Ο τουρκικός εθνικός ύμνος: τουρκικό κείμενο, ανάγνωση με ελληνικά γράμματα και μετάφραση
Ολόκληρο το κείμενο του ύμνου της Τουρκίας με ανάγνωση με ελληνικά γράμματα και μετάφραση ανά στίχο, η ιστορία του 1921, η μουσική και οι κανόνες της τελετής.
Πίνακας περιεχομένων
Ο ύμνος της Τουρκίας είναι το «İstiklâl Marşı», το «Εμβατήριο της Ανεξαρτησίας». Τους στίχους έγραψε ο ποιητής Mehmet Akif Ersoy. Η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση τους υιοθέτησε στις 12 Μαρτίου 1921, εν μέσω του πολέμου της ανεξαρτησίας. Τη μουσική που τραγουδιέται σήμερα συνέθεσε ο Osman Zeki Üngör. Ο ύμνος έχει δέκα στροφές, αλλά στις τελετές συνήθως τραγουδιούνται μόνο οι δύο πρώτες.
Με μια ματιά
Δέκα στροφές, τραγουδιούνται δύο.
- Στίχοι — Mehmet Akif Ersoy (1873–1936), μουσική — Osman Zeki Üngör (1880–1958).
- Υιοθετήθηκε στις 12 Μαρτίου 1921 από την Εθνοσυνέλευση στην Άγκυρα· το άρθρο 3 του Συντάγματος τον ορίζει ως εθνικό ύμνο.
- Στις σχολικές τελετές τραγουδιούνται οι στροφές 1 και 2 — όπως ορίζει η εγκύκλιος 101/1998 του Υπουργείου Παιδείας. Ολόκληρο το κείμενο έχει 10 στροφές και 41 στίχους.
- Ο ύμνος δεν κέρδισε σε διαγωνισμό. Από τα περισσότερα από 700 ποιήματα που υποβλήθηκαν, κανένα δεν κρίθηκε άξιο να γίνει ύμνος, ενώ ο Akif δεν συμμετείχε στον διαγωνισμό.
Παρακάτω θα βρείτε όλες τις στροφές με ανάγνωση με ελληνικά γράμματα και μετάφραση ανά στίχο, και στη συνέχεια την ιστορία, τη μουσική και τους κανόνες της τελετής.
Το κείμενο του ύμνου με μετάφραση ανά στίχο
Το τουρκικό κείμενο ακολουθεί το αρχείο «İstiklâl Marşı» στον ιστότοπο της Προεδρίας· το αντιπαραβάλαμε με τα πρακτικά της συνεδρίασης της 12ης Μαρτίου 1921 στον ιστότοπο του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας (MEB) και με τον επετειακό τόμο της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης της Τουρκίας (TBMM): οι λέξεις συμπίπτουν και οι διαφορές αφορούν μόνο την ορθογραφία και τη στίξη. Η ανάγνωση με ελληνικά γράμματα και η μετάφραση είναι δικές μας: κοντά στο κείμενο, χωρίς ομοιοκαταληξία. Το ποίημα, γεμάτο εικόνες και λέξεις του περασμένου αιώνα, δεν έχει μία μοναδική «σωστή» μετάφραση.
Επιλέξτε στροφή και ενεργοποιήστε τα επίπεδα: πρωτότυπο, ανάγνωση και μετάφραση.
Τραγουδολόγιο · 10 στροφές, 41 στίχοι
İstiklâl Marşı — «Εμβατήριο της Ανεξαρτησίας»
Πατήστε μια τουρκική λέξη — η σημασία της θα εμφανιστεί κάτω από τον στίχο.
Στροφή 1Η σημαία και το αστέρι του λαούτραγουδιέται
Το κόκκινο λάβαρο δεν θα σβήσει όσο καπνίζει έστω μία εστία πάνω από την πατρίδα· το αστέρι στο λάβαρο είναι το αστέρι του λαού.
Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
Κορκμα, σιονμεζ μπου σαφακλαρντα γιουζεν αλ σαντζακ·
Μη φοβάσαι: δεν θα σβήσει το κόκκινο λάβαρο που πλέει μέσα σε αυτές τις αυγές,
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
Σιονμεντεν γιουρντουμουν ουστιουντε τιουτεν εν σον οτζακ.
όσο δεν σβήνει η τελευταία εστία που καπνίζει πάνω από την πατρίδα μου.
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;
Ο μπενιμ μιλλετιμιν γιλντιζιντιρ, παρλαγιατζακ·
Είναι το αστέρι του λαού μου — θα λάμπει·
O benimdir, o benim milletimindir ancak.
Ο μπενιμντιρ, ο μπενιμ μιλλετιμιντιρ αντζακ.
είναι δικό μου, ανήκει μόνο στον λαό μου.
Στροφή 2Προς την ημισέληνοτραγουδιέται
Ο ποιητής ζητά από την ημισέληνο να μη συνοφρυώνεται: το αίμα δεν χύθηκε μάταια και η ανεξαρτησία είναι δικαίωμα του λαού που τιμά τον Θεό.
Çatma, kurban olayım çehreni ey nazlı hilâl!
Τσατμα, κουρμπαν ολαγιμ τσεχρενι εϊ ναζλι χιλιαλ!
Μη συνοφρυώνεσαι — ας γίνω θυσία για το πρόσωπό σου, ω ιδιότροπη ημισέληνε!
Kahraman ırkıma bir gül… ne bu şiddet bu celâl?
Καχραμαν ιρκιμα μπιρ γκιουλ… νε μπου σιντετ μπου τζελιαλ;
Χάρισε στο ηρωικό μου γένος ένα χαμόγελο: γιατί τόση σκληρότητα, τόση οργή;
Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl,
Σανα ολμαζ ντιοκιουλεν κανλαριμιζ σονρα χελιαλ,
Αλλιώς το αίμα που χύσαμε δεν θα σου συγχωρεθεί ύστερα·
Hakkıdır, Hakk’a tapan, milletimin istiklâl.
