Sultan Mehmed V Reşad: zijn leven, regering en mausoleum
Van zijn geboorte in 1844 tot zijn dood in 1918 in datums: zijn tien regeringen, de oorlogen en de plek van zijn mausoleum en paleis.
Inhoudsopgave
Mehmed V Reşad was sultan van het Ottomaanse Rijk van 27‑04‑1909 tot zijn dood op 03‑07‑1918. Zijn negen regeringsjaren vielen in de Tweede Constitutionele Periode (İkinci Meşrutiyet), die in 1908 begon. In die periode legde de grootvizier (sadrazam), het hoofd van de regering, verantwoording af aan het parlement.
Kort gezegd · gecontroleerd op 30‑10‑2026
Geboren in 1844, sultan in 1909, overleden in 1918, vóór de wapenstilstand.
- Wie: geboren op 02‑11‑1844 in het Çırağan-paleis in Istanbul, een zoon van sultan Abdülmecid I. Sultan van 27‑04‑1909 tot 03‑07‑1918.
- Hoe hij sultan werd: op 27‑04‑1909 besloot het parlement in een gezamenlijke zitting zijn broer Abdülhamid II af te zetten en hem, destijds de troonopvolger (veliaht), op de troon te plaatsen.
- Wie de macht had: tien regeringen in negen jaar. TDV İslâm Ansiklopedisi (TDV İA), de encyclopedie van de Turkse Religieuze Stichting, schrijft dat het centrum van het politieke leven was verschoven van het paleis naar het hoofdkwartier van de partij İttihat ve Terakkî (het Comité voor Eenheid en Vooruitgang, CUP), de grootvizier en het kabinet.
- Oorlogen: de Italiaanse oorlog om Tripolitanië (vanaf 29‑09‑1911), de Balkanoorlog (vanaf 08‑10‑1912) en de Eerste Wereldoorlog (het geheime bondgenootschap met Duitsland op 02‑08‑1914).
- Dood en graf: hij overleed op 03‑07‑1918 en werd begraven in het mausoleum dat hij had laten bouwen in Eyüp, aan de Gouden Hoorn in Istanbul.
Probeer het · het namenbord van de tien regeringen
Tien grootviziers, één regeringstijd
Elk latje is zo breed als het aantal dagen dat een grootvizier zijn ambt bekleedde. Kies een naam of een belangrijke datum, of verplaats de messing draad, om te zien wie die dag de regering leidde.
Kies een grootvizier
Of een datum
- 27‑04‑1909De gezamenlijke zitting van het parlement besluit Abdülhamid II af te zetten en de troonopvolger, Reşad Efendi, op de troon te plaatsen. De eedsceremonie vindt dezelfde dag plaats.
- 05‑06‑1911De reis door Rumeli begint. Die brengt de sultan naar Çanakkale, Selânik (Thessaloniki), Üsküp (Skopje), Priştine (Pristina), Kosova en Manastır (Bitola) en eindigt op 26‑06‑1911.
- 29‑09‑1911Italië verklaart de Ottomaanse staat de oorlog en İbrâhim Hakkı Paşa treedt dezelfde dag af.
- 08‑10‑1912De Balkanoorlog begint. De twee fasen ervan duurden van 08‑10‑1912 tot 29‑09‑1913.
- 23‑01‑1913De Bâbıâli Baskını, een overval onder leiding van Enver Bey, maakt een einde aan de regering van Kâmil Paşa. TDV İA noemt het een bloedige militaire staatsgreep.
- 11‑11‑1914De Ottomaanse staat verklaart Groot-Brittannië, Rusland en Frankrijk de oorlog. Het artikel van TDV İA over de Eerste Wereldoorlog dateert de oproep van de kalief tot jihad op 15‑11‑1914.
- 03‑07‑1918Mehmed V overlijdt, voordat de wapenstilstand van Moedros op 30‑10‑1918 wordt ondertekend. Hij wordt begraven in het mausoleum in Eyüp dat hij had laten bouwen.
Ahmed Tevfik Paşa
1 van 1027‑04‑1909 – 05‑05‑1909 · 8 dagen
Grootvizier toen Mehmed V de troon besteeg. Tijdens de eedsceremonie bood hij, zoals het protocol voorschreef, zijn ontslag aan. De sultan aanvaardde dat niet en drong erop aan dat hij bleef. TDV İA schrijft dat hij onder druk van de İttihatçılar, de leden van CUP, aftrad.
TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”
V. Mehmed Reşad döneminde sadrazam: Ahmed Tevfik Paşa (27 Nisan – 5 Mayıs 1909)Grootvizier tijdens de regering van Mehmed V Reşad: Ahmed Tevfik Paşa (27‑04‑1909 – 05‑05‑1909).
Hüseyin Hilmi Paşa
2 van 1005‑05‑1909 – 12‑01‑1910 · 252 dagen
CUP wilde hem op die post. De eed van de sultan werd op 20‑05‑1909 herhaald in het parlement (de Meclis-i Millî), omdat niet ieder lid bij de eerste ceremonie aanwezig was geweest. TDV İA schrijft dat Hilmi Paşa aftrad omdat hij de overheersing door de İttihatçılar niet kon verdragen.
TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”
V. Mehmed Reşad döneminde sadrazam: Hüseyin Hilmi Paşa (5 Mayıs 1909 – 12 Ocak 1910)Grootvizier tijdens de regering van Mehmed V Reşad: Hüseyin Hilmi Paşa (05‑05‑1909 – 12‑01‑1910).
İbrâhim Hakkı Paşa
3 van 1012‑01‑1910 – 29‑09‑1911 · 625 dagen
Hij was ambassadeur in Rome geweest. Op 03‑07‑1910 bepaalde een wet wie de eigenaar was van de kerken en scholen in Rumeli (de Ottomaanse gebieden op de Balkan). De Grieks-orthodoxe patriarch vroeg de sultan de wet niet te bekrachtigen, maar de sultan bekrachtigde haar. De sultan reisde van 05 tot 26‑06‑1911 door Rumeli. Italië verklaarde op 29‑09‑1911 de oorlog. Hakkı Paşa nam de verantwoordelijkheid op zich en trad die dag af.
TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”
V. Mehmed Reşad döneminde sadrazam: İbrâhim Hakkı Paşa (12 Ocak 1910 – 29 Eylül 1911)Grootvizier tijdens de regering van Mehmed V Reşad: İbrâhim Hakkı Paşa (12‑01‑1910 – 29‑09‑1911).
Said Paşa, achtste ambtstermijn
4 van 1030‑09‑1911 – 30‑12‑1911 · 91 dagen
Said Paşa, voorzitter van de Meclis-i Âyân (het hogerhuis), was onder Abdülhamid II zeven keer grootvizier geweest. Op 21‑11‑1911 werd de oppositiepartij Hürriyet ve İtilâf Fırkası (Partij van Vrijheid en Eendracht) opgericht. CUP wilde het parlement laten ontbinden, maar had eerder het recht van de sultan om dat te doen gewijzigd (artikel 35). Said Paşa vroeg het parlement die wijziging terug te draaien. De oppositie hield dat tegen.
TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”
Said Paşa, sekizinci sadrazamlığı (30 Eylül – 30 Aralık 1911)Said Paşa, zijn achtste ambtstermijn als grootvizier (30‑09‑1911 – 30‑12‑1911).
Said Paşa, negende en laatste ambtstermijn
5 van 1031‑12‑1911 – 16‑07‑1912 · 198 dagen
De sultan benoemde hem opnieuw op 31‑12‑1911. Het parlement werd op 18‑01‑1912 ontbonden. TDV İA noemt de verkiezingen die daarna onder druk van CUP plaatsvonden de “sopalı seçim” (knuppelverkiezing): de oppositiepartij werd weggevaagd en op 15 leden na waren alle leden van het nieuwe parlement (vanaf 18‑04‑1912) lid van CUP. De Halâskâran, een groep militairen met de rang van officier, stuurde een memorandum met het verzoek om een neutrale regering. Said Paşa trad op 16‑07‑1912 af.
TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”
Said Paşa, dokuzuncu ve son sadrazamlığı (31 Aralık 1911 – 16 Temmuz 1912)Said Paşa, zijn negende en laatste ambtstermijn als grootvizier (31‑12‑1911 – 16‑07‑1912).
