Rumi (Mevlânâ): życie, dzieła, sema i Konya
Rumi, czyli Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, poeta i nauczyciel: daty z życia, dzieła, zakon Mevlevi, sema i Muzeum Mevlana w Konyi.
Spis treści
Rumi to powszechnie używana forma imienia Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, poety i nauczyciela urodzonego w Balchu (dziś w Afganistanie) w 1207 roku, który mieszkał w Konyi i zmarł tam w 1273 roku. Pisał głównie po persku, a jego najważniejsze dzieła to Mesnevî i Dîvân-ı Kebîr. Wokół jego imienia powstał zakon Mevlevi. Jego grobowiec w Konyi to dziś Muzeum Mevlana, a ceremonia sema zakonu Mevlevi znajduje się na Reprezentatywnej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO.
W skrócie · sprawdzono 30.10.2026
Poeta XIII wieku, jego grobowiec w Konyi i sema zakonu nazwanego od jego imienia.
- Kto: Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, urodzony 30.09.1207 w Balchu, zmarły 17.12.1273 w Konyi, w wieku 66 lat (gmina Konya i Portal Kultury Ministerstwa Kultury i Turystyki).
- Dzieła: Mesnevî (sześć ksiąg, około 25 700 dwuwierszy) i Dîvân-ı Kebîr oraz proza: Fîhi mâ fîh, Mecâlis-i Seb’a i Mektûbât (Encyklopedia islamu TDV).
- Muzeum: Muzeum Mevlana w Konyi jest otwarte codziennie, 09:00–17:00; kasa zamyka się o 16:30; bezpłatnie (muze.gov.tr, sprawdzono 30.10.2026).
- Şeb-i Arûs 2026: Obchody 753. rocznicy trwają 07–17.12.2026 w Konyi; bilety na semę są sprzedawane online (Dyrekcja Kultury i Turystyki w Konyi).
- Rozbieżne relacje: kiedy i jak rodzina opuściła Balch, jak Mevlânâ spotkał Şemsa i co stało się z Şemsem. Każdą relację przypisano jej autorowi.
Sema, krok po kroku
Dziewięć etapów, od wezwania do zamknięcia.
Plan sali widzianej z góry. Nacisnąć etap, aby podświetlić jego oznaczenia i przeczytać, co się tam dzieje; każdy etap ma turecką nazwę do skopiowania.
Wezwanie i wejście 1/9
- Wezwanie: meydancı dede, starszy zakonu, woła „Buyurun yâ hû!”, a derwisze zwracają się ku sali. TDV
- Wejście: W swoich strojach wchodzą prawą nogą, nie stając na progu, i stają z ramionami skrzyżowanymi na barkach. TDV
- Szejk: Wchodzi, za nim meydancı, i idzie na swoje miejsce, czerwoną owczą skórę. Potem następują modlitwa, czytanie Mesnevî, recytacja Koranu i modlitwa szejka przy owczej skórze. TDV
Na’t i ney 2/9
- Na’t: Semę otwiera perska pieśń pochwalna na cześć Proroka. Słowa przypisuje się Mevlânâ; muzykę skomponował Itrî w makamie rast, śpiewa się ją na stojąco. TDVPortal Kultury
- Kudüm: Główny kudümzen wybija kilka uderzeń. TDV
- Ney: Główny flecista ney gra następnie długie solo, taksim (improwizację), w makamie następującego po nim âyin. TDV
Kudüm i pierwszy pochód 3/9
- Pierwszy dźwięk: Pierwsze uderzenie kudüm rozpoczyna peşrev, otwierający utwór instrumentalny. Szejk i semazeni uderzają dłońmi o podłogę, mówią cicho „Allah” i wstają. TDV
- Pochód: Semazeni robią krok w prawo; szejk kłania się przed owczą skórą, skręca w prawo i idzie w rytmie peşrev. TDV
- Linia: Tylko szejk staje na hatt-ı istivâ, wyobrażonej linii od owczej skóry do drzwi; pozostali ją przekraczają. TDV
Powitanie i trzy okrążenia 4/9