Χακκιντιρ, Χακκα ταπαν, μιλλετιμιν ιστικλιαλ.
η ανεξαρτησία είναι δικαίωμα του λαού μου, που λατρεύει τον Hakk (Θεό).
Στροφή 3Ελευθερία: «είμαι σαν χείμαρρος»
Ο λαός ζούσε πάντα ελεύθερος· είναι τρέλα να του φορέσει κανείς αλυσίδες. Είναι σαν χείμαρρος που παρασύρει τα φράγματα.
Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım.
Μπεν εζελντεν μπεριντιρ χιουρ γιασαντιμ, χιουρ γιασαριμ.
Από τα παλιά χρόνια έζησα ελεύθερος και ελεύθερος θα ζω.
Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım!
Χανγκι τσιλγκιν μπανα ζιντζιρ βουρατζακμις; Σασαριμ!
Ποιος τρελός σκοπεύει να μου φορέσει αλυσίδες; Απορώ!
Kükremiş sel gibiyim; bendimi çiğner, aşarım;
Κιουκρεμις σελ γκιμπιγιμ· μπεντιμι τσιϊνερ, ασαριμ·
Είμαι σαν χείμαρρος που βρυχάται: θα συντρίψω το φράγμα μου και θα το ξεπεράσω·
Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım.
Γιρταριμ νταλαρι, ενγκινλερε σιμαμ, τασαριμ.
θα σκίσω τα βουνά· ακόμη κι η απεραντοσύνη δεν με χωρά — ξεχειλίζω.
Στροφή 4Δύση, «πολιτισμός» και πίστη
Ακόμη κι αν τους ορίζοντες της Δύσης τους ζώνει ατσάλινο τείχος, ο λαός έχει το σύνορο της πίστης και ο «πολιτισμός» είναι απλώς ένα θηρίο με ένα μόνο δόντι.
Garb’ın âfâkını sarmışsa çelik zırhlı duvar;
Γκαρμπιν αφακινι σαρμισσα τσελικ ζιρχλι ντουβαρ·
Ακόμη κι αν ένα τείχος με ατσάλινο θώρακα ζώνει τους ορίζοντες της Δύσης —
Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var.
Μπενιμ ιμαν ντολου γκιοϊσιουμ γκιμπι σερχαντιμ βαρ.
έχω ένα σύνορο σαν το στήθος μου, γεμάτο πίστη.
Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir îmânı boğar,
Ουλουσουν, κορκμα! Νασιλ μπιοϊλε μπιρ ιμανι μποαρ,
Ας ουρλιάζει — μη φοβάσαι! Μπορεί άραγε να πνίξει τέτοια πίστη
“Medeniyet!” dediğin tek dişi kalmış canavar?
«Μεντενιγιετ!» ντεντιιν τεκ ντισι καλμις τζαναβαρ;
αυτό που αποκαλείς «πολιτισμό» — το θηρίο με ένα μόνο δόντι;
Στροφή 5Προς τον στρατιώτη
Μην αφήσεις τον εχθρό να πατήσει την πατρίδα, προστάτεψέ την με το σώμα σου — οι μέρες που σου υποσχέθηκαν θα έρθουν.
Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma sakın;
Αρκαντας! Γιουρντουμα αλτσακλαρι ουρατμα σακιν·
Φίλε! Μην τολμήσεις να αφήσεις τους άτιμους να μπουν στην πατρίδα μου·
Siper et gövdeni, dursun bu hayâsızca akın.
Σιπερ ετ γκιοβντενι, ντουρσουν μπου χαγιασιζτζα ακιν.
προστάτεψέ την με το σώμα σου — ας σταματήσει αυτή η ξεδιάντροπη εισβολή.
Doğacaktır sana va’dettiği günler Hakk’ın…
Ντοατζακτιρ σανα βαντεττιι γκιουνλερ Χακκιν…
Θα ανατείλουν για σένα οι μέρες που υποσχέθηκε ο Hakk…
Kim bilir, belki yarın… belki yarından da yakın.
Κιμ μπιλιρ, μπελκι γιαριν… μπελκι γιαρινταν ντα γιακιν.
Ποιος ξέρει — ίσως αύριο… ίσως και πιο κοντά από αύριο.
Στροφή 6Η γη δεν είναι απλώς χώμα
Η γη κάτω από τα πόδια σου δεν είναι απλώς χώμα: μέσα της κείτονται πεσόντες χωρίς σάβανο. Μην παραδώσεις την πατρίδα ούτε για ολόκληρο τον κόσμο.
Bastığın yerleri “toprak!” diyerek geçme, tanı!
Μπαστιιν γιερλερι «τοπρακ!» ντιγιερεκ γκετσμε, τανι!
Μην προσπερνάς τη γη που πατάς λέγοντας «χώμα!» — γνώρισέ την:
Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı.
Ντιουσιουν αλτιντακι μπινλερτζε κεφενσιζ γιατανι.
σκέψου τις χιλιάδες που κείτονται κάτω σου χωρίς σάβανο.
Sen şehîd oğlusun, incitme, yazıktır atanı;
Σεν σεχιντ ολουσουν, ιντζιτμε, γιαζικτιρ ατανι·
Είσαι γιος ενός σεχίτ: μην πληγώνεις τον πρόγονό σου, είναι αμαρτία·
Verme, dünyâları alsan da, bu cennet vatanı.
Βερμε, ντιουνγιαλαρι αλσαν ντα, μπου τζεννετ βατανι.
μην παραδώσεις αυτή την παραδεισένια πατρίδα, ακόμη κι αν πάρεις σε αντάλλαγμα ολόκληρους κόσμους.
Στροφή 7Όλα για την πατρίδα
Ποιος δεν θα θυσιαστεί για μια τέτοια γη; Σφίξε την στη χούφτα σου και θα ξεχυθούν οι σεχίτ. Αρκεί ο Θεός να μη σε χωρίσει από την πατρίδα.
Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki fedâ?
Κιμ μπου τζεννετ βατανιν ουρουνα ολμαζ κι φεντα;
Ποιος δεν θα θυσιαστεί για αυτή την παραδεισένια πατρίδα;
Şühedâ fışkıracak, toprağı sıksan şühedâ!
Σιουχεντα φισκιρατζακ, τοπραϊ σικσαν σιουχεντα!
Θα ξεχυθούν οι σεχίτ — αν σφίξεις τη γη στη χούφτα σου: οι σεχίτ!
Cânı, cânânı, bütün varımı alsın da Hudâ,
Τζανι, τζανανι, μπιουτιουν βαριμι αλσιν ντα Χουντα,
Ας πάρει ο Θεός τη ζωή μου, την αγαπημένη μου, όλα όσα έχω,
Etmesin tek vatanımdan beni dünyâda cüdâ.
Ετμεσιν τεκ βατανιμνταν μπενι ντιουνγιαντα τζιουντα.
αρκεί να μη με χωρίσει σε αυτόν τον κόσμο από τη μοναδική μου πατρίδα.
Στροφή 8Προσευχή: ναός και εζάνι
Ας μην αγγίξει ξένο χέρι τον ναό, κι ας ακούγεται το εζάνι αιώνια πάνω από την πατρίδα.
Ruhumun senden, İlâhî, şudur ancak emeli:
Ρουχουμουν σεντεν, Ιλιαχι, σουντουρ αντζακ εμελι:
Ω Θεέ, αυτός είναι ο μοναδικός πόθος της ψυχής μου προς Εσένα:
Değmesin ma’bedimin göğsüne nâ-mahrem eli!
Ντεϊμεσιν μαμπεντιμιν γκιοϊσιουνε να-μαχρεμ ελι!
ας μην αγγίξει ξένο χέρι το στήθος του ναού μου!
Bu ezanlar-ki şehâdetleri dînin temeli–
Μπου εζανλαρ κι σεχαντετλερι ντινιν τεμελι-
Αυτά τα εζάνια, που οι λέξεις της ομολογίας τους είναι το θεμέλιο της πίστης, —
Ebedî yurdumun üstünde benim inlemeli.
Εμπεντι γιουρντουμουν ουστιουντε μπενιμ ινλεμελι.
ας ηχούν πάνω από την αιώνια πατρίδα μου.
Στροφή 9Η φωνή του πεσόντος
Όταν το εζάνι ηχεί αιώνια, η ταφόπλακα του πεσόντος θα σκύψει σε προσκύνηση κι εκείνος θα αναδυθεί από τη γη προς τον Θρόνο.
O zaman vecd ile bin secde eder –varsa– taşım;
Ο ζαμαν βετζντ ιλε μπιν σετζντε εντερ – βαρσα – τασιμ·
Τότε με έκσταση χίλιες φορές θα προσκυνήσει η πέτρα μου — αν έχω μία·
Her cerîhamdan, İlâhî, boşanıp kanlı yaşım,
Χερ τζεριχαμνταν, Ιλιαχι, μποσανιπ κανλι γιασιμ,
από κάθε πληγή μου, ω Θεέ, θα ξεχυθούν ματωμένα δάκρυα,
Fışkırır rûh-i mücerred gibi yerden na’şım;
Φισκιριρ ρουχ-ι μιουτζερρεντ γκιμπι γιερντεν νασιμ·
και το σώμα μου, σαν ασώματο πνεύμα, θα ξεπηδήσει από τη γη·
O zaman yükselerek Arş’a değer, belki başım.
Ο ζαμαν γιουκσελερεκ Αρσα ντεερ, μπελκι μπασιμ.
τότε, καθώς υψώνομαι, ίσως το κεφάλι μου αγγίξει τον Θρόνο.
Στροφή 10Το τέλος: δικαίωμα στην ανεξαρτησία
Ο ποιητής καλεί την ημισέληνο να κυματίζει σαν τις αυγές· το αίμα δεν χύθηκε μάταια και η ελευθερία και η ανεξαρτησία είναι δικαίωμα του λαού.
Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl;
Νταλγκαλαν σεν ντε σαφακλαρ γκιμπι εϊ σανλι χιλιαλ·
Κυμάτιζε κι εσύ σαν τις αυγές, ω ένδοξη ημισέληνε·
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl.
Ολσουν αρτικ ντιοκιουλεν κανλαριμιν χεπσι χελιαλ.
ας σου συγχωρεθεί στο εξής όλο το δικό μου αίμα που χύθηκε.
Ebediyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl:
Εμπεντιγιεν σανα γιοκ, ιρκιμα γιοκ ιζμιχλιαλ:
Ποτέ δεν θα αφανιστείς εσύ, ούτε το γένος μου:
Hakkıdır, hür yaşamış bayrağımın hürriyet;
Χακκιντιρ, χιουρ γιασαμις μπαϊραϊμιν χιουρριγιετ·
δικαίωμα της σημαίας μου, που έζησε ελεύθερη, είναι η ελευθερία·
Hakkıdır, Hakk’a tapan milletimin istiklâl!
Χακκιντιρ, Χακκα ταπαν μιλλετιμιν ιστικλιαλ!
δικαίωμα του λαού μου, που λατρεύει τον Hakk, είναι η ανεξαρτησία!
Στη λειτουργία «Απομνημόνευση» οι τουρκικοί στίχοι κρύβονται: θυμηθείτε τον στίχο και πατήστε τον για να ελέγξετε τον εαυτό σας. Στο τέλος της στροφής 8 βάλαμε τελεία, ενώ τη λέξη varsa στη στροφή 9 την κλείσαμε ανάμεσα σε δύο παύλες. Στο αρχείο της Προεδρίας δεν υπάρχει τελεία στο τέλος της στροφής 8, ενώ μετά το varsa υπάρχει ενωτικό αντί για παύλα. Οι γραφές ezanlar-ki και dînin διατηρήθηκαν όπως στο πρωτότυπο.
