Osman I, stichter van de dynastie: wat de bronnen zeggen
Wie Osman I was volgens de bronnen: een Byzantijnse historicus, twee akten en wanneer de bekende verhalen zijn opgeschreven.
Inhoudsopgave
Osman I gaf zijn naam aan de Ottomaanse dynastie. Wat er over hem te zeggen valt, hangt af van wanneer elke bron is geschreven. Een Byzantijnse historicus en twee akten stammen uit zijn eigen tijd, twee schrijvers uit de jaren 1330 voegen iets toe en de bekendste verhalen zijn 80 tot 175 jaar na zijn dood opgeschreven.
In het kort
Genoemd in 1302, 1323 en 1324,
en opnieuw beschreven vanaf de 15e eeuw.
- Wie: een aanvoerder in het grensgebied (een alp, een gazi) rond Söğüt en Bilecik in Noordwest-Anatolië, in de akte van 1323 genoemd als zoon van Ertuğrul.
- In zijn eigen tijd: de Byzantijnse historicus Pachymeres noemt hem bij de slag bij Bapheus op 27‑07‑1302. Twee akten laten zien dat hij in september 1323 nog leefde en in maart 1324 was overleden.
- Later verteld: het verhaal van Ertuğrul, de Kayı-afstamming, de droom en de zilveren koepel verschijnen voor het eerst in kronieken die tussen het begin van de 15e eeuw en circa 1500 zijn geschreven.
- Het jaar 1299: de traditionele datum voor het begin van de staat. De eerste datum uit een bron uit zijn eigen tijd is Bapheus, 27‑07‑1302.
- Titels: İbn Battûta schrijft in de jaren 1330 “Sultan Osmancık”. Een inscriptie uit 1337 noemt zijn zoon Orhan “sultan van de gazi’s”.
De kaart
Waar Osmans mannen waren, fase voor fase
- In handen van Osman of Orhan
- Byzantijnse stad
- Belegerd
- Gebied, ligging bij benadering
- Waar zijn mannen rondtrokken
1284
Söğüt, de grensstad
Later verteld in de kronieken
Söğüt is de laatste stad aan de Seltsjoekse kant; bij Bilecik begint het Byzantijnse grensgebied. De plaatselijke heren tussen beide steden erkennen de Seltsjoekse sultan en leven in vrede met de Turkmenen. Gezinnen overwinteren in de dorpen en trekken in de zomer met hun kudden naar de weiden van Domaniç.
- Osmans rooftochten beginnen met de inname van Kulaca in 1284.
TDV Osman I
1288
Karacahisar
Later verteld in de kronieken
Osman verovert de vesting Karacahisar op de heer die schatting betaalde aan de Seltsjoekse sultan. Turkmeense opstanden tegen de Seltsjoeken en de Mongolen gaven hem daartoe de kans.
- Karacahisar is van 1288 tot circa 1299 zijn uitvalsbasis.
TDV Osman I
Circa 1299
Bilecik en Yenişehir
Later verteld in de kronieken
Osman beheerst nu een uitgestrekt gebied, van Eskişehir tot Bilecik en Yenişehir. Hij vestigt zich in Yenişehir, laat zijn gezin in Bilecik achter en richt zich op İznik.
- İnönü gaat naar zijn zoon Orhan, Yarhisar naar Hasan Alp, İnegöl naar Turgut Alp.
TDV Osman I
27‑07‑1302
Bapheus
Een Byzantijnse historicus uit die tijd
Osmans mannen belegeren İznik. Een Byzantijnse strijdmacht komt de stad ontzetten. De twee partijen treffen elkaar bij Yalakova, waar het Yalakdere-dal op de vlakte uitkomt. De Turken zijn in de meerderheid en winnen.
- De aantallen komen van Pachymeres. De Byzantijnse bevelhebber is Léon Mouzalôn.
- De Byzantijnen vluchten richting İzmit. De rooftochten bereiken Bursa en İznik, en krijgers uit gebieden tot aan Paphlagonië sluiten zich bij hem aan.
TDV Osman I · Pachymeres
1303
Dimbos en Kite
Later verteld in de kronieken
Na Bapheus verenigen de heren van de vlakte van Bursa zich tegen hem. Osman verslaat hen op de vlakte van Yenişehir en opnieuw in de smalle pas van Dimbos. De heer van Kestel komt er om het leven, net als Osmans neef Aydoğdu.
- De heer van Kite wordt tot aan de brug van Ulubat achtervolgd en uitgeleverd; na zijn terechtstelling geeft de vesting Kite zich over.