- Powitanie: Stojąc twarzą w twarz, semazeni witają się kolejno, trzymając prawą dłoń na sercu pod szatą. To cemâl seyri. TDV
- Okrążenia: Następnie okrążają salę trzy razy przy trwającym peşrev. TDV
- Zwrot: Gdy szejk wraca na owczą skórę, kilka uderzeń kudüm przerywa peşrev, następuje krótkie solo ney, a śpiewacy rozpoczynają âyin. TDV
Pierwszy selâm 5/9
- Bez płaszczy: Semazeni zdejmują hırka (płaszcz), z wyjątkiem głównego semazena, który prowadzi wirowanie. TDV
- Zgoda: Całuje prawą dłoń szejka, a szejk całuje jego sikke (filcową czapkę); pozostali robią to samo. To ruhsat, pozwolenie na wirowanie. TDV
- Wirowanie: Prawa dłoń jest uniesiona, a lewa opuszczona. Wirują wokół własnej osi i wokół sali, przy każdym obrocie wypowiadając w duchu imię Boga. TDV
- Sens: Zrozumienie służby Bogu. TDVPortal Kultury
Drugi selâm 6/9
- Zmiana: Zmiana rytmu kończy pierwszy selâm. Wirujący zatrzymują się, zwracają do środka i kłaniają; opierają się o siebie po dwóch i trzech. TDV
- Szejk: Robi trzy kroki naprzód i kłania się, a wszyscy się kłaniają. Modli się w ciszy, cofa się i kiwa głową: może rozpocząć się drugi selâm. Zaczyna się bez pocałunków. TDV
- Sens: Podziw wobec potęgi Boga. TDVPortal Kultury
Trzeci selâm 7/9
- Zmiana: Kolejna zmiana rytmu prowadzi od drugiego selâm do trzeciego. TDV
- Sens: Podziw przechodzi w miłość: pełne oddanie Bogu, zwane vuslat (dotarcie). TDVPortal Kultury
Czwarty selâm 8/9
- Na obrzeżu: Gdy dołącza ostatni semazen, wszyscy nadal wirują na obrzeżu. Główny semazen kłania się szejkowi, staje po jego lewej stronie i przestaje okrążać salę. TDV
- Szejk wiruje: Staje przed owczą skórą, kłania się i dołącza do semy pośrodku sali, powoli, trzymając płaszcz w pasie i za kołnierz. To post semâı. TDV
- Sens: Osoba, która zakończyła wewnętrzną podróż, powraca do służby Bogu. TDVPortal Kultury
Zamknięcie 9/9
- Ostatnie utwory: Część śpiewana się kończy. Instrumentaliści grają ostatni peşrev i szybki utwór zamykający, yürük semâı. Ostatni taksim trwa, aż szejk, nadal wirując, dotrze do swojej owczej skóry. TDV
- Recytacja: Śpiewak recytuje fragment Koranu, zwykle z sury 2, werset 115; wszyscy kłaniają się i siadają. Następują perska modlitwa (gülbank), Fâtiha i własny gülbank szejka. TDV
- Wyjście: Szejk pozdrawia zebranych, idzie do drzwi i wychodzi; wszyscy oddają pokłon owczej skórze i wychodzą. TDV
Jego imiona i rok urodzenia
Pełne imię brzmi Muhammed b. Muhammed b. Hüseyin el-Belhî (TDV). Używane wobec niego imiona to zwykłe słowa, z których każde ma swoje znaczenie.
- Mevlânâ
- „Nasz mistrz”, tytuł, którym określa go zakon Mevlevi.
- Rûmî (Rumi)
- „Z Rûm”: Rûm było w jego czasach nazwą Anatolii.
- Celâleddîn
- Jego przydomek.
- el-Belhî
- „Z Balchu”, miasta jego urodzenia.
- Molla Hünkâr
- Inne używane wobec niego imię.
- Mevlevî, Mevleviyye
- Zakon nazwany od imienia Mevlânâ oraz jego członkowie.
Urodzony w Balchu
30.09.1207, na terenie dzisiejszego Afganistanu
- 30.09.1207
- Data podawana przez gminę Konya (6 Rebîülevvel 604). Źródła są zgodne co do roku 1207 (TDV).
- 1184 (580)
- Gölpınarlı, turecki tłumacz Dîvân, opowiadał się za tym rokiem na podstawie jednej linijki Dîvân (TDV).
