Rumi (Mevlânâ): leven, werk, sema en Konya
Rumi, of Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî: zijn leven in gedateerde stappen, zijn werk, de Mevlevi-orde, de sema en het Mevlana-museum in Konya.
Inhoudsopgave
Rumi is de gangbare naam van Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, een dichter en leraar die in 1207 in Balkh (nu in Afghanistan) werd geboren, in Konya woonde en daar in 1273 stierf. Hij schreef vooral in het Perzisch, met als belangrijkste werken de Mesnevî en de Dîvân-ı Kebîr. Rond zijn naam ontstond de Mevlevi-orde. Zijn tombe in Konya is nu het Mevlana-museum. De Mevlevi-sema-ceremonie staat op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid van UNESCO.
Kort · gecontroleerd op 30‑10‑2026
Een dichter uit de 13e eeuw, zijn tombe in Konya en de sema van de orde die naar hem is genoemd.
- Wie: Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, geboren op 30‑09‑1207 in Balkh, overleden op 17‑12‑1273 in Konya, 66 jaar oud (gemeente Konya en het Cultuurportaal van het Ministerie van Cultuur en Toerisme).
- Werken: De Mesnevî (zes boeken, ongeveer 25.700 tweeregelige verzen) en de Dîvân-ı Kebîr, naast het proza van Fîhi mâ fîh, Mecâlis-i Seb’a en Mektûbât (TDV-encyclopedie van de islam).
- Museum: Het Mevlana-museum in Konya is dagelijks open, 09:00–17:00; de kassa sluit om 16:30; gratis (muze.gov.tr, gecontroleerd op 30‑10‑2026).
- Şeb-i Arûs 2026: De herdenkingen van de 753e verjaardag vinden plaats van 07 tot en met 17‑12‑2026 in Konya; kaarten voor de sema worden online verkocht (directie Cultuur en Toerisme van Konya).
- De versies verschillen: wanneer en hoe de familie Balkh verliet, hoe Mevlânâ Şems ontmoette en wat er van Şems werd. Bij elke versie staat wie deze vertelt.
De sema, stap voor stap
Negen onderdelen, van de roep tot de sluiting.
Een plattegrond van de zaal van bovenaf. Een druk op een onderdeel laat de markeringen oplichten en toont wat daar gebeurt; elk onderdeel heeft een Turkse naam om te kopiëren.
Roep en intrede 1/9
- Roep: De meydancı dede, een oudere, roept „Buyurun yâ hû!” en de derwisjen wenden zich naar de zaal. TDV
- Intrede: In hun gewaden stappen ze met de rechtervoet naar binnen, zonder op de drempel te stappen, en gaan staan met de armen gekruist op de schouders. TDV
- De sjeik: Hij komt binnen met de meydancı achter zich en gaat naar zijn plaats, de rode schapenvacht. Daarna volgen het gebed, een lezing uit de Mesnevî, een Koranrecitatie en het gebed van de sjeik bij de schapenvacht. TDV
Na’t en ney 2/9
- Na’t: Een Perzisch loflied voor de Profeet opent de sema. De woorden worden toegeschreven aan Mevlânâ; de toonzetting is van Itrî, in de rast-makam, en wordt staand gezongen. TDVCultuurportaal
- Kudüm: De hoofdkudümspeler geeft enkele slagen. TDV
- Ney: De hoofdneyspeler speelt daarna een lange solo, een taksim (een improvisatie), in de makam van de âyin die volgt. TDV
Kudüm en de eerste rondgang 3/9
- Eerste slag: De eerste slag van de kudüm zet de peşrev in, het openingsstuk voor de instrumenten. De sjeik en de semazens slaan met hun handen op de vloer, zeggen zacht „Allah” en staan op. TDV
- De rondgang: De semazens stappen naar rechts; de sjeik brengt een groet voor de schapenvacht, draait naar rechts en loopt op het ritme van de peşrev. TDV
- De lijn: Alleen de sjeik stapt op de hatt-ı istivâ, de denkbeeldige lijn van de schapenvacht naar de deur; de anderen stappen eroverheen. TDV