Gazi Ahmed Muhtar Paşa
6 van 1022‑07‑1912 – 29‑10‑1912 · 99 dagen
TDV İA noemt hem de eerste grootvizier van de constitutionele periode die uit het leger kwam. Het publiek noemde zijn kabinet van partijloze mannen, met drie voormalige grootviziers, het “grote kabinet”. De staat van beleg eindigde op 23‑07‑1912 en het parlement werd op 04‑08‑1912 ontbonden. De Balkanoorlog begon op 08‑10‑1912. De sultan liet hem op 29‑10‑1912 aftreden.
TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”
V. Mehmed Reşad döneminde sadrazam: Gazi Ahmed Muhtar Paşa (22 Temmuz – 29 Ekim 1912)Grootvizier tijdens de regering van Mehmed V Reşad: Gazi Ahmed Muhtar Paşa (22‑07‑1912 – 29‑10‑1912).
Kıbrıslı Kâmil Paşa
7 van 1029‑10‑1912 – 23‑01‑1913 · 86 dagen
Toen het parlement gesloten was, riep hij in het paleis een adviesraad bijeen. Mahmud Şevket Paşa liet zich verontschuldigen en bleef weg, terwijl prinsen (şehzade) toehoorden. Op 23‑01‑1913, na twee maanden en 25 dagen, werd hij tot aftreden gedwongen bij de Bâbıâli Baskını, de overval op de Hoge Porte (de regeringszetel) onder leiding van Enver Bey.
TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”
V. Mehmed Reşad döneminde sadrazam: Kıbrıslı Kâmil Paşa (29 Ekim 1912 – 23 Ocak 1913)Grootvizier tijdens de regering van Mehmed V Reşad: Kıbrıslı Kâmil Paşa (29‑10‑1912 – 23‑01‑1913).
Mahmud Şevket Paşa
8 van 1023‑01‑1913 – 11‑06‑1913 · 139 dagen
CUP, dat bij de overval de macht had gegrepen, zette de sultan onder druk om hem te benoemen. Op 30‑05‑1913 werd het Verdrag van Londen ondertekend. Het droeg heel Rumeli, inclusief Edirne, over aan de Balkanstaten. Hij kwam op 11‑06‑1913 om bij een aanslag, na vier maanden en 19 dagen in het ambt.
TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”
V. Mehmed Reşad döneminde sadrazam: Mahmud Şevket Paşa (23 Ocak – 11 Haziran 1913)Grootvizier tijdens de regering van Mehmed V Reşad: Mahmud Şevket Paşa (23‑01‑1913 – 11‑06‑1913).
Said Halim Paşa
9 van 1012‑06‑1913 – 03‑02‑1917 · 1.332 dagen
De sultan wilde Hüseyin Hilmi Paşa benoemen, maar CUP stond op Said Halim Paşa. Zijn regering bestond volledig uit CUP-leden. Enver Bey werd op 03‑01‑1914 minister van Oorlog. TDV İA schrijft dat Said Halim Paşa in mei 1914 geen macht meer had. Het geheime bondgenootschap met Duitsland werd op 02‑08‑1914 ondertekend en de oorlog werd op 11‑11‑1914 verklaard. Hij trad op 03‑02‑1917 af na een breuk met CUP.
TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”
V. Mehmed Reşad döneminde sadrazam: Said Halim Paşa (12 Haziran 1913 – 3 Şubat 1917)Grootvizier tijdens de regering van Mehmed V Reşad: Said Halim Paşa (12‑06‑1913 – 03‑02‑1917).
Talat Paşa
10 van 1003‑02‑1917 – 03‑07‑1918, het einde van de regering · 515 dagen
Talat Bey, de minister van Binnenlandse Zaken, kreeg de rang van vezir (minister van de eerste rang) en werd grootvizier. Enver en Cemal behielden hun posten. Het was de tiende en laatste regering tijdens zijn sultanaat. TDV İA schrijft dat de sultan zich vervolgens terugtrok in zijn paleis en alleen verscheen bij ceremonies die de regering wenste. De Duitse keizer kwam in 1917 op bezoek, de keizer van Oostenrijk-Hongarije in mei 1918.
TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”
V. Mehmed Reşad döneminde sadrazam: Talat Paşa (3 Şubat 1917 – 3 Temmuz 1918)Grootvizier tijdens de regering van Mehmed V Reşad: Talat Paşa (03‑02‑1917 – 03‑07‑1918).