- Uludağ en de vlakte komen open te liggen voor Turkmeense kolonisten. Twee torens, Aktimur en Balabancık, sluiten Bursa 23 jaar lang af.
TDV Osman I
1304
Sakarya-overgangen
Later verteld in de kroniekenEen Byzantijnse historicus uit die tijd
Om İznik van hulp af te snijden, trekt Osman naar de overgangen over de Sakarya. De vesting Leblebüci, Lefke en Çadırlı onderwerpen zich en worden zijn metgezellen (nöker). Ook Mekece onderwerpt zich en de heer van Akhisar wordt verslagen. Osman neemt Geyve en Tekfurpınarı in en blijft een maand.
- Karaçepüş houdt stand; het jaar daarop wordt Orhan erop afgestuurd.
- Paniek in Constantinopel: plunderaars worden tot aan de Bosporus gezien.
TDV Osman I · Pachymeres
September 1323 tot maart 1324
Twee akten, en Orhan
Een document uit zijn eigen tijd
In september 1323 leeft Osman nog. In maart 1324 is Orhan de heerser. Osman stierf tussen die twee datums.
- Orhans laatste veldtocht tijdens het leven van zijn vader is gericht tegen de vesting Adranos (Orhaneli).
- Osmans vizier in zijn laatste jaren is Alâeddin Paşa, genoemd in de akte van 1323.
TDV Orhan · Mal Hatun · Osman I
06‑04‑1326
Bursa geeft zich over
Later verteld in de kronieken
Osman is overleden. In het voorjaar van 1326 verschijnt zijn zoon Orhan met zijn hele strijdmacht voor Bursa en vraagt de stad zich over te geven.
- Geen plundering en geen gevangenen.
- Wie dat wil, mag met zijn bezittingen vertrekken.
- De stad betaalt Orhan 30.000 goudstukken.
TDV Orhan · Osman Gazi Türbesi
1329 tot 1331
Pelekanon en İznik
Een Byzantijnse historicus uit die tijd
Keizer Andronikos III steekt de zee over om İznik te ontzetten. Op 01‑06‑1329 en 02‑06‑1329 treft zijn leger dat van Orhan bij Pelekanon en wordt het uiteengeslagen. De keizer, door een pijl aan zijn been gewond, wordt op een tapijt aan boord van een schip gedragen.
- Orhan neemt heel Kocaeli in.
- İznik geeft zich op 02‑03‑1331 over (İbn Kemal noemt 1333).
TDV Orhan
Waar elk stempel op berust
- Een document uit zijn eigen tijdGeschreven toen Osman of zijn zoon Orhan nog leefde.
- Een Byzantijnse historicus uit die tijdGeschreven door een Byzantijnse auteur uit dezelfde jaren.
- Later verteld in de kroniekenVerteld in kronieken die lang na zijn dood zijn opgeschreven.
Kustlijn: Natural Earth (publiek domein). Het ingekleurde gebied verbindt de plaatsen op de kaarten; het is geen grens.
Tijdens zijn eigen leven, vijf bronnen
Er zijn weinig bronnen uit Osmans eigen tijd. Een Byzantijnse historicus noemt hem bij de slag bij Bapheus op 27‑07‑1302. Twee akten laten zien dat hij in september 1323 nog leefde en in maart 1324 was overleden. Twee schrijvers uit de jaren 1330 voegen elk een regel toe.
Destijds opgeschreven
Vijf bronnen, op datum
Tijdens zijn leven
circa 1307
Georgios Pachymeres
Noemt Osman (als Atmanes) bij Bapheus op 27‑07‑1302: een aanvoerder van rooftochten in het grensgebied, de stoutmoedigste van verscheidene, die begon als grensstrijder onder de Çobanoğulları van Kastamonu.
Tijdens zijn leven
begin september 1323
Akte van Asporça Hatun
Orhans vrouw schenkt twee dorpen die Osman haar had gegeven, met Alâeddin Paşa als haar vertegenwoordiger. Osman leeft nog en wordt genoemd als zoon van Ertuğrul.
Tijdens zijn leven
08–18‑03‑1324
Akte van Mekece
Noemt Osmans zonen, een dochter en drie vrouwen als getuigen. Osman is overleden en Orhan is de heerser.
Minder dan 10 jaar later
1330
Âşık Paşa, Garibnâme
Beschrijft grensaanvoerders (subaşı, alp gazi) van Osmans soort.