Groet en drie rondes 4/9
- Groet: De semazens staan tegenover elkaar en groeten elkaar om de beurt, met de rechterhand op het hart onder het gewaad. Dit is de cemâl seyri. TDV
- Rondes: Daarna worden drie rondes door de zaal gelopen terwijl de peşrev doorgaat. TDV
- De draai: Als de sjeik terug is bij zijn schapenvacht, onderbreken enkele kudümslagen de peşrev. Er volgt een korte neysolo en de zangers beginnen de âyin. TDV
Eerste selâm 5/9
- Mantels uit: De semazens trekken hun hırka (mantel) uit, behalve de hoofdsemazen, die het draaien leidt. TDV
- Toestemming: Hij kust de rechterhand van de sjeik en de sjeik kust zijn sikke (vilten muts); de anderen volgen. Dit is de ruhsat, de toestemming om te draaien. TDV
- Draaien: De rechterhand is geheven en de linkerhand omlaag gericht. Ze draaien om hun as en door de zaal, terwijl ze bij elke draai in stilte de naam van God zeggen. TDV
- Betekenis: Inzicht in het dienaarschap. TDVCultuurportaal
Tweede selâm 6/9
- Wisseling: Een ritmewisseling beëindigt de eerste selâm. De semazens stoppen, wenden zich naar het midden en buigen; ze leunen met tweeën en drieën tegen elkaar. TDV
- De sjeik: Hij zet drie stappen naar voren en buigt, en allen buigen. Hij bidt in stilte, stapt terug en knikt: de tweede selâm kan beginnen. Die begint zonder de kussen. TDV
- Betekenis: Ontzag voor Gods macht. TDVCultuurportaal
Derde selâm 7/9
- Wisseling: Een nieuwe ritmewisseling leidt van de tweede selâm naar de derde. TDV
- Betekenis: Het ontzag wordt liefde: volledige overgave aan God, vuslat (het bereiken) genoemd. TDVCultuurportaal
Vierde selâm 8/9
- Aan de rand: Als de laatste semazen zich heeft aangesloten, blijven allen aan de rand draaien. De hoofdsemazen buigt voor de sjeik, stapt naar diens linkerzijde en stopt met rondgaan. TDV
- De sjeik draait: Hij stapt voor de schapenvacht, buigt en neemt midden in de zaal deel aan de sema, langzaam, terwijl hij zijn mantel bij het middel en de kraag vasthoudt. Dit is de post semâı. TDV
- Betekenis: Wie de innerlijke reis heeft voltooid, keert terug naar het dienaarschap. TDVCultuurportaal
Sluiting 9/9
- Slotstukken: Het gezongen deel eindigt. De instrumenten spelen een laatste peşrev en een snel slotstuk, de yürük semâı. Een laatste taksim gaat door totdat de sjeik, die nog steeds draait, zijn schapenvacht bereikt. TDV
- Recitatie: Een zanger reciteert een passage uit de Koran, meestal soera 2, vers 115; allen buigen en gaan zitten. Daarna volgen een Perzisch gebed (gülbank), de Fâtiha en de eigen gülbank van de sjeik. TDV
- Vertrek: De sjeik groet, gaat naar de deur en vertrekt; iedereen groet de schapenvacht en gaat weg. TDV
Zijn namen en zijn geboortejaar
Zijn volledige naam is Muhammed b. Muhammed b. Hüseyin el-Belhî (TDV). De namen die voor hem worden gebruikt, zijn gewone woorden met elk een betekenis.
- Mevlânâ
- „Onze meester”, de titel die de Mevlevi-orde voor hem gebruikt.
- Rûmî (Rumi)
- „Van Rûm”: Rûm was in zijn tijd de naam voor Anatolië.
- Celâleddîn
- Zijn bijnaam.
- el-Belhî
- „Van Balkh”, zijn geboortestad.
- Molla Hünkâr
- Een andere naam die voor hem wordt gebruikt.
- Mevlevî, Mevleviyye
- De naar Mevlânâ genoemde orde en haar leden.
Geboren in Balkh
30‑09‑1207, in wat nu Afghanistan is
- 30‑09‑1207
- De datum van de gemeente Konya (6 Rebîülevvel 604). De bronnen zijn het eens over het jaar 1207 (TDV).