Πώς να το διαβάσετε δυνατά: δέκα ασυνήθιστα γράμματα
Τα τουρκικά διαβάζονται σχεδόν όπως γράφονται. Τα ασυνήθιστα γράμματα είναι λίγα και σχεδόν όλα εμφανίζονται στις δύο στροφές που τραγουδιούνται. Πατήστε ένα πλακίδιο — το γράμμα θα φωτιστεί στον πίνακα και δίπλα θα εμφανιστεί ένα παράδειγμα από τον ύμνο.
Κάσα στοιχείων · 10 γράμματα
Πατήστε ένα γράμμα για να φωτιστεί στον πίνακα
χωρίς τελεία: ένα σύντομο, θολό «ι» με τεντωμένα χείλη ırkıma — «ιρκιμα»
με τελεία, και στο κεφαλαίο İ: ένα κανονικό «ι» milletimin — «μιλλετιμιν»
σαν το γαλλικό «eu»: ένα «ε» με στρογγυλά χείλη sönmez — «σιονμεζ»
σαν το γερμανικό ü: ένα «ι» με στρογγυλά χείλη hür — «χιουρ»
πάντα «τζ», όπως στο «τζάμι» sancak — «σαντζακ»
«τσ» όπως στο «τσάι» çatma — «τσατμα»
παχύ «σ», σαν το αγγλικό «sh» şafaklarda — «σαφακλαρντα»
σαν το «γι» στο «γιαγιά» yurdumun — «γιουρντουμουν»
μακρύ φωνήεν· το σύμφωνο πριν από αυτό μαλακώνει hilâl — «χιλιαλ»
ακούγεται πάντα, απαλό σαν «χ», και στη μέση της λέξης çehreni — «τσεχρενι»
ı Iχωρίς τελεία: ένα σύντομο, θολό «ι» με τεντωμένα χείλη
ırkıma — «ιρκιμα»
Οι στροφές 1 και 2 τραγουδιούνται
Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;
O benimdir, o benim milletimindir ancak.
Çatma, kurban olayım çehreni ey nazlı hilâl!
Kahraman ırkıma bir gül… ne bu şiddet bu celâl?
Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl,
Hakkıdır, Hakk’a tapan, milletimin istiklâl.
Εμφανίσεις του γράμματος στις στροφές 1 και 2: 12
Η ανάγνωση είναι ένας οδηγός μας, όχι αυστηρή φωνητική μεταγραφή. Το γράμμα ğ δεν εμφανίζεται στις στροφές 1 και 2: δεν προφέρεται, αλλά επιμηκύνει το φωνήεν που προηγείται (doğacaktır — «ντοατζακτιρ»). Στην ανάγνωση τα μπ, ντ, γκ διαβάζονται πάντα b, d, g, όπως στην αρχή μιας λέξης. Το κουμπί «Ακούστε τη λέξη» χρησιμοποιεί τη φωνή του προγράμματος περιήγησής σας, εφόσον διαθέτει τουρκικά.
Δύσκολα σημεία της μετάφρασης
Σε ορισμένα σημεία το τουρκικό κείμενο επιδέχεται διαφορετικές ερμηνείες. Εδώ παρουσιάζουμε αυτά τα σημεία και τις επιλογές μας. Πρόκειται για δικές μας αποφάσεις, όχι για την ερμηνεία κάποιας υπηρεσίας.
| Σημείο | Η δυσκολία | Η επιλογή μας |
|---|---|---|
| Hakk / hak (στροφές 2, 5, 10) | Το Hak σημαίνει «δικαίωμα» και «αλήθεια»· με δύο k και απόστροφο (Hakk’a) σημαίνει τον Θεό. Στους στίχους «Hakkıdır, Hakk’a tapan…» οι δύο σημασίες συνυπάρχουν. | Και τα δύο: «δικαίωμα» και «Hakk (Θεός)» |
| bir gül (στροφή 2) | Κατά λέξη «τριαντάφυλλο». Το gül όμως είναι και η προστακτική «χαμογέλα» του gülmek, ενώ ο στίχος απευθύνεται στην ημισέληνο. | «Χάρισε ένα χαμόγελο» |
| Ulusun (στροφή 4) | Τύπος του ρήματος ulumak, «ουρλιάζω»: «ας ουρλιάζει». Δεν βρήκαμε εξήγηση αυτού του τύπου στις πηγές που εντοπίσαμε. | «Ας ουρλιάζει — μη φοβάσαι!» |
| tek dişi kalmış canavar (στροφή 4) | Κατά λέξη «θηρίο που του απέμεινε ένα δόντι». Στα άρθρα του τόμου της TBMM, ο «πολιτισμός» εδώ ερμηνεύεται ως ο «πολιτισμένος» εχθρός, η Δύση, και όχι ως ο πολιτισμός γενικά. | «Θηρίο με ένα μόνο δόντι» |
| şehit / şühedâ (στροφές 6, 7) | Σύμφωνα με το λεξικό της TDK, είναι άνθρωπος που πέθανε για έναν ιερό σκοπό ή για την πίστη. Στα ελληνικά δεν υπάρχει ακριβές αντίστοιχο· η λέξη «μάρτυρας» έχει διαφορετική χροιά. | Κρατήσαμε το «σεχίτ» |
| Arş (στροφή 9) | Ο Θρόνος του Υψίστου στην ισλαμική παράδοση· δεν υπάρχει αντίστοιχη λέξη στα καθημερινά ελληνικά. | «Θρόνος» |
Πώς γεννήθηκε ο ύμνος: χειμώνας 1920–1921
Ο ύμνος γεννήθηκε σε μια χώρα που βρισκόταν σε πόλεμο: το καλοκαίρι του 1920 μεγάλο μέρος της επικράτειας ήταν υπό κατοχή και η Άγκυρα συγκροτούσε νέο στρατό. Ο διαγωνισμός για τους στίχους δεν έδωσε αποτέλεσμα και τότε ο υπουργός απευθύνθηκε στον ποιητή που δεν ήθελε να συμμετάσχει. Ξεφυλλίστε το ημερολόγιο: από την έναρξη λειτουργίας της Εθνοσυνέλευσης έως την ψηφοφορία για τον ύμνο δεν πέρασε ούτε ένας χρόνος.
