναι θαμμένος στην Τουρκία.»

Τα γεγονότα

Ο τάφος του βρίσκεται στο νεκροταφείο Νοβοντέβιτσι στη Μόσχα, όπου πέθανε το 1963. Ο τάφος παραμένει εκεί.

Το πραγματικό πάρκο Γκιουλχανέ αξίζει πάντως τον περίπατο: κατηφορίζει από το ανάκτορο Τοπκαπί προς το νερό και τα γέρικα δέντρα του σκιάζουν τα μονοπάτια.

1951: το σκάφος και το διαβατήριο

Ελεύθερος ξανά, έφυγε στις 17 Ιουνίου 1951. Ένα μικρό ταχύπλοο τον μετέφερε από τον Βόσπορο στη Μαύρη Θάλασσα· από εκεί ταξίδεψε μέσω Ρουμανίας στη Μόσχα. Άφησε πίσω τον γιο του, τον Μεχμέτ, που είχε γεννηθεί τον Μάρτιο εκείνης της χρονιάς, και τη μητέρα του παιδιού, τη Μουνεβέρ.

Εικονογράφηση: ένα μικρό ταχύπλοο τη νύχτα βγαίνει από τον Βόσπορο προς τη σκοτεινή Μαύρη Θάλασσα, δύο μορφές φαίνονται από πίσω, ένας φάρος και τα φώτα της Κωνσταντινούπολης πίσω τους
Εικονογράφηση: νυχτερινό πέρασμα από τον Βόσπορο προς την ανοιχτή θάλασσα.

Πέρασε τα τελευταία δώδεκα χρόνια του με βάση τη Μόσχα, ταξιδεύοντας πολύ, και συνέχισε να γράφει για την Τουρκία: το Ceviz Ağacı στη Βουλγαρία, το Otobiyografi στο Ανατολικό Βερολίνο και το Vatan Haini ως απάντηση σε μια εφημερίδα που τον αποκάλεσε προδότη.

Ιθαγένεια

1951 → 2009

Το Υπουργικό Συμβούλιο τού αφαίρεσε την τουρκική ιθαγένεια στις 25 Ιουλίου 1951. Μια απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 5ης Ιανουαρίου 2009, που δημοσιεύτηκε στην κρατική εφημερίδα της Τουρκίας στις 10 Ιανουαρίου, του την απέδωσε ξανά, 46 χρόνια μετά τον θάνατό του.

Τα μεγάλα έργα, για αργότερα

Αφού σας κερδίσουν τα σύντομα ποιήματα, αυτά είναι τα μεγάλα έργα. Δύο γράφτηκαν στη φυλακή, ανάμεσά τους και το μεγαλύτερο σε έκταση έργο του.

Έμμετρο έπος

Memleketimden İnsan Manzaraları

Ανθρώπινα τοπία από τη χώρα μου: ένα ταξίδι με τρένο στην Τουρκία στα χρόνια του πολέμου, μέσα από τις ιστορίες εκατοντάδων απλών ανθρώπων. Γράφτηκε στη φυλακή.

Persea, στα αγγλικά, μτφρ. Blasing και Konuk

Έπος

Kuvâyi Milliye

Οι Εθνικές Δυνάμεις: ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας από τη σκοπιά των απλών ανθρώπων, όπως τον αφηγούνται χωρικοί, αμαξάδες και στρατιώτες αντί για στρατηγούς. Γράφτηκε κι αυτό στη φυλακή.

Προέκυψε από το ίδιο έπος της φυλακής

Μεγάλο ποίημα

Şeyh Bedreddin Destanı

Το έπος του σεΐχη Μπεντρεντίν (1936): ένας επαναστάτης του 15ου αιώνα, οι οπαδοί του και η ήττα τους. Το τελευταίο βιβλίο του που τυπώθηκε στην Τουρκία όσο ζούσε.

Πρωτοεκδόθηκε το 1936

Διαβάστε τον στα αγγλικά

Οι Randy Blasing και Mutlu Konuk μετέφρασαν και τις δύο εκδόσεις της Persea στα αγγλικά. Ξεκινήστε με τα επιλεγμένα ποιήματα και μετά περάστε στο παραπάνω έπος, σε μετάφραση της ίδιας ομάδας (με πρόλογο του Edward Hirsch)· προσθέστε μια βιογραφία όταν θελήσετε να γνωρίσετε την ιστορία πίσω από αυτά.

Ξεκινήστε εδώ

Poems of Nazim Hikmet

Σε αγγλική μετάφραση των Randy Blasing και Mutlu Konuk, με πρόλογο της Carolyn Forché. Η αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη δεύτερη έκδοση είναι η καλύτερη μονότομη επιλογή ποιημάτων στα αγγλικά.

Persea Books

Η ζωή του

Nâzım Hikmet: The Life and Times of Turkey’s World Poet

Μια βιογραφία στα αγγλικά από τη Mutlu Konuk Blasing, μία από τις μεταφράστριές του (2013).

Persea Books

Η ζωή του αναλυτικά

Romantic Communist

Romantic Communist: The Life and Work of Nazım Hikmet των Saime Göksu και Edward Timms (1999), στα αγγλικά. Η φράση είναι ο τίτλος του βιβλίου, όχι κάποιο παλιό παρατσούκλι.