Jego życie krok po kroku, z datami
Od Balchu do Konyi w dziewięciu krokach.
- 30.09.1207. Urodził się w Balchu (gmina Konya). Jego ojciec to Bahâeddin Veled (1151–1231), kaznodzieja i nauczyciel z tytułem sultânü’l-ulemâ, „sułtan uczonych” (TDV).
- 1212–13 lub do 1220. Rodzina opuszcza Balch. Eflâkî, wczesny biograf zakonu, datuje wyjazd na 1212–13, gdy Mevlânâ miał pięć lat. Jego syn Sultan Veled opowiada, że dziadek wyruszył do Hidżazu, a podczas jego podróży najechano Balch. Mongołowie zajęli miasta Chorasanu w 1220 roku (TDV).
- ok. 1217–1222. Droga na zachód. Eflâkî wymienia Bagdad, Malatyę (1217), Sivas (1219), Akşehir i Larende (dziś Karaman), a następnie Konyę, na zaproszenie seldżuckiego sułtana Alâeddina Keykubada. TDV zaznacza, że daty te nie pasują do pobytu w Bagdadzie w 1220 roku (TDV). Według Portalu Kultury rodzina dociera do Larende w 1222 roku (strona muzeum).
- 1225–1226. W Karaman poślubia Gevher Hatun w 1225 roku (Portal Kultury, gmina Konya). Ich syn Sultan Veled rodzi się w Larende 25.04.1226 (TDV).
- 23.02.1231. Jego ojciec umiera w Konyi. Mevlânâ, w wieku 24 lat, przejmuje po nim nauczanie (TDV).
- Od 1232. Seyyid Burhâneddin Muhakkık-ı Tirmizî, uczeń jego ojca, przybywa do Konyi i prowadzi go przez dziewięć lat. Około 1233 roku Mevlânâ studiuje w Aleppo i Damaszku (TDV).
- 29.11.1244. Şems-i Tebrîzî przybywa do Konyi. Mevlânâ porzuca lekcje i kazania, by z nim przebywać (TDV).
- 1247–1273. Po Şemsie jego kręgiem kieruje Selâhaddîn-i Zerkûb, a następnie Hüsâmeddin Çelebi. Za namową Hüsâmeddina powstaje Mesnevî: księga I zostaje rozpoczęta w latach 1258–61 i ukończona w 1263/64 (TDV).
- 17.12.1273. Umiera w Konyi w niedzielę, o zachodzie słońca, w wieku 66 lat (gmina Konya, Portal Kultury). Członkowie zakonu Mevlevi nazywają tę noc Şeb-i Arûs, „nocą poślubną”.
Na jego pogrzebie
Czas spotkania
W ustępie cytowanym przez gminę Konya prosi, by nikt nie płakał: «Cenazemi görünce ayrılık ayrılık deme. O vakit benim buluşma ve görüşme zamanımdır.» To znaczy: „Gdy widzisz mój pogrzeb, nie mów «rozstanie, rozstanie». To czas mojego spotkania i zjednoczenia”. (gmina Konya)
- Tłum
- Sultan Veled opowiada o bardzo licznym tłumie ludzi wszystkich wyznań i szkół na pogrzebie (TDV).
- Modlitwa
- Kadı Sirâceddin poprowadził modlitwę pogrzebową po tym, jak Şeyh Sadreddin zemdlał (gmina Konya).
Şems-i Tebrîzî i lata powstawania Dîvân
Şems-i Tebrîzî („Szams z Tabrizu”) przybył do Konyi 29.11.1244, 26 Cemâziyelâhir 642 (Eflâkî i Sultan Veled; TDV). Mevlânâ porzucił lekcje i kazania, by z nim przebywać. Relacje o tym, jak się spotkali i jak to się skończyło, są rozbieżne.
Która relacja?
Po jednej linijce od każdego autora relacji (TDV).
- Eflâkî
- W Konyi Şems zatrzymał Mevlânâ na ulicy pytaniem, po czym obaj poszli razem do medresy. W innym miejscu Eflâkî opisuje wcześniejsze spotkanie w Damaszku, gdzie Şems pocałował jego dłoń i zniknął w tłumie.