Tussen twee regeringen
16‑07‑1912 – 22‑07‑1912Said Paşa trad op 16‑07‑1912 af, een dag nadat het parlement het vertrouwen in hem had uitgesproken. De sultan dacht eerst aan Ahmed Tevfik Paşa, die zei de post niet te kunnen aanvaarden zolang het zittende parlement bleef bestaan. Op 19‑07‑1912 vaardigde de sultan een verklaring aan het leger uit: er zou een nieuwe regering van ervaren, neutrale mannen worden gevormd en eisen die tegen de grondwet ingingen zouden als verraad gelden. Op 22‑07‑1912 benoemde hij Gazi Ahmed Muhtar Paşa.
TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”
Het bord, de datums en de kaarten zijn gebaseerd op TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”. De dagen worden geteld tussen de twee datums op elke kaart.
Wie hij was 1844 tot 1909
Mehmed V Reşad werd op 02‑11‑1844 geboren in het Çırağan-paleis, als zoon van sultan Abdülmecid I. Hij werd troonopvolger in 1876, toen zijn broer Abdülhamid II de troon besteeg, en sultan op 27‑04‑1909.
- 02‑11‑1844 Geboren in het Çırağan-paleis. Zijn vader was sultan Abdülmecid I; zijn moeder was Gülcemal Kadınefendi.
- Jeugd Hij groeide op met de gebruiken van het paleis en leerde Arabisch, Perzisch en enkele godsdienstige vakken. TDV İA schrijft dat hij tijdens de regering van zijn vader en zijn oom Abdülaziz vrij en comfortabel leefde.
- 1876 Zijn broer Abdülhamid II besteeg de troon en hij werd troonopvolger. TDV İA schrijft dat Abdülhamid II, bezorgd omdat twee sultans vóór hem waren afgezet, zijn broer verbood om in het paleis iemand anders te ontmoeten dan Abdülhamids eigen mensen. TDV İA voegt eraan toe dat dit afgesloten en angstige bestaan hem diep raakte.
- Jaren als troonopvolger Hij sloot zich op jonge leeftijd aan bij de Mevlevi-orde (een soefi-orde) en bracht zijn tijd als prins door met het lezen van de Mesnevî, het lange gedicht van Rumi. Hij las ook graag over de Ottomaanse geschiedenis en de verhalen over zijn voorouders.
- 27‑04‑1909 Hij werd sultan.
In één oogopslag
- Geboren
- 02‑11‑1844, Çırağan-paleis, Istanbul
- Vader
- Sultan Abdülmecid I
- Regering
- 27‑04‑1909 tot 03‑07‑1918
- Titel
- Beşinci Mehmed (Mehmed de Vijfde); het publiek noemde hem sultan Reşad
- Broer vóór hem
- Abdülhamid II (1876 tot 1909)
- Broer na hem
- Mehmed VI Vahdeddin, de laatste Ottomaanse sultan (1918 tot 1922)
- Graf
- Eyüp, Istanbul
Hoe TDV İA hem beschrijft
- Mild van aard (halim selim), meelevend, vroom en beleefd.
- Geen regulier onderwijs, maar toch een goede kennis van de oosterse cultuur en, naar verluidt, van het Perzisch.
- Hij schreef gedichten. Zijn gazel (een lyrisch gedicht) over de overwinning bij Çanakkale is beroemd. Het werd op muziek gezet en verschillende dichters voegden er regels aan toe in de vorm die tahmis heet.
Bron: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”.
27‑04‑1909 hoe hij sultan werd
Op 27‑04‑1909 besloot het parlement Abdülhamid II af te zetten en de troonopvolger, Reşad Efendi, op de troon te plaatsen. TDV İA stelt dat hij door een staatsgreep (darbe) op de troon kwam, zoals zijn broers Murad V en Abdülhamid II vóór hem.
- Achtergrond Eerst vond de Otuzbir Mart Vak‘ası plaats (het “incident van 31 maart”, een militaire opstand die eindigde met de afzetting van Abdülhamid II). Het Hareket Ordusu (het Actieleger) sloeg de opstand neer en trok Istanbul binnen.