Ημερολόγιο · 8 φύλλα
Από την έναρξη της Εθνοσυνέλευσης στην ψηφοφορία για τον ύμνο
Απρίλιος1920
23Παρασκευή
Αρχίζει να λειτουργεί στην Άγκυρα η Μεγάλη Εθνοσυνέλευση.
Ο πόλεμος συνεχίζεται: μεγάλο μέρος της χώρας είναι υπό κατοχή και η Άγκυρα συγκροτεί νέο στρατό.
MEB, «Öykü»
Οκτώβριος1920
25Δευτέρα
Το Υπουργείο Παιδείας προκηρύσσει διαγωνισμό για τους στίχους του εθνικού εμβατηρίου.
Το βραβείο είναι 500 λίρες και η προθεσμία η 23η Δεκεμβρίου 1920. Θα υποβληθούν περισσότερα από 700 ποιήματα (σύμφωνα με ορισμένες πηγές, 724)· θα προκριθούν επτά, αλλά κανένα δεν θα κριθεί άξιο να γίνει ύμνος.
MEB· τόμος της TBMM
Δεκέμβριος1920
24Παρασκευή
Ο Mehmet Akif και ο Eşref Edip φτάνουν από την Κασταμονή στην Άγκυρα.
Ο Mustafa Kemal τους προσκαλεί σε συνάντηση που διαρκεί περίπου μία ώρα. Ο Akif δεν συμμετέχει στον διαγωνισμό.
MEB, «Öykü»
Φεβρουάριος1921
5Σάββατο
Ο υπουργός Hamdullah Suphi γράφει στον Akif.
Χαρακτηρίζει τη συμμετοχή του ποιητή «ύστατη λύση» και υπόσχεται να διευθετήσει το ζήτημα του χρηματικού βραβείου.
MEB, «Öykü»
Φεβρουάριος1921
15Τρίτη
Ο Akif παραδίδει το ποίημα.
Η ημερομηνία προέρχεται από ένα άρθρο του τόμου της TBMM· άλλο άρθρο αναφέρει την 7η Φεβρουαρίου.
Τόμος της TBMM
Φεβρουάριος1921
17Πέμπτη
Το ποίημα δημοσιεύεται στο περιοδικό «Sebîlürreşâd» και στην εφημερίδα «Hâkimiyet-i Millîye».
Με την αφιέρωση «Kahraman Ordumuza» — «Στον ηρωικό μας στρατό».
MEB, «Öykü»· αφιέρωση — αρχείο της Προεδρίας
Μάρτιος1921
1Τρίτη
Το ποίημα απαγγέλλεται από το βήμα της Εθνοσυνέλευσης.
Η απαγγελία προκαλεί έντονη συγκίνηση στην αίθουσα.
Πρακτικά στον ιστότοπο του MEB· τόμος της TBMM
Μάρτιος1921
12Σάββατο
Η Εθνοσυνέλευση υιοθετεί τον ύμνο με συντριπτική πλειοψηφία.
Γύρω στις 17:45· προεδρεύει ο Adnan Adıvar. Με πρόταση του Refik, βουλευτή του Ικονίου, ακούν τον ύμνο όρθιοι.
Πρακτικά στον ιστότοπο του MEB· τόμος της TBMM
Ο Akif δεν ήθελε να συνδεθεί το όνομά του με χρηματικό βραβείο. Στην επιστολή της 5ης Φεβρουαρίου 1921, ο υπουργός Hamdullah Suphi χαρακτήρισε τη συμμετοχή του «ύστατη λύση» και υποσχέθηκε να κάνει ό,τι απαιτούσε η «ευγενής ανησυχία» του ποιητή (MEB). Στη συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου ο Suphi εξήγησε στους βουλευτές: ο Akif φοβόταν τις συζητήσεις για χρήματα, ο υπουργός υποσχέθηκε να λάβει μέτρα και κατόπιν ο ποιητής έστειλε το ποίημα (πρακτικά του MEB).
Σύμφωνα με το MEB, ο Akif απομονώθηκε σε ένα δωμάτιο του τεκέ (Taceddin Dergâhı) πίσω από τον λόφο Χατζέττεπε και άρχισε να γράφει. Οι πηγές διαφωνούν για το πόσες μέρες χρειάστηκε. Κατά την αφήγηση του Hasan Basri Çantay, δύο με τρεις μέρες μετά την επιστολή του υπουργού. Ένας συγγραφέας του τόμου της TBMM θεωρεί ότι αυτό ήταν αδύνατο σε δύο με τρεις μέρες και εκτιμά 10–12 μέρες: ο Akif μπορεί να επεξεργαζόταν την ιδέα από τον Νοέμβριο.
Διαφορετικές είναι και οι αφηγήσεις για το ποιος προκήρυξε τον διαγωνισμό. Ο Rıza Nur, τότε υπουργός Παιδείας, γράφει στα απομνημονεύματά του ότι τον προκήρυξε ο ίδιος (MEB). Σύμφωνα με τον τόμο της TBMM, ο İsmet (İnönü) και ο Rıza Nur αποφάσισαν μαζί ότι χρειαζόταν ένα εθνικό εμβατήριο και ανέθεσαν την υπόθεση στον Kâzım Nami (Duru).