- 1184 (580)
- Gölpınarlı, de Turkse vertaler van de Dîvân, pleitte voor dit jaar op grond van een regel uit de Dîvân (TDV).
Zijn leven in gedateerde stappen
Van Balkh naar Konya, in negen stappen.
- 30‑09‑1207. Geboren in Balkh (gemeente Konya). Zijn vader is Bahâeddin Veled (1151–1231), een prediker en leraar met de titel sultânü’l-ulemâ, „sultan van de geleerden” (TDV).
- 1212–13, of uiterlijk in 1220. De familie verlaat Balkh. Eflâkî, een vroege biograaf van de orde, dateert het vertrek in 1212–13, toen Mevlânâ vijf was. Sultan Veled, zijn zoon, vertelt dat zijn grootvader naar de Hidjaz vertrok en dat Balkh werd binnengevallen terwijl hij onderweg was. De Mongolen namen de steden van Khorasan in 1220 in (TDV).
- ca. 1217–1222. De weg naar het westen. Eflâkî noemt Bagdad, Malatya (1217), Sivas (1219), Akşehir en Larende (nu Karaman), en daarna Konya, op uitnodiging van de Seltsjoekse sultan Alâeddin Keykubad. TDV merkt op dat deze datums niet stroken met Bagdad in 1220 (TDV). Volgens het Cultuurportaal bereikt de familie Larende in 1222 (museumpagina).
- 1225–1226. In Karaman trouwt hij in 1225 met Gevher Hatun (Cultuurportaal, gemeente Konya). Hun zoon Sultan Veled wordt op 25‑04‑1226 in Larende geboren (TDV).
- 23‑02‑1231. Zijn vader sterft in Konya. Mevlânâ, 24 jaar oud, neemt zijn onderwijs over (TDV).
- Vanaf 1232. Seyyid Burhâneddin Muhakkık-ı Tirmizî, een leerling van zijn vader, komt naar Konya en begeleidt hem negen jaar. Rond 1233 studeert hij in Aleppo en Damascus (TDV).
- 29‑11‑1244. Şems-i Tebrîzî komt in Konya aan. Mevlânâ laat zijn lessen en preken achter zich om bij hem te zijn (TDV).
- 1247–1273. Na Şems leiden Selâhaddîn-i Zerkûb en daarna Hüsâmeddin Çelebi zijn kring. Op aandringen van Hüsâmeddin ontstaat de Mesnevî: boek I wordt in 1258–61 begonnen en in 1263/64 voltooid (TDV).
- 17‑12‑1273. Hij sterft in Konya op een zondag, bij zonsondergang, 66 jaar oud (gemeente Konya, Cultuurportaal). De Mevlevi’s noemen die nacht Şeb-i Arûs, „bruiloftsnacht”.
Bij zijn begrafenis
Het moment van ontmoeting
In een passage die de gemeente Konya aanhaalt, vraagt hij dat niemand huilt: «Cenazemi görünce ayrılık ayrılık deme. O vakit benim buluşma ve görüşme zamanımdır.» Dat betekent: „Zeg bij het zien van mijn begrafenis niet ‚afscheid, afscheid’. Dat is het moment van mijn ontmoeting en vereniging.” (gemeente Konya)
- De menigte
- Sultan Veled vertelt over een zeer grote menigte van alle geloven en stromingen bij de begrafenis (TDV).
- Het gebed
- Kadı Sirâceddin leidde het begrafenisgebed nadat Şeyh Sadreddin was flauwgevallen (gemeente Konya).
Şems-i Tebrîzî en de jaren van de Dîvân
Şems-i Tebrîzî („Shams van Tabriz”) kwam op 29‑11‑1244, 26 Cemâziyelâhir 642, naar Konya (Eflâkî en Sultan Veled; TDV). Mevlânâ liet zijn lessen en preken achter zich om bij hem te zijn. De versies over hun ontmoeting en over de afloop verschillen.
Welke versie?
Eén regel per verteller (TDV).
- Eflâkî
- In Konya hield Şems Mevlânâ op straat aan met een vraag, waarna ze samen naar de madrasa gingen. Elders beschrijft Eflâkî een eerdere ontmoeting in Damascus, waar Şems zijn hand kuste en in de menigte verdween.