- Sipehsâlâr
- Şems siedział na ławie w gospodzie; Mevlânâ przechodził obok, ich spojrzenia się spotkały i długo siedzieli bez słowa.
- Câmî
- Şems wrzucił księgi Mevlânâ do sadzawki i wyjął je nienaruszone.
- Kureşî
- Spotkanie odbyło się w domu Mevlânâ; wśród ksiąg pojawił się ogień.
- Midhat Bahârî
- Pisarz zakonu Mevlevi z XX wieku; odrzuca opowieść o sadzawce i większość innych wczesnych relacji o spotkaniu.
- 1245–46
- Şems wyjeżdża do Damaszku; pierwszy list do niego tam datowany jest na 11.03.1246. Wraca, poślubia Kimyâ Hatun i znika po raz drugi.
- Sultan Veled
- Şems odszedł 08.12.1247 (8 Şâban 645) i nie znaleziono po nim śladu.
- Eflâkî
- Datuje to na grudzień 1246 (Şâban 644). Şems został wywołany na zewnątrz, ugodzony nożem, krzyknął i zniknął, pozostawiając kilka kropli krwi. Druga jego relacja, pochodząca od Ulu Ârifa Çelebi i jego matki Fatma Hatun: Şems został zabity, wrzucony do studni i pochowany w pobliżu Emîra Bedreddina przy medresie Mevlânâ.
- Sipehsâlâr
- Nie ma wzmianki o zabójstwie.
- Eflâkî i Câmî
- Grób obok Bahâeddina Veleda.
- Sahih Ahmed Dede
- Şems zmarł śmiercią naturalną w 1247 roku i został pochowany w pobliżu Emîra Bedreddina.
- Devletşah
- Pogłoska o zabójstwie „z pewnością nie jest prawdziwa”.
- Kureşî, Fürûzanfer, Midhat Bahârî
- Kureşî wątpi w zabójstwo; Fürûzanfer i Midhat Bahârî odczytują to jako zniknięcie.
Po Şemsie
- Spotkania sema. Eflâkî: Mevlânâ zaczął je organizować po odejściu Şemsa. Sipehsâlâr: Şems namówił go do praktykowania semy (TDV).
- Poematy. Większość poematów Dîvân pochodzi z lat spędzonych z Şemsem; później powstał Mesnevî (TDV).
- Krąg. Selâhaddîn-i Zerkûb, następnie Hüsâmeddin Çelebi, za którego namową powstał Mesnevî; potem Sultan Veled (TDV).
Co napisał i gdzie znaleźć to po turecku
Dwa dzieła wierszem, Mesnevî i Dîvân-ı Kebîr, oraz trzy prozą. Każda zakładka zawiera fakty o dziele i turecką linijkę, by zapytać o nie w księgarni.
Które dzieło?
Liczby według TDV; poszczególne odpisy się różnią.
Mesnevî: poemat w sześciu księgach
- Liczba
- Około 25 700 dwuwierszy; odpisy liczą od 25 585 do 26 660, a odpis Veledî ma ich 25 668 (TDV).
- Na księgę
- W wydaniu Nicholsona: I 4 003; II 3 810; III 4 810; IV 3 855; V 4 238; VI 4 916.
- Kiedy
- Hüsâmeddin Çelebi poprosił go o napisanie dzieła. Księgę I rozpoczęto w latach 1258–61 i ukończono w 1263/64; całość zajęła od 8 do 10 lat i została ukończona w 1268 roku.
- Początek
- Bişnev ez ney çün hikâyet mîkuned: bişnev znaczy „słuchaj”, a ney to flet trzcinowy.
- Najstarszy odpis
- Odpis Veledî, nr 51 w bibliotece Muzeum Mevlana, ukończono w Konyi w 1278 roku, pięć lat po jego śmierci.
- Po turecku
- Veled Çelebi İzbudak, przekład poprawił Gölpınarlı (1942–46). Pierwsze wydanie krytyczne przygotował Nicholson (Londyn, 1925–40).
- Mesnevî’nin Türkçe çevirisi var mı?Czy jest tureckie tłumaczenie Mesnevî?