Minder dan 10 jaar later
de jaren 1330
İbn Battûta
Schrijft de naam Osmancık, noemt Orhan zijn zoon en vermeldt zijn graf in Bursa.
Pachymeres beschrijft geen sultan. Hij beschrijft een grensstrijder in dienst van de Çobanoğulları, de grensheren van Kastamonu. Toen de rooftochten van een rivaliserende aanvoerder ophielden, liepen diens mannen over naar Osman en gingen de tochten onder Osmans leiding verder.
Twee akten, en de mensen naast de tekst
De akte van Asporça Hatun van begin september 1323 is het belangrijkste document uit Osmans tijd. Orhans vrouw Asporça Hatun schenkt twee dorpen die Osman haar had gegeven en benoemt Alâeddin Paşa tot haar vertegenwoordiger. De akte van Mekece van 08–18‑03‑1324 is een van de vroegste bewaard gebleven documenten uit de Ottomaanse geschiedenis.
De akte van Mekece
Wie er naast de tekst stonden
Midden Rebîülevvel 724, dat wil zeggen 08–18‑03‑1324, traden getuigen op bij een schenking in Mekece. Tik op een regel om te zien wat de akte zegt en wat de kronieken eromheen vertellen.
Akte van Mekece · midden Rebîülevvel 72408–18‑03‑1324
Getuigen, in de volgorde van de lijst
- Çoban, Melik, Hâmid, Pazarlızonen van Osman
- Fatmadochter van Osman
- Mal Hatun bint Ömer Beydochter van Ömer Bey
- Melek bint Melik · Efendire bint Akbaşlıdochters van Melik en van Akbaşlı
Çoban, Melik, Hâmid en Pazarlı
De akte Naast Orhan worden vier zonen van Osman genoemd. Zij openen de getuigenlijst.
Eromheen De kronieken voegen nog een zoon toe, Alâeddin Ali; in het grafgebouw in Bursa staat een sarcofaag waarvan bekend is dat die van hem is. De naam Çoban kan verwijzen naar de Ilkhanidische emir met die naam.
TDV Mal Hatun · Osman I · Osman Gazi Türbesi
Fatma
De akte Osmans dochter Fatma wordt direct na zijn zonen genoemd.
Eromheen De zonen en de dochter staan als eersten op de lijst. Direct daarna volgen drie vrouwen.
TDV Mal Hatun
Mal Hatun, dochter van Ömer Bey
De akte Zij wordt als eerste van de drie vrouwen genoemd en de akte vermeldt Ömer Bey als haar vader. Ze leeft nog in maart 1324, na Osmans dood.
Eromheen Âşıkpaşazâde noemt haar in 1484 Malhun Hatun, de dochter van Edebâli, en laat haar vóór Osman sterven. Oruç noemt de dochter van de sjeik Râbia; Neşrî noemt geen vader. Het staat vast dat zij niet Edebâli’s dochter was. Waarschijnlijk, maar niet zeker, was zij Orhans moeder. Wie Ömer Bey was, staat niet vast.
Melek en Efendire
De akte Nog twee vrouwen treden op als getuigen: Melek, dochter van Melik, en Efendire, dochter van Akbaşlı.
Eromheen Deze twee vrouwen en Mal Hatun worden besproken als mogelijke echtgenotes van Osman of Orhan; de akte zegt daar niets over.
TDV Mal Hatun
De twee akten bieden het stevigste houvast voor het einde van Osmans leven. In september 1323 leeft hij nog; in maart 1324 is Orhan de heerser. Osman stierf daartussen. Geen van beide akten vermeldt zijn leeftijd. Zijn geboorte wordt op 1257 of 1258 gesteld, berekend op basis van een kroniek (gestorven op 69-jarige leeftijd, na 27 jaar heerschappij); geen van beide datums komt uit een document.
Söğüt en het grensgebied, een land van aanvoerders
Söğüt was een grensstad waar Seltsjoeks en Byzantijns gebied elkaar raakten, ten noordwesten van Eskişehir. Turkmeense gezinnen woonden in de dorpen en trokken met hun kudden naar de zomerweiden van Domaniç. Aanvoerders die bekendstonden als alp organiseerden de rooftochten. Osman was zo’n alp gazi. Hij verzamelde Turkmenen en vluchtelingen (garip) voor de grensoorlog. Hij was geen gewone herder.
Söğüt
Ertuğruls graf: van een open graf tot een gerestaureerd grafgebouw
Zeshoekig
Een zeshoekig gebouw met een koepel, toegankelijk via een rechthoekig voorportaal.