- Sipehsâlâr
- Şems zat op een bank bij een herberg; Mevlânâ kwam voorbij, hun blikken kruisten elkaar en ze zaten lange tijd zonder te spreken.
- Câmî
- Şems gooide de boeken van Mevlânâ in een waterbassin en haalde ze er onbeschadigd uit.
- Kureşî
- De ontmoeting vond plaats in het huis van Mevlânâ; tussen de boeken verscheen vuur.
- Midhat Bahârî
- Deze Mevlevi-schrijver uit de 20e eeuw verwerpt het verhaal over het waterbassin en de meeste andere vroege versies van de ontmoeting.
- 1245–46
- Şems vertrekt naar Damascus; de eerste brief aan hem daar is gedateerd op 11‑03‑1246. Hij keert terug, trouwt met Kimyâ Hatun en verdwijnt voor de tweede keer.
- Sultan Veled
- Şems vertrok op 08‑12‑1247 (8 Şâban 645), en er werd geen spoor van hem gevonden.
- Eflâkî
- Dateert het in december 1246 (Şâban 644). Şems werd naar buiten geroepen, met een mes geraakt, schreeuwde en verdween, waarbij hij enkele druppels bloed achterliet. Een tweede versie van hem, afkomstig van Ulu Ârif Çelebi en diens moeder Fatma Hatun: Şems werd gedood, in een put gegooid en bij Emîr Bedreddin begraven bij de madrasa van Mevlânâ.
- Sipehsâlâr
- Er wordt niet vermeld dat hij werd gedood.
- Eflâkî en Câmî
- Een graf naast Bahâeddin Veled.
- Sahih Ahmed Dede
- Şems stierf in 1247 een natuurlijke dood en werd bij Emîr Bedreddin begraven.
- Devletşah
- Een gerucht dat hij werd gedood, is „beslist niet waar”.
- Kureşî, Fürûzanfer, Midhat Bahârî
- Kureşî betwijfelt of hij werd gedood; Fürûzanfer en Midhat Bahârî vatten het op als een verdwijning.
Na Şems
- De sema-bijeenkomsten. Eflâkî: Mevlânâ begon ermee na het vertrek van Şems. Sipehsâlâr: Şems spoorde hem aan de sema te beoefenen (TDV).
- De gedichten. De meeste gedichten van de Dîvân dateren uit de jaren met Şems; daarna volgde de Mesnevî (TDV).
- De kring. Selâhaddîn-i Zerkûb, daarna Hüsâmeddin Çelebi, op wiens aandringen de Mesnevî ontstond; vervolgens Sultan Veled (TDV).
Wat hij schreef en waar het in het Turks te vinden is
Twee verswerken, de Mesnevî en de Dîvân-ı Kebîr, en drie prozawerken. Elk tabblad bevat de feiten en een Turkse zin om er in een boekhandel naar te vragen.
Welk werk?
De cijfers zijn van TDV; de handschriften verschillen.
Mesnevî: een gedicht in zes boeken
- Omvang
- Ongeveer 25.700 tweeregelige verzen; de handschriften variëren van 25.585 tot 26.660, en het Veledî-handschrift heeft er 25.668 (TDV).
- Per boek
- In de uitgave van Nicholson: I 4.003; II 3.810; III 4.810; IV 3.855; V 4.238; VI 4.916.
- Ontstaan
- Hüsâmeddin Çelebi vroeg hem het te schrijven. Boek I werd in 1258–61 begonnen en in 1263/64 voltooid; het geheel nam 8 tot 10 jaar in beslag en werd in 1268 afgerond.
- Eerste regel
- Bişnev ez ney çün hikâyet mîkuned: bişnev betekent „luister”, en de ney is de rietfluit.
- Oudste kopie
- Het Veledî-handschrift, nr. 51 in de bibliotheek van het Mevlana-museum, werd in 1278 in Konya voltooid, vijf jaar na zijn dood.
- In het Turks
- Veled Çelebi İzbudak, herzien door Gölpınarlı (1942–46). De eerste kritische uitgave is van Nicholson (Londen, 1925–40).