Dîvân-ı Kebîr: zebrane wiersze liryczne
- Liczba
- Odpisy zawierają od 30 000 do 50 000 dwuwierszy, a najbardziej wiarygodne przekraczają 43 000. Wydanie Furûzânfera zawiera 3 229 gazel (wierszy lirycznych) i poematów terkîb-bend oraz 1 765 rubâî (czterowierszy) (TDV).
- Języki
- Język perski Chorasanu z fragmentami arabskimi oraz poematy po grecku (Rumca).
- Inna nazwa
- Dîvân-ı Şems, ponieważ gazele używają pseudonimu Şems.
- Po turecku
- Gölpınarlı, siedem tomów (1957–74). Wybór Divan-ı Kebir’den Seçme Şiirler przygotował Midhat Bahârî Beytur.
- Dîvân-ı Kebîr’den seçmeler var mı?Czy są wybory utworów z Dîvân-ı Kebîr?
Fîhi mâ fîh: jego rozmowy
- Treść
- Rozmowy spisane za jego życia przez Sultana Veleda lub innego ucznia i zebrane po jego śmierci (TDV).
- Liczba
- Około 75 części, sześć po arabsku, pozostałe po persku.
- Nazwa
- Znaczy w przybliżeniu „jest w nim to, co w nim jest”.
- Po turecku
- Anbarcıoğlu (1958) i Gölpınarlı (1959).
- Fîhi mâ fîh’in Türkçe çevirisi var mı?Czy jest tureckie tłumaczenie Fîhi mâ fîh?
Mecâlis-i Seb’a: siedem kazań
- Treść
- Siedem kazań (TDV).
- Najstarszy odpis
- Datowany na 753 (1352), w muzeum w Konyi.
- Po turecku
- Gölpınarlı (1965).
- Mecâlis-i Seb’a’nın Türkçe çevirisi var mı?Czy jest tureckie tłumaczenie Mecâlis-i Seb’a?
Mektûbât: jego listy
- Treść
- Listy, głównie do urzędników w imieniu osób w potrzebie (TDV).
- Po turecku
- Gölpınarlı (1963).
- Mektûbât’ın Türkçe çevirisi var mı?Czy jest tureckie tłumaczenie Mektûbât?
Czego nauczał według TDV
Trzy punkty, każdy przypisany poświęconemu mu hasłu w Encyklopedii islamu TDV.
Koran i sunna
Jego źródłem są Koran i sunna, droga Proroka. Jeden z dwuwierszy: „Dopóki w moim ciele jest życie, jestem niewolnikiem Koranu. Jestem prochem na drodze wybranego Mahometa”.
Inna linijka: „Jestem jak cyrkiel: jedną nogą stoję mocno na szariacie, drugą wędruję wśród siedemdziesięciu dwóch narodów”.
Rozum i miłość
Rozum jest przydatny w sprawach doczesnych, lecz może być przeszkodą w poznaniu boskich prawd. Wędrowiec na duchowej drodze potrzebuje boskiej miłości, aşk.
Vahdet-i vücûd
Jedność bytu lub istnienia: mimo pozornego oddzielenia podstawą jest jedność w bycie.
TDV dodaje, że nie jest to zlanie się z Bogiem ani wejście w Boga, lecz przekroczenie własnego względnego bytu.
Zakon Mevlevi po jego śmierci
Zakon ukształtował się wokół jego rodziny i zwolenników, miał 129 małych klasztorów derwiszów (zâviye). TDV wymienia klasztor z grobowcem Şemsa w Konyi oraz klasztor w Karaman, gdzie pochowano matkę Mevlânâ, jako najważniejsze (TDV).
- Po 1273. Za czasów Hüsâmeddina Çelebi nad jego grobem powstaje grobowiec, z inicjatywy Sultana Veleda, ze środków Muînüddina Süleymana Pervâne i jego żony Gürcü Hatun (TDV).
- 1292–1312. Sultan Veled obejmuje przywództwo w 1292 roku i umiera w 1312 roku (TDV).
- 1421–1460. Zasady zakonu zostają ustalone za czasów Pîr Âdila Çelebi (TDV).
- 1426 i 1491. Pierwszy osmański klasztor derwiszów otwiera się w Edirne w 1426 roku; klasztor Galata (Kulekapı) w Stambule w 1491 roku (TDV).