Eind 13e eeuw
Osman laat voor zijn vader een open graf aanleggen. De precieze datum is niet bekend.
Mehmed I Çelebi
Het open graf wordt een grafgebouw.
1757
Sultan Mustafa III laat het grafgebouw restaureren.
1886
Sultan Abdülhamid II laat het opnieuw restaureren. Bij deze werkzaamheden worden bij de ingang twee fonteinen toegevoegd.
Rond het grafgebouw: Ertuğruls vrouw Halime Hatun, zijn zoon Savcı Bey, een gedenkgraf voor Osman en de graven van metgezellen zoals Konur Alp, Akçakoca en Aktimur Bey.
Twee geleerden stonden dicht bij Osman: sjeik Edebâli uit Bilecik en de rechtsgeleerde Dursun Fakih, Edebâli’s schoonzoon. Osman bezocht Edebâli’s verblijf op heilige dagen om zijn mening te vragen over religieuze en praktische kwesties. Edebâli leidde de ahi-broederschap en was de eerste Ottomaanse rechter (kadı) en moefti. Hij stierf in 1326 en ligt in het verblijf begraven, samen met zijn vrouw, zijn dochter en anderen.
De grondregisters vermelden al onder Osman schenkingen aan rechtsgeleerden en ahi’s. In zijn laatste jaren was zijn vizier Alâeddin Paşa, de vertegenwoordiger die in de akte van 1323 wordt genoemd.
De verhalen, en hoe historici ze duiden
De boom uit de droom
Wanneer is elk verhaal voor het eerst opgeschreven?
In de kroniek droomt Osman van een boom die uit zijn navel groeit en de wereld beschaduwt. Hier staat de boom voor de bronnen. De documenten uit zijn eigen tijd vormen de wortels, twee schrijvers uit de jaren 1330 staan rond de stam en de later vertelde verhalen hangen in de kruin: hoe later opgeschreven, hoe hoger. Tik op een blad om te zien wie het verhaal als eerste opschreef en wat een document of historicus erover zegt.
- Destijds opgeschreven
- Verteld in een latere kroniek
- Een document zegt iets anders
Tijdens zijn leven geschreven
Bapheus volgens een Byzantijnse historicus
Osman voert een strijdmacht aan tegen een Byzantijns leger bij Nicomedia en wint.
Bron Georgios Pachymeres, geboren in Nicea in 1242. Zijn geschiedenis bestrijkt de periode van 1260 tot 1307. Hij is de eerste historicus die Osman noemt (als Atmanes), bij Bapheus op 27‑07‑1302.
Wat dit laat zien Osman als de stoutmoedigste aanvoerder van rooftochten onder de Turkmenen van dat grensgebied, een grensstrijder verbonden aan de Çobanoğulları van Kastamonu. De Byzantijnse strijdmacht onder Léon Mouzalôn telde circa 2.000 man en de Turken circa 5.000. Na de overwinning verspreidde Osmans roem zich tot Paphlagonië en verzamelden krijgers zich onder zijn vaandel. İnalcık: 27‑07‑1302 kan worden aanvaard als de begindatum van de dynastie.
TDV Pachymeres · Osman I
Tijdens zijn leven geschreven
Twee akten rond zijn laatste levensjaar
Twee schenkingsakten, met ongeveer zes maanden ertussen.
Bron De akte van Asporça Hatun (begin Ramazan 723, begin september 1323) en de akte van Mekece (midden Rebîülevvel 724, 08–18‑03‑1324).
Wat deze laten zien In de eerste leeft Osman nog: Orhan wordt genoemd als zoon van Osman Gazi, zoon van Ertuğrul. In de tweede is Osman overleden en is Orhan de heerser. Osman stierf dus tussen de twee datums. Geen bron vermeldt zijn geboorte: een berekening op basis van een kroniek (69 jaar oud, na 27 jaar heerschappij) komt uit op 1257.
Binnen tien jaar geschreven
Twee stemmen uit de jaren 1330
Twee schrijvers uit de jaren 1330 noemen Osman of heren zoals hij.
Bron Âşık Paşa’s Garibnâme uit 1330 beschrijft de grensaanvoerders (subaşı, alp gazi) waartoe Osman behoorde. İbn Battûta, geboren in 1304, trok door Bursa en İznik en schrijft de naam als Osmancık.