- Mesnevî’nin Türkçe çevirisi var mı?Is er een Turkse vertaling van de Mesnevî?
Dîvân-ı Kebîr: de verzamelde lyrische gedichten
- Omvang
- De handschriften bevatten 30.000 tot 50.000 tweeregelige verzen; de betrouwbaarste tellen er meer dan 43.000. De uitgave van Furûzânfer bevat 3.229 gazel (lyrische gedichten) en terkîb-bend-gedichten en 1.765 rubâî (kwatrijnen) (TDV).
- Talen
- Perzisch uit Khorasan met Arabische gedeelten, en gedichten in het Grieks (Rumca).
- Andere naam
- Dîvân-ı Şems, omdat de ghazals de dichtersnaam Şems gebruiken.
- In het Turks
- Gölpınarlı, zeven delen (1957–74). Een bloemlezing, Divan-ı Kebir’den Seçme Şiirler, is van Midhat Bahârî Beytur.
- Dîvân-ı Kebîr’den seçmeler var mı?Zijn er bloemlezingen uit de Dîvân-ı Kebîr?
Fîhi mâ fîh: zijn gesprekken
- Wat
- Gesprekken die tijdens zijn leven door Sultan Veled of een andere leerling zijn opgetekend en na zijn dood zijn gebundeld (TDV).
- Omvang
- Ongeveer 75 onderdelen, zes in het Arabisch en de rest in het Perzisch.
- Naam
- Het betekent ongeveer „wat erin zit, zit erin”.
- In het Turks
- Anbarcıoğlu (1958) en Gölpınarlı (1959).
- Fîhi mâ fîh’in Türkçe çevirisi var mı?Is er een Turkse vertaling van Fîhi mâ fîh?
Mecâlis-i Seb’a: zeven preken
- Wat
- Zeven preken (TDV).
- Oudste kopie
- Gedateerd op 753 (1352), in het museum in Konya.
- In het Turks
- Gölpınarlı (1965).
- Mecâlis-i Seb’a’nın Türkçe çevirisi var mı?Is er een Turkse vertaling van Mecâlis-i Seb’a?
Mektûbât: zijn brieven
- Wat
- Brieven, vooral aan ambtenaren namens mensen in nood (TDV).
- In het Turks
- Gölpınarlı (1963).
- Mektûbât’ın Türkçe çevirisi var mı?Is er een Turkse vertaling van de Mektûbât?
Wat hij onderwees, volgens TDV
Drie punten, elk toegeschreven aan het artikel over hem in de TDV-encyclopedie van de islam.
De Koran en de soenna
Zijn bron is de Koran en de soenna, de levenswijze van de Profeet. Een tweeregelig vers: „Zolang er leven in mijn lichaam is, ben ik de slaaf van de Koran. Ik ben het stof op het pad van de uitverkoren Muhammad.”
Een andere regel: „Ik ben als een passer: met de ene voet sta ik vast op de sharia, met de andere reis ik onder de tweeënzeventig volkeren.”
Rede en liefde
De rede is nuttig in wereldse zaken, maar kan een belemmering zijn voor goddelijke waarheden. De reiziger op het geestelijke pad heeft goddelijke liefde nodig, aşk.
Vahdet-i vücûd
De eenheid van het zijn, of van het bestaan: ondanks de schijnbare scheiding is eenheid in het zijn de grondslag.
TDV voegt eraan toe dat het niet gaat om versmelten met God of binnentreden in God, maar om het overstijgen van het eigen relatieve zijn.
De Mevlevi-orde na hem
De orde kreeg vorm rond zijn familie en volgelingen en telde 129 kleine derwisjenkloosters (zâviye). TDV noemt het derwisjenklooster bij de tombe van Şems in Konya en dat in Karaman, waar de moeder van Mevlânâ begraven ligt, als de belangrijkste (TDV).
- Na 1273. In de tijd van Hüsâmeddin Çelebi wordt op aandringen van Sultan Veled een tombe over zijn graf gebouwd, met geld van Muînüddin Süleyman Pervâne en zijn vrouw Gürcü Hatun (TDV).