Hurst, Λονδίνο

Ερωτήσεις των αναγνωστών

Ποιο είναι το πιο γνωστό ποίημα του Ναζίμ Χικμέτ;

Δεν υπάρχει μία μόνο απάντηση. Στην Τουρκία, τα Ceviz Ağacı (Η καρυδιά), Seni Düşünmek και Yaşamaya Dair (Για τη ζωή) είναι από τα ποιήματα που παρατίθενται συχνότερα.

Γιατί ήταν στη φυλακή;

Το 1938 στρατοδικεία τον καταδίκασαν για υποκίνηση δοκίμων του στρατού και του ναυτικού σε εξέγερση. Το κύριο αποδεικτικό στοιχείο ήταν ότι οι δόκιμοι διάβαζαν τα ποιήματά του. Έμεινε στη φυλακή περισσότερα από δώδεκα χρόνια, από το 1938 ως το 1950, και αφέθηκε ελεύθερος με αμνηστία ύστερα από απεργία πείνας και εκστρατεία συγγραφέων στο εξωτερικό.

Είχε ακόμη την τουρκική ιθαγένεια όταν πέθανε;

Όχι. Η κυβέρνηση τού αφαίρεσε την ιθαγένεια στις 25 Ιουλίου 1951, λίγες εβδομάδες μετά την αναχώρησή του. Μια απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 5ης Ιανουαρίου 2009, που δημοσιεύτηκε στην κρατική εφημερίδα της Τουρκίας στις 10 Ιανουαρίου 2009, του την απέδωσε ξανά, 46 χρόνια μετά τον θάνατό του.

Πού είναι θαμμένος;

Στο νεκροταφείο Νοβοντέβιτσι στη Μόσχα. Πέθανε στη Μόσχα στις 3 Ιουνίου 1963, σε ηλικία 61 ετών.

Ποια ήταν η Πιραγιέ;

Η γυναίκα του από το 1935 και εκείνη στην οποία απευθύνονται πολλά από τα ερωτικά ποιήματα που έγραψε στη φυλακή, ανάμεσά τους το Seni Düşünmek. Άλλες σύντροφοί του ήταν η Νουζχέτ, η Λένα Γιούρτσενκο, η Μουνεβέρ, μητέρα του γιου του Μεχμέτ (γεννήθηκε το 1951), και η Βέρα Τουλιάκοβα στα τελευταία του χρόνια.

Μπορώ να διαβάσω τα ποιήματα ολόκληρα στα τουρκικά;

Ναι. Τα οκτώ από τα δέκα δίνονται ολόκληρα σε αυτή τη σελίδα, το καθένα με τη μετάφρασή μας στίχο προς στίχο. Πολλές εκδοχές στο διαδίκτυο έχουν λάθη, γι’ αυτό ελέγχετε τις άλλες με μια έντυπη συλλογή.

Πηγές

Οι χρονολογίες των ποιημάτων ακολουθούν όσες αναγράφονται κάτω από αυτά στα άπαντά του. Όπου οι πηγές διαφωνούν για τη χρονολογία ενός ποιήματος, το αφήσαμε εκτός. Οι ελληνικές μεταφράσεις των ποιημάτων είναι δικές μας, στίχο προς στίχο από τα τουρκικά. Αφαιρέσαμε ισχυρισμούς που δεν μπορέσαμε να επιβεβαιώσουμε, ανάμεσά τους την ιστορία ότι κρυβόταν στο Γκιουλχανέ και διάφορα αποφθέγματα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο με το όνομά του.

  1. Nâzım Hikmet: βιογραφία — Ίδρυμα Πολιτισμού και Τέχνης Nâzım Hikmet, έλεγχος 9–10 Οκτωβρίου 2026
  2. Nâzım Hikmet — Τουρκική Βικιπαίδεια, με τις τεκμηριωμένες χρονολογίες για δικαστήρια, φυλακές και την κρατική εφημερίδα της Τουρκίας, έλεγχος 9–10 Οκτωβρίου 2026
  3. Nâzım Hikmet şiirleri listesi (κατάλογος ποιημάτων με χρονολογίες) — Τουρκική Βικιπαίδεια, έλεγχος 9–10 Οκτωβρίου 2026
  4. Nazım Hikmet ve Ceviz Ağacı şiiri iddiası — Έλεγχος γεγονότων από το teyit.org, έλεγχος 9–10 Οκτωβρίου 2026
  5. Poems of Nazim Hikmet, μτφρ. Randy Blasing και Mutlu Konuk — Persea Books, έλεγχος 9–10 Οκτωβρίου 2026
  6. Human Landscapes from My Country — Persea Books, έλεγχος 9–10 Οκτωβρίου 2026
  7. Mutlu Konuk Blasing — Academy of American Poets, έλεγχος 9–10 Οκτωβρίου 2026
  8. Romantic Communist: The Life and Work of Nazım Hikmet — Hurst Publishers, έλεγχος 9–10 Οκτωβρίου 2026
  9. Nazim Hikmet — Academy of American Poets, έλεγχος 9–10 Οκτωβρίου 2026

Οι εικονογραφήσεις σχεδιάστηκαν για αυτόν τον οδηγό. Δεν απεικονίζουν τον Ναζίμ Χικμέτ ούτε κανένα πραγματικό πρόσωπο.

Παρόμοια άρθρα