Wat deze laten zien İbn Battûta beschrijft het aanzien van de Ottomanen onder de naburige vorstendommen en noemt Orhan de zoon van “Sultan Osmancık”. Noch hij, noch Pachymeres, Kantakuzenos, Gregoras of al-ʿUmarî noemt Ertuğrul.
TDV Osman I · İbn Battûta · Ertuğrul Gazi
Verteld in een latere kroniek
Ertuğrul en de Seltsjoekse sultan
Ertuğrul komt naar het grensgebied bij Söğüt, helpt de Seltsjoekse sultan Alâeddin in een veldslag en krijgt land.
Voor het eerst opgeschreven De eerste Ottomaanse kronieken, vanaf het begin van de 15e eeuw, zo’n 80 jaar na Osmans dood. Ze noemen zijn vader Gündüz Alp (Ahmedî, Enverî, Karamânî Mehmed Paşa) of Süleyman Şah (Oruç, Âşıkpaşazâde, Neşrî).
Wat de documenten en historici zeggen De akte van 1323 noemt Osman al als zoon van Ertuğrul. Een later grondregister vermeldt een boerderij in Söğüt die is geschonken “voor Ertuğruls ziel”, de vroegste vermelding van hem. İnalcık leest het verhaal over de hulp aan de sultan als een vage herinnering aan de oorlogen tussen de Seltsjoeken en Nicea van 1225 tot 1231.
TDV Ertuğrul Gazi · Osman I
Verteld in een latere kroniek
Afstamming van de Kayı-stam
Osmans geslachtslijn loopt via de Kayı-stam terug tot Gün Han, zoon van Oğuz Khan.
Voor het eerst volledig opgeschreven Yazıcıoğlu Ali, in zijn Târîh-i Âl-i Selçûk, 1436–37, circa 112 jaar na Osmans dood. Het was een antwoord op de druk die Timurs zoon Şâhruh op het Ottomaanse hof uitoefende.
Wat historici zeggen Wittek stelde dat de afstamming een latere aanspraak van de dynastie was, uit de tijd van Murad II. Köprülü zag de Kayı als de eerste etnische kern van de staat. De bronnen zijn het erover eens dat Osmans stam van Oğuz-afkomst (Turkmeens) was. Het verband met de Kayı is waarschijnlijk Yazıcıoğlu’s idee, maar kan juist zijn. Murad II was de eerste Ottomaanse heerser die het Kayı-teken op zijn munten liet slaan.
Verteld in een latere kroniek
De grensheren vragen hem han te worden
Grensheren komen bij Osmans deur bijeen, overleggen lang en vragen hem hun han te worden. Hij stemt toe.
Voor het eerst opgeschreven Yazıcıoğlu Ali, 1436–37: “siz han olun”, “wees khan”, zeggen de heren.
Wat historici zeggen İnalcık plaatst de momenten waarop de Anatolische beys zichzelf tot sultan uitriepen, met de vrijdagpreek en munten op hun naam, in 1335, na de dood van de laatste Ilkhan. De scène staat naast de latere aanspraak dat Osman de preek op zijn naam liet uitspreken.
TDV Osman I
Verteld in een latere kroniek
De droom in Edebâli’s verblijf
Osman slaapt in het verblijf van sjeik Edebâli in Bilecik. Een maan komt uit de borst van de sjeik op en gaat de zijne binnen. Uit zijn navel groeit een boom; zijn schaduw bedekt de wereld, eronder verrijzen bergen en uit elke berg stromen rivieren. Edebâli zegt: “God heeft jou en je geslacht de heerschappij gegeven. Moge die gezegend zijn.”
Voor het eerst opgeschreven Âşıkpaşazâde, die zijn geschiedenis in 1484 voltooide, circa 160 jaar na Osmans dood. Zijn bronnen zijn Yahşi Fakih, zoon van de imam İshak Fakih, en Mahmud Paşa, Edebâli’s zoon.
Wat historici zeggen İnalcık stelt dat Yahşi Fakihs verloren levensbeschrijving van de vroege beys Âşıkpaşazâde’s voornaamste bron is en dat de plaatsnamen en routes erin kloppen. Hij leest zegenverhalen zoals dit, die over veel Turkmeense heren werden verteld, als een manier om te laten zien dat het gezag van een heerser door God was bevestigd.
TDV Edebâli · Osman I · Âşıkpaşazâde
Later verteld; een document zegt iets anders
Mal Hatun, dochter van Edebâli
Osman trouwt met Malhun Hatun, de dochter van sjeik Edebâli. Zij is Orhans moeder.
Voor het eerst opgeschreven Âşıkpaşazâde, 1484, circa 160 jaar na Osmans dood.