- Het besluit De Meclis-i Umûmî-yi Millî, de gezamenlijke zitting van het parlement waarin CUP de meerderheid had, stemde voor de afzetting van Abdülhamid II en de troonsbestijging van Reşad Efendi. Het parlement beschouwde het binnentrekken van het Actieleger in Istanbul als de “tweede verovering” van de stad en koos voor de nieuwe sultan de titel Beşinci Mehmed.
- De eed Diezelfde dag zwoer hij tijdens de huldigingsceremonie (biat) op het ministerie van Oorlog dat hij de sharia (islamitisch recht), de grondwet (Kânûn-ı Esâsî), het grondwettelijk bestuur, de rechten van de natie en de belangen van het land zou beschermen. Niet ieder parlementslid was aanwezig geweest, dus werd de eed op 20‑05‑1909 in de Meclis-i Millî herhaald.
- De grootvizier Ahmed Tevfik Paşa bood, zoals het protocol voorschreef, zijn ontslag aan. De nieuwe sultan aanvaardde dat niet.
Wat hij zei, zoals TDV İA het weergeeft
TDV İA stelt dat hij tijdens de huldigingsceremonie verklaarde er trots op te zijn asıl hürriyetin ilk padişahı, “de eerste sultan van de ware vrijheid”, te zijn. Ook verklaarde hij samen met alle Ottomanen in dienst te staan van het grondwettelijk bestuur en het heilige ambt van het sultanaat.
Tijdens de ceremonie liet Mahmud Şevket Paşa, de bevelhebber van het Actieleger dat Istanbul in handen had, de voormalige sultan naar Selânik (Thessaloniki) sturen. TDV İA schrijft dat noch de nieuwe sultan, noch de grootvizier hiervan wist.
Bron: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”.
Wie de macht had 1909 tot 1918
Volgens de grondwet stond de grootvizier aan het hoofd van de uitvoerende macht. Hij en zijn kabinet legden verantwoording af aan het parlement en konden alleen aanblijven zolang de Meclis-i Mebusan, het gekozen huis van afgevaardigden, hun het vertrouwen gaf. De sultan kon de grootvizier benoemen, maar was niet verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid. TDV İA concludeert dat het paleis niet langer het centrum van het politieke leven was.
Wat TDV İA over zijn rol schrijft
- Hij vatte de rol van een constitutionele sultan op als zich nergens mee bemoeien. Zelfs de bevoegdheden die de grondwet hem gaf, gebruikte hij vrijwel nooit.
- Hij had een afkeer van partijpolitiek, en vooral van de İttihatçılar.
- Het grootste deel van zijn regering stond onder controle van CUP.
- TDV İA meldt dat hij critici antwoordde met: Meşrutiyet idaresinde ben her işe karışacaksam biraderin suçu ne idi? “Als ik me onder grondwettelijk bestuur met elke zaak moet bemoeien, wat was dan de schuld van mijn broer?”
Bron: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”.
De Meclis-i Mebusan vergaderde in het Çırağan-paleis aan de Bosporus, het paleis waar hij was geboren. De drie salons op de bovenverdieping boden plaats aan de troon, het huis van afgevaardigden en het hogerhuis.
- 1BosporuszijdeDe troon van de sultan.
- 2De middelste salonDe Meclis-i Mebusan, het gekozen huis van afgevaardigden.
- 3IstanbulzijdeDe Âyan Meclisi, het hogerhuis.
Schematische weergave van de drie salons op de bovenverdieping van het Çırağan-paleis, zoals het artikel van TDV İA over het paleis ze beschrijft. De afmetingen, vormen en zitplaatsen zijn niet ontleend aan een bouwtekening.
- 1909 Ongeveer vier maanden na de afkondiging van de Tweede Constitutionele Periode werd het paleis aan de Meclis-i Mebusan gegeven en ingericht voor zijn vergaderingen.
- 14‑11‑1909 De tweede zitting van de Meclis-i Mebusan werd er geopend.
- 19‑01‑1910 Rond het middaguur ontstond brand, naar verluidt door een schoorsteen van de verwarming of een elektrisch contact. Het vuur woedde vijf uur en kon niet worden geblust. Alleen de buitenmuren bleven staan.
- Vandaag De muren werden gerestaureerd als onderdeel van een groot modern hotel dat in de paleistuin werd gebouwd.