Όταν υιοθετήθηκε ο ύμνος, ο Akif αρνήθηκε το βραβείο: «Ben yarışmaya girmedim, bu para benim değildir» — «Δεν συμμετείχα στον διαγωνισμό, αυτά τα χρήματα δεν είναι δικά μου» (τόμος της TBMM). Του εξήγησαν ότι οι κανόνες δεν επέτρεπαν να μείνουν τα χρήματα στο ταμείο της Εθνοσυνέλευσης. Έτσι τα δέχτηκε και έδωσε και τις 500 λίρες στο ίδρυμα Dârülmesâî, όπου φτωχές γυναίκες και παιδιά μάθαιναν μια τέχνη και έβρισκαν εργασία. Σύμφωνα με την εκτίμηση του τόμου, το βραβείο ισοδυναμούσε με την ετήσια αμοιβή ενός βουλευτή, ενώ ο ίδιος ο ποιητής, γράφει το MEB, δεν είχε ούτε παλτό.
«Ο ύμνος κέρδισε στον διαγωνισμό»
Ο διαγωνισμός δεν έδωσε ύμνο: από τα περισσότερα από 700 ποιήματα κανένα δεν κρίθηκε άξιο, ενώ ο Akif δεν συμμετείχε. Του ζήτησαν ξεχωριστά να γράψει τους στίχους.
«Ο Akif χάραξε τους στίχους με καρφί στον τοίχο»
Πρόκειται για παράδοση. Το MEB αναφέρει το καρφί «σύμφωνα με τις αφηγήσεις» (rivayetlere göre), ενώ οι αναμνήσεις στον τόμο της TBMM μιλούν για μολύβι. Δεν βρήκαμε έγγραφα που να το επιβεβαιώνουν.
«Ο ύμνος γράφτηκε σε μία νύχτα»
Οι πηγές διαφωνούν: κατά τον Hasan Basri Çantay, δύο με τρεις μέρες μετά την επιστολή του υπουργού· κατά έναν συγγραφέα του τόμου της TBMM, 10–12 μέρες.
«Το χάρισα στον λαό — στον ηρωικό μας στρατό· τώρα ανήκει στον λαό». Έτσι, σύμφωνα με τον τόμο της TBMM, απάντησε ο Akif στον Eşref Edip όταν τον ρώτησε γιατί ο ύμνος δεν περιλαμβάνεται στο βιβλίο του.
Το ποίημα είναι αφιερωμένο «Kahraman Ordumuza» — «στον ηρωικό μας στρατό» και ο Akif δεν το συμπεριέλαβε στη συλλογή «Safahat». Το MEB παραθέτει και μια άλλη αφήγηση, που κατέγραψε ο Ayhan Songar: λίγο πριν από τον θάνατο του Akif, τον ρώτησαν μήπως θα ήταν καλύτερα να ξαναγραφτεί ο ύμνος και απάντησε: «Ο Θεός να μη δώσει να χρειαστεί αυτός ο λαός να ξαναγράψει το Εμβατήριο της Ανεξαρτησίας». Είναι μια παράδοση που έφτασε ως εμάς μέσα από επαναφηγήσεις. Διαφωνίες υπήρχαν και το 1921: ο βουλευτής Besim Atalay έλεγε ότι τα ποιήματα «κατά παραγγελία» δεν αντέχουν στον χρόνο, ενώ ο τόμος της TBMM προσθέτει ότι ορισμένους τους ενοχλούσαν οι σκληρές λέξεις για τη Δύση και το έντονο θρησκευτικό περιεχόμενο.
Η μουσική του ύμνου: γιατί δεν ήταν εξαρχής του Üngör
Οι στίχοι υιοθετήθηκαν το 1921, αλλά η μελωδία που τραγουδιέται σήμερα εγκρίθηκε πολύ αργότερα. Στην αρχή ο ύμνος τραγουδιόταν με διαφορετικές μελωδίες. Πάρτε τους δίσκους από το ράφι με τη σειρά.
Ράφι δίσκων · 1921–1930
Με ποια μουσική τραγουδιόταν ο ύμνος
Χρόνια πολέμου
Ύμνος με 16 μελωδίες
Στη διάρκεια του πολέμου δεν υπήρχε ενιαία μελωδία: σύμφωνα με τον τόμο της TBMM, ο ύμνος τραγουδιόταν με 16 διαφορετικές μελωδίες.
Τόμος της TBMM
Έως τον Μάιο 1922
55 μουσικές εκδοχές
Τόσες εκδοχές, σύμφωνα με τον τόμο της TBMM, στάλθηκαν στο υπουργείο. Την επιλογή της μελωδίας ανέλαβε η Εθνοσυνέλευση: ο υπουργός Suphi ζήτησε να ανατεθεί η επιλογή σε επιτροπή ειδικών στην Κωνσταντινούπολη, αλλά οι βουλευτές διαφώνησαν. Ο Tunalı Hilmi, βουλευτής του Μπολού, είπε: «Bu marş İstanbul’a gidemez. Ankara her şeyi kendisi yapar» — «Αυτό το εμβατήριο δεν μπορεί να πάει στην Κωνσταντινούπολη. Η Άγκυρα κάνει τα πάντα μόνη της».
Τόμος της TBMM· MEB, «Beste / Tezkere»
1923 ή 1924 — 1930
Η μελωδία του Ali Rıfat Çağatay
Σύμφωνα με τον τόμο της TBMM, στις 12 Ιουλίου 1923 αναγνωρίστηκε ως μελωδία του ύμνου· η τουρκική Βικιπαίδεια αναφέρει το 1924, οπότε το έτος παραμένει αμφισβητούμενο. Με αυτή τη μουσική ο ύμνος εκτελούνταν μέχρι το 1930.
Τόμος της TBMM· τουρκική Βικιπαίδεια
Ακούγεται σήμερα
Η μελωδία του Osman Zeki Üngör
Σύμφωνα με το MEB, ο Üngör συνέθεσε τη μελωδία το 1922, εμπνευσμένος από την απελευθέρωση της Σμύρνης. Οι συγγραφείς άρθρων του τόμου της TBMM γράφουν ότι η μουσική δεν γράφτηκε για τους στίχους του Akif, αλλά συνδέθηκε μαζί τους αργότερα, γι’ αυτό σε ορισμένα σημεία οι τονισμοί των λέξεων και της μελωδίας δεν συμπίπτουν. Αντικατέστησε τη μελωδία του Çağatay το 1930, με εγκύκλιο του υπουργείου.