Wat een document zegt De akte van Mekece van maart 1324 noemt haar Mal Hatun, dochter van Ömer Bey. Het staat vast dat zij niet Edebâli’s dochter was. Waarschijnlijk, maar niet zeker, was zij Orhans moeder. Oruç geeft de dochter van de sjeik de naam Râbia; Neşrî vertelt over een ontmoeting op jonge leeftijd in het dorp İtburnu en noemt geen vader.
Later verteld; een document zegt iets anders
Edebâli en Mal Hatun sterven en Osman begraaft hen
Edebâli en Mal Hatun sterven een of twee maanden na elkaar. Osman, die drie maanden later sterft, begraaft beiden eigenhandig in Bilecik.
Voor het eerst opgeschreven Âşıkpaşazâde, 1484, circa 160 jaar na Osmans dood.
Wat een document zegt Mal Hatun is getuige in de akte van Mekece van maart 1324, na Osmans dood; zij overleefde hem dus. Edebâli stierf in 1326 (één bron noemt 1327).
Verteld in een latere kroniek
De zilveren koepel in Bursa
Tijdens het lange beleg van Bursa kijkt Osman vanaf de muren naar de stad. Hij ziet een kloosterkapel glanzen als zilver en vraagt om onder die koepel begraven te worden.
Voor het eerst opgeschreven Âşıkpaşazâde, 1484.
Wat bekend is Bursa gaf zich op 06‑04‑1326 over, dus de begrafenis daar vond daarna plaats. Orhan begroef zijn vader in de ronde kapel. İbn Battûta noemt in de jaren 1330 al Osmans graf in een moskee die een kerk was geweest. Het gebouw brandde in 1801 af en de aardbeving van 1855 beschadigde het zwaar; het huidige grafgebouw dateert uit 1863.
TDV Osman Gazi Türbesi · Orhan
Verteld in een latere kroniek
De preek die op zijn naam wordt uitgesproken
Osman roept zichzelf uit tot onafhankelijk heer: de vrijdagpreek (khutba) wordt op zijn naam uitgesproken.
Voor het eerst opgeschreven Âşıkpaşazâde (hoofdstuk 14), in Karacahisar. Neşrî, die tussen circa 1485 en 1493 schreef, plaatst het na de dood van de Seltsjoekse sultan Alâeddin.
Wat historici zeggen İnalcık: de argumenten voor onafhankelijkheid bij Âşıkpaşazâde zijn veel later toegevoegd door mensen die geloofden dat de dynastie met Osman begon. De Mongolen voerden de Seltsjoekse sultan Alâeddin III in 1302 naar Tabriz, de laatste Seltsjoekse heerser hield tot 1308 stand en de Anatolische beys lieten pas in 1335 de preek op hun naam uitspreken en munten op hun naam slaan.
Verteld in een latere kroniek
Ertuğruls droom en Râbia
De droom is van Ertuğrul, niet van Osman, en de dochter van de sjeik die met Osman trouwt, heet Râbia.
Voor het eerst opgeschreven Oruç b. Âdil, in zijn Tevârîh-i Âl-i Osmân, in een tekst van circa 1495 en een langere van 1500–03, circa 175 jaar na Osmans dood.
Wat historici zeggen Oruç behield deze versie, hoewel hij Âşıkpaşazâde’s boek kende. İnalcıks advies is de openingsgedeelten van de kronieken zorgvuldig te lezen en vage aanspraken te scheiden van de historische informatie die erin staat.
TDV Edebâli · Mal Hatun · Oruç b. Âdil
De jaren worden geteld vanaf 1324, toen Osman volgens de akten was overleden.
De historici
Hoeveel gewicht kunnen de kronieken dragen?
Vier lezingen van de kroniekenlaag
Weinig gewichtVeel gewicht
- 1
Imber
Heeft de vroege periode een “zwart gat” genoemd.
- 2
Wittek
Las de Kayı-afstamming als een latere aanspraak van de dynastie en stelde de “ghaza-these” voor: strijders voor het geloof als kern van de vroege staat. Lindner en anderen bekritiseren die.
- 3
İnalcık
Antwoordt dat het gemakzuchtig is om de kronieken in hun geheel als verhalen af te doen: hun plaatsnamen en routes kloppen, en Pachymeres levert details die erin ontbreken.
- 4
Köprülü
Verdedigde de Kayı als de eerste etnische kern van de staat.