Bron: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Çırağan Sahilsarayı”.
TDV İA schrijft dat elk van de tien regeringen tijdens een crisis aantrad en na een volgende crisis aftrad.
Drie oorlogen in datums
Tijdens zijn regering vonden drie oorlogen plaats: de oorlog met Italië om Tripolitanië, de Balkanoorlog en de Eerste Wereldoorlog.
Italië en Tripolitanië, 1911 tot 1912
Eis
Italië vraagt de Ottomaanse staat om Tripolitanië (Trablusgarp), de Ottomaanse provincie aan de Libische kust, te ontruimen en over te dragen.
Oorlog
Italië verklaart de Ottomaanse staat de oorlog. İbrâhim Hakkı Paşa treedt dezelfde dag af.
Annexatie
Italië kondigt aan Tripolitanië–Benghazi te hebben geannexeerd, dat TDV İA het laatste Ottomaanse gebied in Afrika noemt.
Egeïsche Zee
Italië bezet de Egeïsche eilanden en begint daarna Istanbul te bedreigen.
Vrede
De regering ondertekent het verdrag van Ouchy (Uşi) met Italië en aanvaardt het verlies van Tripolitanië–Benghazi.
De Balkanoorlog, 1912 tot 1913
Oorlog
De Balkanoorlog begint. De twee fasen ervan duurden van 08‑10‑1912 tot 29‑09‑1913.
Regering
TDV İA schrijft over zware nederlagen, waarbij de Egeïsche eilanden en heel Rumeli tot aan Edirne verloren gingen. De sultan laat Muhtar Paşa aftreden en benoemt Kıbrıslı Kâmil Paşa.
Staatsgreep
De Bâbıâli Baskını, onder leiding van Enver Bey, maakt een einde aan de regering van Kâmil Paşa. CUP zet de sultan onder druk om Mahmud Şevket Paşa te benoemen.
Londen
Het Verdrag van Londen wordt ondertekend. Het droeg heel Rumeli, inclusief Edirne, over aan de Balkanstaten.
Moord
Mahmud Şevket Paşa komt om bij een aanslag. Said Halim Paşa wordt op 12‑06‑1913 benoemd.
Edirne
Edirne wordt tijdens de Tweede Balkanoorlog heroverd.
De Eerste Wereldoorlog, 1914 tot 1918
Bondgenootschap
In Istanbul wordt een geheim bondgenootschap met Duitsland ondertekend. Diezelfde dag wordt de algemene mobilisatie afgekondigd. Het parlement begon die dag aan een reces van vijf maanden.
Schepen
De Duitse kruisers Goeben en Breslau, achtervolgd door de Britse marine, varen de Dardanellen binnen en zoeken er een veilig heenkomen. De Ottomaanse regering kocht de schepen.
Zwarte Zee
De Ottomaanse vloot, met de kruisers die nu Yavuz en Midilli heten onder bevel van de Duitse admiraal Souchon, vaart de Zwarte Zee op, brengt Russische schepen tot zinken en beschiet Sebastopol en Novorossiejsk.
Rusland
Rusland verklaart de Ottomaanse staat de oorlog.
Çanakkale
De gevechten bij Çanakkale beginnen en duren tot 09‑01‑1916.
Verklaring
De oorlogsverklaring van de sultan aan Groot-Brittannië, Rusland en Frankrijk. TDV İA schrijft dat het drietal Enver, Cemal en Talat het land in de oorlog bracht zonder medeweten van sommige partij- en kabinetsleden en dat de sultan, die de oorlog niet had gewild, die dezelfde dag aankondigde.
Jihad
Het artikel van TDV İA over de oorlog dateert de oproep van de kalief tot heilige oorlog (cihâd-ı mukaddes) op 15‑11‑1914. Het artikel over de sultan plaatst zijn verklaring van de “grote jihad”, waarin hij alle moslims vroeg aan de zijde van het leger aan de oorlog deel te nemen, op 11‑11‑1914.
Parlement
Bij de opening van het parlement zegt de sultan dat, hoewel de neutraliteit was afgekondigd, de aanval van de Russische vloot op de Ottomaanse vloot hem dwong het bevel tot oorlog te geven.
Regering
Said Halim Paşa treedt af. Talat Paşa wordt grootvizier.