- 1292–1312. Sultan Veled neemt in 1292 het leiderschap op zich en sterft in 1312 (TDV).
- 1421–1460. De regels van de orde worden vastgelegd in de tijd van Pîr Âdil Çelebi (TDV).
- 1426 en 1491. Het eerste Ottomaanse derwisjenklooster opent in 1426 in Edirne; het derwisjenklooster van Galata (Kulekapı) in Istanbul in 1491 (TDV).
- 1666–1684. De sema wordt in 1666 verboden en het verbod wordt in 1684 opgeheven (TDV).
- 1925–26. De derwisjenkloosters worden in 1925 bij wet gesloten; in 1926 worden de tombes van Mevlânâ en Hacı Bektâş onder een nieuwe wet als musea geopend (TDV).
- 1946 en 1954. De Şeb-i Arûs-herdenkingen beginnen als kleine sema-uitvoeringen in Konya (TDV).
Rangen en rollen (TDV)
- şeyh, postnişin
- Het hoofd van een derwisjenklooster. In het klooster van Konya waren de hoofden afstammelingen van Mevlânâ (muze.gov.tr).
- muhib
- Een volgeling die niet in het derwisjenklooster hoefde te wonen en alleen voor de sema kon komen; hij koos zelf of hij de mantel en muts droeg.
- çilekeş can
- Een leerling in de keuken, matbah-ı şerif. De çile („beproeving”) begint daar, met 18 soorten diensten, van boodschappen doen tot afwassen, en duurt 1.001 dagen.
- dede
- Een oudere; na de 1.001 dagen heeft een derwisj een eigen cel in het derwisjenklooster en wordt hij dede genoemd.
- mesnevîhan
- De voorlezer van de Mesnevî bij de ceremonie.
- neyzenbaşı, kudümzenbaşı
- De hoofdneyspeler en de hoofdkudümspeler, die de musici leiden.
De sema en de kleding
De Mevlevi-âyin, kortweg sema, is een bijeenkomst om God te gedenken (zikir) die na Mevlânâ haar vorm kreeg, vanuit de draaien die hij tijdens religieuze bijeenkomsten maakte (TDV).
De kleding
- sikke
- De hoge vilten muts (Cultuurportaal).
- hırka
- De mantel, die bij de eerste selâm wordt uitgetrokken.
- tennûre
- De rok.
- De sikkemaker
- Het Cultuurportaal noemt Mehmet Girgiç een van de weinige makers van de sikke; de sikkes in het Mevlana-museum zijn van zijn hand. Het ministerie benoemde hem in 2010 tot „Levende Menselijke Schat” (Cultuurportaal).
De instrumenten zijn de ney (rietfluit), de kudüm (kleine trommels) en de ud (een luit) (Cultuurportaal).
De oorsprong
Van zijn draaien naar een vaste volgorde
- De tijd van Mevlânâ
- Hij draaide tijdens bijeenkomsten, zonder vaste regel (TDV).
- Sultan Veled
- De volgorde krijgt vorm onder zijn zoon (TDV); een vorm met vaste regels vanaf de tijd van Sultan Veled en Ulu Ârif Çelebi (Cultuurportaal).
- 15e eeuw
- De ceremonie volgt vaste gebruiken in de tijd van Pîr Âdil Çelebi; de laatste aanpassingen zijn van Pîr Hüseyin Çelebi in de 17e eeuw (TDV).
Andere vormen
- âyîn-i cem‘. Een korte vorm in de vergaderzaal, zonder de drie rondes.
- garipler semâı. Nadat de lichten uitgaan, zonder muziek, in de stijl van de post semâı: 18 draaien.
- mübtedî mukabelesi. Voor een nieuwe derwisj die zijn sema-opleiding heeft voltooid; de oudere die als kok dient, leidt de ceremonie in plaats van de sjeik. (TDV)
Waar de bewegingen voor staan
Twee duidingen, verwoord zoals in de bronnen
- TDV
- De ceremonie beeldt de Dag van de Opstanding uit: de sikke is een grafsteen, de tennûre een lijkwade en de hırka een graf. De ney is de „volmaakte mens” en de eerste slag van de kudüm is het bevel „kün” („wees”). De drie rondes verwijzen naar drie graden van zekerheid: ilme’l-yakîn, ayne’l-yakîn en hakka’l-yakîn.