Hoe de verhalen werden doorgegeven
İshak Fakih
een tijdgenoot van de eerste beys
Gaf zijn vertellingen door aan zijn zoon.
Yahşi Fakih
zijn zoon
Schreef een levensbeschrijving van de eerste beys. Die is niet bewaard gebleven.
Âşıkpaşazâde
voltooid in 1484, circa 160 jaar na Osman
Noemt Yahşi Fakih en Mahmud Paşa, Edebâli’s zoon, als zijn bronnen.
Neşrî, Oruç en anderen
kronieken uit de 15e eeuw
Putten uit hetzelfde boek.
1299
De traditionele datum
Het oude kroniekverhaal dateert Osmans inname van Bilecik en zijn onafhankelijkheid in dit jaar. Het valt in een tijd van Mongoolse onrust in Anatolië.
27‑07‑1302
Bapheus
De eerste gedateerde daad in een bron uit zijn eigen tijd. İnalcık: die kan als het begin van de dynastie worden aanvaard.
Beide datums zijn in gebruik. Welke een boek noemt, hangt af van de vraag of het de kronieken of Pachymeres volgt.
Bursa en İznik, jarenlang afgesneden
Osman maakte de val van Bursa niet meer mee. Na de veldslagen van 1303 sneed hij de stad af met twee kleine forten; het beleg duurde 23 jaar. Zijn zoon Orhan nam Bursa op 06‑04‑1326 in. İznik volgde op 02‑03‑1331.
Het beleg
Bursa, 23 jaar afgesneden
Andere verslagen noemen 20 tot 25 jaar.
06‑04‑1326
- 1
In het voorjaar van 1326 verschijnt Orhan met zijn hele strijdmacht voor Bursa en vraagt de stad zich over te geven.
- 2
Geen plundering en geen gevangenen: de soldaten die binnentrekken zullen de bevolking geen kwaad doen.
- 3
Wie dat wil, mag met zijn bezittingen vertrekken, onder bescherming van Orhans soldaten.
Bij de overgave
30.000 goudstukken
betaald aan Orhan.
İznik hield langer stand. Keizer Andronikos III stak de zee over om de stad te ontzetten. Op 01‑06‑1329 en 02‑06‑1329 werd zijn leger bij Pelekanon uiteengeslagen. Gewond aan zijn been werd hij op een tapijt aan boord van een schip gedragen. Twee jaar later gaf İznik zich over.
Waar hij begraven ligt, en hoe hij eruitzag
Osman ligt in Bursa, in het grafgebouw bij Tophane op de heuvel van de oude citadel. Het huidige grafgebouw is in 1863 gebouwd. Het staat op de plek van een rond Byzantijns gebouw, de “Zilveren Koepel” (Gümüşlü Kümbet). De kronieken vertellen dat Orhan zijn vader daar begroef nadat hij de stad had ingenomen.
Het grafgebouw
Het grafgebouw van 1863, en wie er begraven ligt
7 ramen
Acht zijden: een deur in één zijde, een raam in elk van de andere zeven.
1863
Herbouwd voor sultan Abdülaziz na de brand van 1801 en de aardbeving van 1855.
17 sarcofagen
Van vijf is bekend van wie ze zijn. Van de andere twaalf niet.
UNESCO 2014
Het grafgebouw ligt binnen het werelderfgoed “Bursa en Cumalıkızık: de geboorte van het Ottomaanse Rijk”.
- 1
Het voorportaal
Twee slanke zuilen dragen de tuğra (het zegel) van sultan Abdülaziz.
- 2
De hal
Houten bogen. De kamer van de türbedar ligt aan de westkant.
- 3
Het grafgebouw
Een achthoekige ruimte onder een koepel, met een tienregelige inscriptie van Osman Nevres uit 1280 (1863).
- 4
Osmans sarcofaag
In het midden: hout ingelegd met parelmoer, een hek eromheen en een fluwelen kleed met borduurwerk van metaaldraad. Kleed en traliewerk werden in 2004 gerestaureerd.
17 sarcofagen, vijf met bekende eigenaar
Tik op een gouden tegel. De tegels geven niet de plaats van elke sarcofaag aan.
Osman Gazi
In het midden van het grafgebouw, onder het fluwelen kleed.
Alâeddin Bey
Osmans zoon. De kronieken noemen hem Alâeddin Ali.
Asporça Hatun
Orhans vrouw. Haar akte van september 1323 laat zien dat Osman nog leefde.
İbrâhim
Orhans zoon, geboren uit Asporça.
Savcı Bey
Murad I’s zoon.