- 1666–1684. W 1666 roku sema zostaje zakazana, a w 1684 roku zakaz zostaje zniesiony (TDV).
- 1925–26. W 1925 roku klasztory derwiszów zostają zamknięte ustawą; w 1926 roku grobowce Mevlânâ i Hacı Bektâşa zostają otwarte jako muzea na mocy nowej ustawy (TDV).
- 1946 i 1954. Obchody Şeb-i Arûs rozpoczynają się jako niewielkie pokazy semy w Konyi (TDV).
Stopnie i role (TDV)
- şeyh, postnişin
- Przełożony klasztoru derwiszów. W klasztorze w Konyi przełożonymi byli potomkowie Mevlânâ (muze.gov.tr).
- muhib
- Zwolennik, który nie musiał mieszkać w klasztorze derwiszów i mógł przychodzić tylko na semę; noszenie płaszcza i czapki było jego wyborem.
- çilekeş can
- Nowicjusz w kuchni, matbah-ı şerif. Zaczyna się tam çile („próba”), obejmująca 18 rodzajów posługi, od zakupów po zmywanie, i trwająca 1 001 dni.
- dede
- Starszy zakonu; po 1 001 dniach derwisz otrzymuje własną celę w klasztorze i jest nazywany dede.
- mesnevîhan
- Lektor Mesnevî podczas ceremonii.
- neyzenbaşı, kudümzenbaşı
- Główny flecista ney i główny kudümzen, którzy kierują muzykami.
Sema i jej stroje
Obrzęd âyin zakonu Mevlevi, w skrócie sema, to zgromadzenie dla wspominania Boga (zikir), które przybrało swą formę po Mevlânâ, wywodząc się z jego obrotów podczas zgromadzeń religijnych (TDV).
Strój
- sikke
- Wysoka filcowa czapka (Portal Kultury).
- hırka
- Płaszcz, zdejmowany podczas pierwszego selâm.
- tennûre
- Spódnica.
- Wytwórca sikke
- Portal Kultury wymienia Mehmeta Girgiça jako jednego z nielicznych wytwórców sikke; sikke w Muzeum Mevlana są jego dziełem. Ministerstwo nadało mu tytuł „Żywy Skarb Ludzki” w 2010 roku (Portal Kultury).
Instrumenty to ney (flet trzcinowy), kudüm (małe bębny) i ud (lutnia) (Portal Kultury).
Skąd się wywodzi
Od jego obrotów do ustalonego porządku
- Czasy Mevlânâ
- Wirował podczas zgromadzeń, bez ustalonych reguł (TDV).
- Sultan Veled
- Porządek zaczyna się kształtować za jego syna (TDV); zdyscyplinowana forma od czasów Sultana Veleda i Ulu Ârifa Çelebi (Portal Kultury).
- XV wiek
- Ceremonia przyjmuje ustalone zasady za czasów Pîr Âdila Çelebi; ostatnie ustalenia wprowadza Pîr Hüseyin Çelebi w XVII wieku (TDV).
Inne formy
- âyîn-i cem‘. Krótka forma w sali spotkań, bez trzech okrążeń.
- garipler semâı. Po zgaszeniu świateł, bez muzyki, w stylu post semâı: 18 obrotów.
- mübtedî mukabelesi. Dla nowego derwisza, który ukończył naukę semy; prowadzi ją starszy zakonu będący kucharzem, a nie szejk. (TDV)
Co oznaczają ruchy
Dwie interpretacje w ujęciu ich źródeł
- TDV
- Ceremonia przedstawia Dzień Zmartwychwstania: sikke jest nagrobkiem, tennûre całunem, a hırka grobem. Ney to „człowiek doskonały”, a pierwsze uderzenie kudüm to nakaz „kün” („bądź”). Trzy okrążenia wskazują na trzy stopnie pewności: ilme’l-yakîn, ayne’l-yakîn i hakka’l-yakîn.
- Portal Kultury
- Okrągła podłoga to świat, szejk to słońce, główny semazen to księżyc, a semazeni to planety. Prawa dłoń bierze od Boga, a lewa daje.
Muzeum Mevlana w Konyi
Muzeum mieści się w dawnym klasztorze derwiszów Mevlevi zbudowanym wokół jego grobowca. Adres: Aziziye Mahallesi, Müze Alanı Caddesi No:1, Konya (muze.gov.tr).