MEB, «Zeki Üngör»· τόμος της TBMM
Επιλέξτε θήκη — ο δίσκος θα μπει στο πικάπ. Όσο ακούγεται η ηχογράφηση στην αρχή της σελίδας, περιστρέφεται ο δίσκος του Üngör.
Ο Osman Zeki Üngör (1880–1958) γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Σύμφωνα με το MEB, το 1891 εντάχθηκε στην ορχήστρα της αυλής «Mızıka-i Hümayun», τράβηξε την προσοχή του σουλτάνου Abdülhamid II και έφτασε να γίνει διευθυντής της. Μετά την ανακήρυξη της Δημοκρατίας μετακόμισε στην Άγκυρα, διηύθυνε την ορχήστρα της Προεδρίας και από το 1924 έως το 1934 διηύθυνε τη Σχολή Δασκάλων Μουσικής. Στην κηδεία του, με ειδική άδεια, παίχτηκε το «İstiklâl Marşı».
Ο ίδιος ο Üngör αφηγούνταν (MEB): δύο με τρεις μέρες αφότου το ιππικό μπήκε στην απελευθερωμένη Σμύρνη, τον επισκέφθηκε ο İhsan, δάσκαλος δημοτικού, και του διηγήθηκε συγκινημένος τα γεγονότα. Ο συνθέτης κάθισε στο πιάνο και άρχισε να παίζει ό,τι «γεννιόταν μέσα του»· συνέχισε την επόμενη μέρα και δύο μέρες αργότερα η μελωδία ήταν έτοιμη.
Γιατί τραγουδιούνται μόνο δύο στροφές
Εγκύκλιος MEB 101/1998, παράγραφος 12
10 στροφές στο κείμενο, 2 στην τελετή.
«İstiklâl Marşımızın ilk iki kıtasının söylenmesi esastır» — «βασικός κανόνας είναι να τραγουδιούνται οι δύο πρώτες στροφές του ύμνου μας». Ο κανόνας αυτός αφορά τις τελετές έπαρσης της σημαίας στα εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Ο ίδιος ο ύμνος δεν έχει συντομευτεί. Το άρθρο 3 του Συντάγματος ορίζει: «Milli marşı “İstiklal Marşı”dır» — «ο εθνικός ύμνος είναι το “Εμβατήριο της Ανεξαρτησίας”». Η οδηγία του MEB που δημοσιεύτηκε στις 18 Ιανουαρίου 1982 (Tebliğler Dergisi, αρ. 2104) προβλέπει να διαβάζεται ολόκληρος ο ύμνος ως ποίημα, όταν δίνεται η ευκαιρία στα μαθήματα μουσικής, και να εξηγούνται οι στροφές.
Τι δεν βρήκαμε
Τα έγγραφα που βρήκαμε δεν εξηγούν γιατί επιλέχθηκαν ακριβώς δύο στροφές για τις τελετές και δεν θα επινοήσουμε μια αιτία. Δεν βρήκαμε ούτε χωριστό νόμο που να ορίζει πόσες στροφές τραγουδιούνται εκτός σχολείων.
Πώς να φερθείτε όταν ακούγεται ο ύμνος
Συνοπτικά: σηκωθείτε, σταματήστε τις συζητήσεις και αφήστε στην άκρη το τηλέφωνό σας όσο ακούγεται ο ύμνος. Οι αναλυτικοί κανόνες έχουν γραφτεί για τα σχολεία.
Συμβουλή για επισκέπτες
Πρόκειται για συνήθεια, όχι για κανόνα κάποιου εγγράφου. Αν ακουστεί ο ύμνος σε πλατεία, στάδιο ή τελετή, σταματήστε, σταθείτε όρθιοι, αφήστε στην άκρη το τηλέφωνό σας και μη μιλάτε μέχρι να τελειώσει. Δεν είναι απαραίτητο να τραγουδήσετε: το βασικό είναι ο σεβασμός. Το πρώτο παράδειγμα το έδωσαν οι ίδιοι οι βουλευτές: στις 12 Μαρτίου 1921 άκουσαν τον ύμνο όρθιοι.
Ο ύμνος ακούγεται στις τελετές των εθνικών εορτών· τις ημερομηνίες θα τις βρείτε στο «Αργίες στην Τουρκία 2026».
Ο ύμνος σήμερα: η 12η Μαρτίου και τα εκατό χρόνια
Η 12η Μαρτίου τιμάται στην Τουρκία ως ημέρα υιοθέτησης του ύμνου και μνήμης του Mehmet Akif Ersoy (σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού). Ο ύμνος αποτελεί υποχρεωτικό μέρος των σχολικών τελετών έπαρσης της σημαίας.
Για τα εκατό χρόνια από την υιοθέτηση του ύμνου, η Εθνοσυνέλευση ανακήρυξε το 2021 «Έτος του Εμβατηρίου της Ανεξαρτησίας»: σύμφωνα με τον τόμο της TBMM, αυτό καταγράφεται στο προσωρινό άρθρο 1, που προστέθηκε στο άρθρο 34 του νόμου αρ. 7261. Η προεδρική εγκύκλιος αρ. 2021/6, που δημοσιεύτηκε στις 6 Μαρτίου 2021, όρισε το 2021 ως «Έτος του Mehmet Akif και του Εμβατηρίου της Ανεξαρτησίας». Στις 12 Μαρτίου 2021, ακριβώς εκατό χρόνια αργότερα, άρχισε στην Εθνοσυνέλευση συμπόσιο για τον ύμνο και τον δημιουργό του· ο τόμος των εργασιών του είναι μία από τις πηγές μας.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσες στροφές έχει ο ύμνος της Τουρκίας και πόσες τραγουδιούνται;
Δέκα στροφές: εννέα με τέσσερις στίχους και η δέκατη με πέντε, συνολικά 41 στίχοι. Στις τελετές συνήθως τραγουδιούνται οι δύο πρώτες· για τα σχολεία αυτό ορίζεται στην εγκύκλιο MEB 101/1998.