Drie gezichten, geen naar het leven
Was hij een sultan? De munt en de preek
Een sultan laat zijn naam uitspreken in de vrijdagpreek en op munten slaan. İbn Battûta schrijft in de jaren 1330 “Sultan Osmancık”. Maar geen Turkmeense bey in Anatolië nam vóór 1335, toen de laatste Ilkhan was overleden, de titel “grootste sultan” aan. Een inscriptie uit 1337 noemt Orhan “sultan van de gazi’s”. De hier getoonde zilveren munt is in Orhans tijd geslagen.
Korte antwoorden
Was Osman I een sultan?
De bronnen gebruiken verschillende woorden. Pachymeres schrijft over een aanvoerder van rooftochten in het grensgebied. İbn Battûta schrijft in de jaren 1330 “Sultan Osmancık”. Geen Turkmeense bey in Anatolië nam vóór 1335 de titel “grootste sultan” aan, en een inscriptie uit 1337 noemt zijn zoon Orhan “sultan van de gazi’s”. De latere Ottomaanse traditie telt Osman als de eerste van de dynastie.
Wanneer begon de Ottomaanse staat?
De traditionele datum is 1299, uit het oude kroniekverhaal. İnalcık ziet Bapheus, 27‑07‑1302, de eerste datum uit een bron uit Osmans eigen tijd, als een datum die voor het begin van de dynastie kan worden aanvaard. Beide datums zijn in gebruik.
Was Mal Hatun de dochter van sjeik Edebâli?
Âşıkpaşazâde zegt dat in 1484. De akte van Mekece van maart 1324 noemt haar de dochter van Ömer Bey. Het staat vast dat zij niet Edebâli’s dochter was.
Hoe zag Osman eruit?
Er is geen beeltenis bekend die tijdens zijn leven is gemaakt. Drie bekende gezichten zijn minstens 225 jaar na zijn dood gemaakt: de miniatuur uit 1579/80, een schilderij uit de kring van Paolo Veronese en Laurence Johnsons gravure uit 1603 voor Knolles’ geschiedenis van de Turken.
Waar is Osman begraven?
In Bursa, in het grafgebouw bij Tophane dat sultan Abdülaziz in 1863 liet bouwen. Het grafgebouw van zijn zoon Orhan staat ernaast. In Söğüt staat ook een gedenkgraf (makam) voor Osman, buiten Ertuğruls grafgebouw.
Bronnen
Open de bronnenlijst
- Osman I, Halil İnalcık — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 2007, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Orhan, Halil İnalcık — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 2007, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Mal Hatun, Feridun Emecen — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 2019, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Edebâli, Kamil Şahin — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 1994, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Ertuğrul Gazi, Fahameddin Başar — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 1995, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Kayı, Faruk Sümer — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 2022, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Pachymeres, Georgios, Levent Kayapınar — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 2007, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Âşıkpaşazâde, Abdülkadir Özcan — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 1991, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Neşrî, Abdülkadir Özcan — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 2007, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Oruç b. Âdil, Abdülkadir Özcan — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 2007, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Wittek, Paul, Turgut Akpınar — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 2013, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- İbn Battûta, A. Said Aykut — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 1999, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Osman Gazi Türbesi, Doğan Yavaş — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukte editie van 2007, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Osman Gazi Türbesi – Bursa — Kültür Portalı, Ministerie van Cultuur en Toerisme, kulturportali.gov.tr, gecontroleerd op 23‑10‑2026
- Ertuğrul Gazi Türbesi – Bilecik — Kültür Portalı, Ministerie van Cultuur en Toerisme (tekst van de provinciale directie van Bilecik), kulturportali.gov.tr, gecontroleerd op 23‑10‑2026
- Şeyh Edebali Türbesi – Bilecik — Kültür Portalı, Ministerie van Cultuur en Toerisme, kulturportali.gov.tr, gecontroleerd op 23‑10‑2026
- Portret van sultan Osman I (RP-P-1905-4914) — Rijksmuseum, gravure van Laurence Johnson voor Richard Knolles’ geschiedenis van de Turken, uitgegeven in Londen door Adam Islip, 1603, publiek domein, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Türbeler — Provinciale directie Cultuur en Toerisme van Bursa, bursa.ktb.gov.tr, gecontroleerd op 20‑10‑2026
- Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşiv Rehberi — Directoraat-generaal Stichtingen, cdn.vgm.gov.tr, vermelding Asporçe Hatun (723 / 1323), gecontroleerd op 20‑10‑2026