Muzeum Mevlana
Godziny i opłata, sprawdzono 30.10.2026
- Otwarte
- Codziennie 09:00–17:00. Kasa (gişe) zamyka się o 16:30. W poniedziałki kasa otwiera się o 10:00 (muze.gov.tr).
- Opłata
- Bezpłatnie (ücretsiz).
- Audioprzewodnik
- Dostępny jest audioprzewodnik (sesli rehber).
- 1274. Centralną częścią jest grobowiec zbudowany w 1274 roku (muze.gov.tr). Zielona Kopuła, Kubbe-i Hadrâ, wspiera się na czterech „słoniowych nogach” i przypisuje się ją architektowi Tebrizli Bedreddinowi (Portal Kultury).
- XVI wiek. Semahane (sala sema), sala modlitewna, cele dedegân, kuchnia i şadırvan (zadaszona fontanna) (muze.gov.tr). Zadaszony şadırvan jest dziełem Yavuza Selima, 1512 (Portal Kultury).
- 1565. Marmurowe sarkofagi Mevlânâ i Sultana Veleda (TDV).
- 1854. Powstaje biblioteka (Portal Kultury).
- 1925. Klasztor derwiszów zostaje zamknięty (muze.gov.tr); ustawa zamyka wszystkie klasztory derwiszów (TDV).
- 1926 lub 1927. Otwarte w 1926 roku jako Muzeum Zabytków Starożytnych w Konyi, Asar-ı Atika (muze.gov.tr). TDV podaje datę decyzji 01.09.1926 i otwarcia 02.03.1927 (TDV).
- 1954. Otrzymuje nazwę Muzeum Mevlana (muze.gov.tr).
Spacer po dziedzińcu
- Brama. Na dziedziniec wchodzi się przez bramę Dervişân, Bramę Derwiszów.
- Północ i zachód. Cele dede.
- Południe. Kuchnia i grobowiec Hürrem Paşa; tę stronę zamyka brama Hâmûşân (Susmuşlar), „milczących”.
- Wschód. Główny budynek: semahane, meczet i grobowce.
- Na dziedzińcu. Zadaszony şadırvan i sadzawka Şeb-i Arûs. (Portal Kultury)
Grobowce
Marmurowe sarkofagi Mevlânâ i Sultana Veleda z 1565 roku, pod tkaninami z lat 90. XIX wieku. TDV dodaje, że Mevlânâ odmówił budowy grobowca, a jego syn się na nią zgodził (TDV).
Semahane
Dziś sala wystawowa strojów, instrumentów i rękopisów, z galeriami, w tym galerią dla muzyków (TDV).
Biblioteka
Założona w 1854 roku: 2 756 tomów i ponad 4 000 rękopisów. Przechowywany jest tam odpis Mesnevî z 1278 roku (Portal Kultury).
Misa Nisan
Misa z brązu inkrustowana srebrem i złotem, wykonana dla ilchańskiego (mongolskiego) władcy Ebû Said Bahadır Han: 1327 (Portal Kultury) lub podarowana w 1333 roku (TDV).
Şeb-i Arûs i sema dzisiaj
Şeb-i Arûs znaczy „noc poślubna”. Tak zakon Mevlevi nazywa noc jego śmierci, 17 grudnia. Nazwa wywodzi się z jego życzenia, by nikt nie płakał na jego pogrzebie, i z nazywania dnia własnej śmierci czasem spotkania (TDV). Obchody rocznicy odbywają się w Konyi.
Şeb-i Arûs 2026
753. rocznica Vuslat, sprawdzono 30.10.2026
- Daty
- 07–17.12.2026.
- Miejsce
- Centrum Kultury Mevlâna w Konyi, Sala Sema.
- Bilety
- Bilety na semę są sprzedawane online.
- Inne wydarzenia
- Inne wydarzenia kulturalne w salach Konyi podczas Şeb-i Arûs są bezpłatne (Dyrekcja Kultury i Turystyki w Konyi).
- Latem. Sema odbywa się co najmniej dwa razy w tygodniu w Konyi i Stambule (Portal Kultury, sprawdzono 30.10.2026).