- Cultuurportaal
- De ronde vloer is de wereld, de sjeik de zon, de hoofdsemazen de maan en de semazens de planeten. De rechterhand ontvangt van God en de linkerhand geeft.
Het Mevlana-museum in Konya
Het museum is het voormalige Mevlevi-derwisjenklooster dat rond zijn tombe werd gebouwd. Het adres is Aziziye Mahallesi, Müze Alanı Caddesi No:1, Konya (muze.gov.tr).
Mevlana-museum
Tijden en toegang, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Open
- Dagelijks 09:00–17:00. De kassa (gişe) sluit om 16:30. Op maandag opent de kassa om 10:00 (muze.gov.tr).
- Prijs
- Gratis (ücretsiz).
- Audiogids
- Er is een audiogids (sesli rehber) beschikbaar.
- 1274. De kern is de tombe, gebouwd in 1274 (muze.gov.tr). De Groene Koepel, Kubbe-i Hadrâ, rust op vier „olifantenpoten” en wordt toegeschreven aan de architect Tebrizli Bedreddin (Cultuurportaal).
- 16e eeuw. De semahane (de zaal van de sema), de masjid, de dedegân-cellen, de keuken en de şadırvan (een overdekte fontein) (muze.gov.tr). De overdekte şadırvan is van Yavuz Selim, 1512 (Cultuurportaal).
- 1565. De marmeren sarcofagen van Mevlânâ en Sultan Veled (TDV).
- 1854. De bibliotheek wordt gesticht (Cultuurportaal).
- 1925. Het derwisjenklooster wordt gesloten (muze.gov.tr); een wet sluit alle derwisjenkloosters (TDV).
- 1926 of 1927. In 1926 geopend als het Museum van Oude Monumenten van Konya, Asar-ı Atika (muze.gov.tr). TDV dateert het besluit op 01‑09‑1926 en de opening op 02‑03‑1927 (TDV).
- 1954. Het krijgt de naam Mevlana-museum (muze.gov.tr).
Een rondgang over de binnenplaats
- Poort. De binnenplaats wordt betreden via de Dervişân-poort, de Poort van de Derwisjen.
- Noord en west. De dede-cellen.
- Zuid. De keuken en de tombe van Hürrem Paşa; deze zijde eindigt bij de Hâmûşân-poort (Susmuşlar), „de zwijgenden”.
- Oost. Het hoofdgebouw: de semahane, de moskee en de tombes.
- Op de binnenplaats. De overdekte şadırvan en het Şeb-i Arûs-bassin. (Cultuurportaal)
De tombes
Marmeren sarcofagen van Mevlânâ en Sultan Veled, 1565, onder stoffen kleden uit de jaren 1890. TDV voegt eraan toe dat Mevlânâ een tombe afwees en zijn zoon er een aanvaardde (TDV).
De semahane
Nu een tentoonstellingszaal voor kostuums, instrumenten en handschriften, met galerijen, waaronder een muzikantengalerij (TDV).
De bibliotheek
Gesticht in 1854: 2.756 delen en meer dan 4.000 handschriften. Er wordt een handschrift van de Mesnevî uit 1278 bewaard (Cultuurportaal).
De Nisan-schaal
Een bronzen schaal ingelegd met zilver en goud, gemaakt voor de Ilchanidische (Mongoolse) heerser Ebû Said Bahadır Han: 1327 (Cultuurportaal), of geschonken in 1333 (TDV).
Şeb-i Arûs en de sema vandaag
Şeb-i Arûs betekent „bruiloftsnacht”. Het is de Mevlevi-naam voor de nacht van zijn dood, 17 december. De naam gaat terug op zijn wens dat niemand bij zijn begrafenis zou huilen en op zijn omschrijving van zijn sterfdag als een moment van ontmoeting (TDV). In Konya worden jaarlijkse herdenkingen gehouden.
Şeb-i Arûs 2026
De 753e Vuslat-verjaardag, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Datums
- 07–17‑12‑2026.