Wapenstilstand
De wapenstilstand van Moedros wordt gesloten, na de dood van de sultan.
Bron: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Birinci Dünya Savaşı”.
Reizen Bursa, İzmit en Rumeli
TDV İA schrijft dat de sultan met mensen wilde praten en zijn land wilde leren kennen, en vaak uitstapjes binnen Istanbul maakte. Samen met de grootvizier en enkele ministers bezocht hij ook Bursa en İzmit.
Tijdens de reizen
- Hij ontmoette mensen van elke godsdienst en elke afkomst.
- Hij gaf geld aan scholen en liefdadigheidsinstellingen.
- Hij deelde munten uit die speciaal voor de reizen waren geslagen.
- Op 18‑11‑1909, bij de opening van het tweede wetgevingsjaar van de Meclis-i Mebusan, sprak hij over wat hij had gezien en zei hij blij te zijn dat het idee van Ottomaanse broederschap groeide.
Rumeli, 05‑06‑1911 tot 26‑06‑1911
- Waarom TDV İA schrijft dat de İttihatçılar de sultan naar Rumeli stuurden in de hoop de inwoners van de regio, waar opnieuw onrust was uitgebroken, tot bedaren te brengen en weer voor de staat te winnen.
- De route De grootvizier en enkele regeringsleden gingen ook mee. De reis voerde langs Çanakkale, Selânik (Thessaloniki), Üsküp (Skopje), Priştine (Pristina), Kosova en Manastır (Bitola).
- Onderweg TDV İA stelt dat menigten hem onderweg enthousiast verwelkomden. Hij ontmoette mensen van elke godsdienst en nationaliteit, gaf aan liefdadigheidsinstellingen en deelde munten uit die ter herinnering aan de reis waren geslagen.
- Vrijdaggebed Hij verrichtte het vrijdaggebed met een grote groep gelovigen op de vlakte van Kosova, waar het mausoleum van Murad Hudâvendigâr (Murad I) staat.
- Daarna TDV İA schrijft dat de reis een goed effect had op de verschillende volkeren, vooral op de Albanezen, maar dat in Rumeli opnieuw onrust uitbrak.
Bron: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”.
Het laatste jaar en zijn dood
Nadat de regering van Talat Paşa op 03‑02‑1917 was aangetreden, sloot de sultan zich volgens TDV İA op in zijn paleis. Hij ontving de vertegenwoordigers van bondgenootstaten die vanwege de oorlog op bezoek kwamen en overleed op 03‑07‑1918.
- 1917 en 1918 Hij ontving vertegenwoordigers van de bondgenootstaten die vanwege de oorlog op bezoek kwamen. TDV İA noemt de Duitse keizer (september 1917) en de keizer van Oostenrijk-Hongarije (mei 1918).
- De oorlogsjaren Toen Istanbul dreigde te worden bezet, besloot de regering naar Eskişehir te verhuizen en begon de sultan met de voorbereidingen. Hij vroeg zijn broer Abdülhamid II, die toen in het Beylerbeyi-paleis woonde, ook mee te gaan. Abdülhamid II weigerde en raadde hem aan niet te gaan. Hij zei dat wie Istanbul verliet, er niet meer naar zou kunnen terugkeren. De sultan bleef.
- Ziekte Hij had al lang klachten door diabetes (şeker hastalığı) en had eerder een prostaatoperatie ondergaan. Het drukke programma voor de keizer van Oostenrijk-Hongarije vermoeide hem en de ziekte verergerde.
- 24‑06‑1918 Het gebruikelijke bezoek aan de hırka-i saâdet, de mantel van de Profeet, op de 15de dag van de ramadan lukte hem slechts met moeite. Daarna bleef hij tot zijn dood in zijn paleis en ondertekende hij in bed de stukken die zijn hoofdsecretaris bracht.
- 03‑07‑1918 Hij overleed voordat de wapenstilstand van Moedros werd ondertekend en werd in Eyüp begraven in het mausoleum dat hij tijdens zijn leven had laten bouwen. Zijn broer Mehmed VI Vahdeddin volgde hem op.
Drie datums om uit elkaar te houden
- 11‑11‑1914
- De oorlogsverklaring, zoals het artikel van TDV İA over de sultan die dateert.