- UNESCO. Ceremonia sema zakonu Mevlevi została ogłoszona Arcydziełem w 2005 roku i wpisana na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w 2008 roku z ramienia Turcji. Rok 2007, w którym przypadała 800. rocznica jego urodzin, znalazł się na liście rocznic UNESCO (Portal Kultury).
- Stambuł. Klasztory derwiszów Galata i Yenikapı odrestaurowano około 2010 roku jako ośrodki szkolenia semazenów (Portal Kultury).
Tureckie słowa i zwroty
Przycisk „Kopiuj” umieszcza turecką linijkę w schowku, gotową do pokazania lub wklejenia.
- Mevlana Müzesi nerede?Gdzie jest Muzeum Mevlana?
- Müze her gün açık mı?Czy muzeum jest otwarte codziennie?
- Son giriş saat kaçta?O której jest ostatnie wejście?
- Sesli rehber var mı?Czy jest audioprzewodnik?
- Sema töreni ne zaman?Kiedy odbywa się ceremonia sema?
- Sema töreni için bilet nereden alınır?Gdzie kupię bilet na ceremonię sema?
Kasa zamyka się o 16:30 (muze.gov.tr, sprawdzono 30.10.2026).
- gişe
- Kasa biletowa.
- bilet
- Bilet.
- ücretsiz
- Bezpłatnie.
- sesli rehber
- Audioprzewodnik.
- semahane
- Sala sema.
- tören
- Ceremonia.
Źródła
Fakty, daty i liczby pochodzą z tych stron Encyklopedii islamu TDV, Ministerstwa Kultury i Turystyki, Prowincjonalnej Dyrekcji Kultury i Turystyki w Konyi oraz Gminy Metropolitalnej Konya.
- Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî — TDV İslâm Ansiklopedisi, Reşat Öngören, wydanie drukowane 2004, sprawdzono 30.10.2026
- Mevleviyye — TDV İslâm Ansiklopedisi, Ş. Barihüda Tanrıkorur, wydanie drukowane 2004, sprawdzono 30.10.2026
- Mevlevî âyini — TDV İslâm Ansiklopedisi, Nuri Özcan, wydanie drukowane 2004, sprawdzono 30.10.2026
- Mesnevî (Mevlânâ) — TDV İslâm Ansiklopedisi, Semih Ceyhan, wydanie drukowane 2004, sprawdzono 30.10.2026
- Dîvân-ı Kebîr — TDV İslâm Ansiklopedisi, Tahsin Yazıcı, wydanie drukowane 1994, sprawdzono 30.10.2026
- Şems-i Tebrîzî — TDV İslâm Ansiklopedisi, Semih Ceyhan, wydanie drukowane 2010, sprawdzono 30.10.2026
- Sultan Veled — TDV İslâm Ansiklopedisi, Veyis Değirmençay, wydanie drukowane 2009, sprawdzono 30.10.2026
- Fîhi mâ fîh — TDV İslâm Ansiklopedisi, Mehmet Demirci, wydanie drukowane 1996, sprawdzono 30.10.2026
- Mevlânâ Müzesi — TDV İslâm Ansiklopedisi, Haşim Karpuz, wydanie drukowane 2004, sprawdzono 30.10.2026
- Bahâeddin Veled — TDV İslâm Ansiklopedisi, M. Nazif Şahinoğlu, wydanie drukowane 1991, sprawdzono 30.10.2026
- Mevlana Museum — Ministerstwo Kultury i Turystyki, muze.gov.tr, sprawdzono 30.10.2026
- Mevlâna Müzesi — Ministerstwo Kultury i Turystyki, Portal Kultury, sprawdzono 30.10.2026
- Mevlevî Semâ Töreni — Ministerstwo Kultury i Turystyki, Portal Kultury, sprawdzono 30.10.2026
- 753. Şeb-i Arûs Tören Programı — Prowincjonalna Dyrekcja Kultury i Turystyki w Konyi, sprawdzono 30.10.2026
- Mevlânâ Hayatı — Gmina Metropolitalna Konya, sprawdzono 30.10.2026
Godziny sprawdzono 30.10.2026 i mogą się zmienić; pierwszym źródłem przed wizytą jest strona muzeum prowadzona przez ministerstwo.