- Plaats
- Cultureel Centrum Mevlâna in Konya, Sema-zaal.
- Kaarten
- De kaarten voor de sema worden online verkocht.
- Meer evenementen
- Andere culturele evenementen in de zalen van Konya tijdens Şeb-i Arûs zijn gratis (directie Cultuur en Toerisme van Konya).
- In de zomer. De sema wordt minstens tweemaal per week uitgevoerd in Konya en Istanbul (Cultuurportaal, gecontroleerd op 30‑10‑2026).
- UNESCO. De Mevlevi-sema-ceremonie werd in 2005 uitgeroepen tot Meesterwerk en in 2008 namens Turkije ingeschreven op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed. Het jaar 2007, de 800e verjaardag van zijn geboorte, stond op de lijst van herdenkingsjaren van UNESCO (Cultuurportaal).
- Istanbul. De derwisjenkloosters van Galata en Yenikapı werden rond 2010 gerestaureerd als centra waar semazens oefenen (Cultuurportaal).
Turkse woorden en zinnen
Met „Kopieer” komt een Turkse zin op het klembord, klaar om te tonen of te plakken.
- Mevlana Müzesi nerede?Waar is het Mevlana-museum?
- Müze her gün açık mı?Is het museum elke dag open?
- Son giriş saat kaçta?Hoe laat is de laatste toegang?
- Sesli rehber var mı?Is er een audiogids?
- Sema töreni ne zaman?Wanneer is de sema-ceremonie?
- Sema töreni için bilet nereden alınır?Waar koop ik een kaartje voor de sema-ceremonie?
De kassa sluit om 16:30 (muze.gov.tr, gecontroleerd op 30‑10‑2026).
- gişe
- Kassa.
- bilet
- Kaartje.
- ücretsiz
- Gratis.
- sesli rehber
- Audiogids.
- semahane
- De zaal van de sema.
- tören
- Ceremonie.
Bronnen en verder lezen
De feiten, datums en cijfers zijn afkomstig van deze pagina’s van de TDV-encyclopedie van de islam, het Ministerie van Cultuur en Toerisme, de provinciale directie Cultuur en Toerisme van Konya en de grootstedelijke gemeente Konya.
- Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî — TDV İslâm Ansiklopedisi, Reşat Öngören, druk 2004, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Mevleviyye — TDV İslâm Ansiklopedisi, Ş. Barihüda Tanrıkorur, druk 2004, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Mevlevî âyini — TDV İslâm Ansiklopedisi, Nuri Özcan, druk 2004, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Mesnevî (Mevlânâ) — TDV İslâm Ansiklopedisi, Semih Ceyhan, druk 2004, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Dîvân-ı Kebîr — TDV İslâm Ansiklopedisi, Tahsin Yazıcı, druk 1994, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Şems-i Tebrîzî — TDV İslâm Ansiklopedisi, Semih Ceyhan, druk 2010, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Sultan Veled — TDV İslâm Ansiklopedisi, Veyis Değirmençay, druk 2009, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Fîhi mâ fîh — TDV İslâm Ansiklopedisi, Mehmet Demirci, druk 1996, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Mevlânâ Müzesi — TDV İslâm Ansiklopedisi, Haşim Karpuz, druk 2004, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Bahâeddin Veled — TDV İslâm Ansiklopedisi, M. Nazif Şahinoğlu, druk 1991, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Mevlana Museum — Ministerie van Cultuur en Toerisme, muze.gov.tr, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Mevlâna Müzesi — Ministerie van Cultuur en Toerisme, Cultuurportaal, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Mevlevî Semâ Töreni — Ministerie van Cultuur en Toerisme, Cultuurportaal, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- 753. Şeb-i Arûs Tören Programı — provinciale directie Cultuur en Toerisme van Konya, gecontroleerd op 30‑10‑2026
- Mevlânâ Hayatı — grootstedelijke gemeente Konya, gecontroleerd op 30‑10‑2026
De openingstijden zijn gecontroleerd op 30‑10‑2026 en kunnen veranderen; de museumpagina van het ministerie is de eerste plek om vóór een bezoek te raadplegen.
Elders op de site: Yunus Emre.