- 15‑11‑1914
- De oproep van de kalief tot jihad, zoals het artikel van TDV İA over de Eerste Wereldoorlog die dateert.
- Wilhelm II
- September 1917 in TDV İA; 15‑10‑1917 op de bestandspagina van de foto.
Bron: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Birinci Dünya Savaşı”.
Zijn sporen vandaag mausoleum, paleizen en tughra
Vier plekken bewaren zijn sporen in Istanbul: het mausoleum in Eyüp, het Dolmabahçe-paleis waar hij woonde, het Çırağan-paleis waar hij werd geboren, en zijn tughra (tuğra), de kalligrafische handtekening van de sultan, op zijn munten.
Het mausoleum in Eyüp
- Waar
- Aan de oever van de Gouden Hoorn (Haliç) in Eyüp, op zijn wens gebouwd door de architect Mimar Kemâleddin.
- Gebouwd
- TDV İA vermeldt dat sommige bronnen 1912 noemen. Een inscriptie in het mausoleum draagt de datum 1332 op de hidjra-kalender (1914).
- Plaats
- TDV İA noemt het het laatste dynastieke mausoleum dat in Istanbul werd gebouwd en het enige mausoleum van een sultan buiten de stadsmuren.
- Met hem begraven
- Kâmures Kadın, zijn eerste gemalin (overleden in 1921), en zijn zoon Necmeddin Efendi (overleden in 1913).
- Ernaast
- Een op zijn wens gebouwde basisschool, met een kleine moskee aan de noordzijde.
Bron: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed Reşad Türbesi”.
Dolmabahçe-paleis
- Zijn jaren
- Millî Saraylar, het paleisbeheer van de staat, noemt hem, “Sultan V. Mehmed Reşad (1909-1918)”, als een van de zes sultans die er vanaf 1856 woonden.
- Bezoek
- Kaartverkoop 09:00–17:00; gesloten op maandag en op sommige dagen rond feestdagen (Millî Saraylar, gecontroleerd op 30‑10‑2026).
- Waar
- Dolmabahçe Caddesi, Beşiktaş.
Bron: Millî Saraylar, “Dolmabahçe Sarayı”.
Çırağan-paleis
- Hier geboren
- Hij werd op 02‑11‑1844 geboren in het Çırağan-paleis.
- Het paleis
- Het eerdere paleis, dat in 1839 met nieuwe houten delen was geopend, werd in 1859–60 afgebroken. De bouw van het stenen paleis begon in 1863 en werd in 1871 voltooid.
- Vandaag
- Na de brand van 19‑01‑1910 gerestaureerd als onderdeel van een groot modern hotel.
Bron: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Çırağan Sahilsarayı”; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”.
Zijn naam en handtekening
- De tughra is de kalligrafische handtekening van de sultan. De Ottomaanse tughra wordt uitgelegd op de eigen pagina.
- Op zijn gouden munt uit 1911 staat het woord Reşad rechts van de tughra.
- Een moskee in Karapınar, in de provincie Konya, draagt zijn naam.
Bron: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed V”.
Drie vragen, elk met een kopieerknop
- Sultan Reşad Türbesi nerede?Waar is het mausoleum van sultan Reşad?
- Çırağan Sarayı nerede?Waar is het Çırağan-paleis?
- Dolmabahçe Sarayı hangi gün kapalı?Op welke dag is het Dolmabahçe-paleis gesloten?
Bronnen de herkomst van elk feit
Feiten en datums komen uit deze artikelen van TDV İslâm Ansiklopedisi en de pagina van Millî Saraylar, gecontroleerd op 30‑10‑2026.
Open de bronnenlijst
- Mehmed V, Cevdet Küçük — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukt in 2003, deel 28, pp. 418–422, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Mehmed Reşad Türbesi, İsmail Orman — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukt in 2003, deel 28, pp. 518–519, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Çırağan Sahilsarayı, Selda Kalfazade — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukt in 1993, deel 8, pp. 304–306, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Birinci Dünya Savaşı, Ercüment Kuran — TDV İslâm Ansiklopedisi, gedrukt in 1992, deel 6, pp. 196–200, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Dolmabahçe Sarayı — Millî Saraylar, gecontroleerd op 30‑10‑2026