Ποιος έγραψε στίχους και μουσική;
Στίχοι — Mehmet Akif Ersoy (1873–1936), μουσική — Osman Zeki Üngör (1880–1958). Πριν από τη μελωδία του Üngör, ο ύμνος τραγουδιόταν με άλλες μελωδίες· από το 1923 ή το 1924 έως το 1930, με τη μουσική του Ali Rıfat Çağatay.
Πότε υιοθετήθηκε ο ύμνος και τι σημαίνει ο τίτλος;
Στις 12 Μαρτίου 1921. Σύμφωνα με το λεξικό της TDK, το İstiklâl σημαίνει «ανεξαρτησία» και το marş «εμβατήριο»· έτσι προκύπτει ο ελληνικός τίτλος «Εμβατήριο της Ανεξαρτησίας».
Να σηκωθείτε και να τραγουδήσετε;
Συνηθίζεται να σηκώνεστε. Στις σχολικές τελετές τραγουδιούνται οι δύο πρώτες στροφές· δεν βρήκαμε χωριστούς κανόνες για τους επισκέπτες της χώρας. Αρκεί να σταθείτε ήσυχα όρθιοι όσο ακούγεται ο ύμνος: αυτό είναι ένδειξη σεβασμού.
Πώς γράφεται σωστά ο τίτλος;
Στο αρχείο της Προεδρίας γράφεται «İstiklâl Marşı», με σημάδι πάνω από το a· στο κείμενο του Συντάγματος «İstiklal Marşı», χωρίς αυτό. Συναντώνται και οι δύο γραφές.
Υπάρχει κείμενο με αραβική γραφή;
Το 1921 ο ύμνος τυπώθηκε με οθωμανική γραφή: η Τουρκία πέρασε στο λατινικό αλφάβητο την 1η Νοεμβρίου 1928. Δεν παραθέτουμε αυτό το κείμενο: δεν βρήκαμε πηγή με την οποία να ελέγξουμε κάθε γράμμα και τα φωνηεντικά σημάδια. Σήμερα ο ύμνος μαθαίνεται και τραγουδιέται από το κείμενο με λατινική γραφή.
Πώς το ελέγξαμε και οι πηγές μας
Το τουρκικό κείμενο προέρχεται από το αρχείο στον ιστότοπο της Προεδρίας και αντιπαραβλήθηκε με τα πρακτικά της συνεδρίασης της 12ης Μαρτίου 1921 στον ιστότοπο του MEB και με τον επετειακό τόμο της TBMM «100. Yılında İstiklâl Marşı ve Mehmed Âkif»: οι λέξεις συμπίπτουν και οι διαφορές αφορούν μόνο την ορθογραφία και τη στίξη. Οι σημασίες των λέξεων ελέγχθηκαν με το λεξικό της TDK· για όσες δεν υπάρχουν εκεί (garp, serhat, hüda, vecd, cerih, naaş), οι εξηγήσεις είναι δικές μας. Κατά τον έλεγχο, ο ιστότοπος mevzuat.gov.tr εμφάνισε σφάλμα πιστοποιητικού και ο mfa.gov.tr αρνήθηκε την πρόσβαση· δεν επιχειρήσαμε να τα παρακάμψουμε και χρησιμοποιήσαμε τα κείμενα σε άλλους ιστοτόπους κρατικών υπηρεσιών.
Τι δεν βρήκαμε και συνεπώς δεν υποστηρίζουμε: την αιτία του κανόνα των δύο στροφών, χωριστούς κανόνες συμπεριφοράς για τους τουρίστες, επιβεβαίωση της ιστορίας με το καρφί στον τοίχο και κοινά αποδεκτές ημερομηνίες υιοθέτησης των μελωδιών του Çağatay και του Üngör.
- «İstiklâl Marşı: Öykü» — ιστορία της δημιουργίας, διαγωνισμός, επιστολή του Suphi, δημοσίευση, δωρεά 500 λιρών — MEB, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
- Πρακτικά της συνεδρίασης της 12ης Μαρτίου 1921 («Meclisten / Kabulü») — MEB, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
- «Meclisten / Tezkere» — συνεδριάσεις της 26ης Φεβρουαρίου και της 1ης Μαρτίου 1921 — MEB, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
- «Zeki Üngör» — βιογραφία του συνθέτη και αφήγηση για τη μελωδία — MEB, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
- «Beste / Tezkere» — επιλογή της μελωδίας στην Εθνοσυνέλευση — MEB, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
- «Beste / Nota» — παρτιτούρα του ύμνου — MEB, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
- «Sesler» — ηχογραφήσεις του ύμνου — MEB, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
- «Mevzuat» — άρθρο 3 του Συντάγματος, Κανονισμός για τη Σημαία (85/9034), άρθ. 23, οδηγία του 1982 (αρ. 2104) και εγκύκλιος 101/1998 «İstiklâl Marşı — Bayrak Töreni», παράγραφοι 9–12 — MEB, ελέγχθηκε στις 11.10.2026
- Αρχείο «İstiklâl Marşı» — τουρκικό κείμενο — Προεδρία της Τουρκίας, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
- «100. Yılında İstiklâl Marşı ve Mehmed Âkif» — TBMM, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
- «Türk Bayrağı ve İstiklâl Marşı» — 12 Μαρτίου — Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
- «Güncel Türkçe Sözlük» — TDK, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
- «İstiklal Marşı» — εγκυκλοπαιδικό άρθρο, όχι πρωτογενής πηγή — Τουρκική Βικιπαίδεια, ελέγχθηκε στις 29.09.2026
