Ottomaans Bulgarije: belangrijke data en bewaar... Huidige sectie:
0% 23 min resterend
|

Ottomaans Bulgarije: belangrijke data en bewaarde gebouwen

Hoe Bulgarije de Ottomaanse staat in drie stappen verliet, met de bijbehorende data en zes Ottomaanse gebouwen die er nog staan.

DoorHatice Kulali
23 min leestijd Bijgewerkt: 24‑10‑2026
Samenvatten met:
Foto: de Banja Basji-moskee in Sofia in sepia, met een gebedszaal met koepel en een hoge minaret, mensen en karren op het plein ervoor en links een gebouw met boogvensters
De Banja Basji-moskee en het plein ervoor in Sofia, eind 19e eeuw. Foto: onbekende fotograaf, eind 19e eeuw, Riksantikvarieämbetet (Zweden); CC0 1.0, bestandspagina.

Bulgarije verliet de Ottomaanse staat in drie stappen: een vorstendom onder de sultan in 1878, eenwording met Oost-Roemelië in 1885 en onafhankelijkheid, uitgeroepen in 1908 en erkend door de Ottomaanse staat in 1909. Bulgarije gebruikte toen de Juliaanse kalender. Eén dag kan dus twee data hebben; de kalenderblaadjes zetten ze naast elkaar. Zes Ottomaanse gebouwen uit de jaren 1420 tot het begin van de 19e eeuw staan er nog, van de Rodopen tot de Donau.

In het kort · gecontroleerd op 24‑10‑2026

Bulgarije verliet de Ottomaanse staat in drie stappen: 1878, 1885 en 1908.

  • 1878: het Verdrag van Berlijn sticht het Vorstendom Bulgarije, onder de Ottomaanse sultan.
  • 1885: het vorstendom en Oost-Roemelië verenigen zich.
  • 1908: de onafhankelijkheid wordt op 5 oktober uitgeroepen (22 september Juliaans). De Ottomaanse staat erkent die op 19‑04‑1909.
  • Twee data, één dag: Bulgarije gebruikte tot 1916 de Juliaanse kalender. De blaadjes tonen elke dag in drie kalenders.
  • De gebouwen: zes Ottomaanse gebouwen, elk met een Bulgaarse en Turkse naam en een vraag om ter plekke te stellen.

Gecontroleerd op 24‑10‑2026

In drie stappen uit de Ottomaanse staat

Kies een jaar en dan een grenssteen.

1234512312SofiaPlovdivTarnovoVarnaBoergasEdirneIstanbulThessalonikiRoemeniëServiëZwarte ZeeOttomaanse gebiedenBalkangebergteVorstendom63.725 km²ca. 2 miljoen mensenOost-Roemelië32.974 km²ca. 816.000 mensenVorstendom met Oost-RoemeliëBulgarije, onafhankelijkMacedonië
Onder de sultan187818851908

Het Verdrag van Berlijn, getekend op 13‑07‑1878, sticht het Vorstendom Bulgarije, onder de Ottomaanse sultan, en de provincie Oost-Roemelië.

De staat
Een vorstendom tussen de Donau en het Balkangebergte: “een autonoom en tribuutplichtig vorstendom onder de suzereiniteit van Zijne Keizerlijke Majesteit de Sultan”. Suzereiniteit betekent oppergezag. Het had een christelijke regering en een eigen militie. De hoofdstad was Sofia.
De vorst
De bevolking kiest de vorst vrij. De Porte, de Ottomaanse regering, bekrachtigt zijn benoeming met instemming van de grote mogendheden. Hij mag niet uit een regerend vorstenhuis van de grote mogendheden komen.

Verdrag van Berlijn, art. I, III; Belleten 2021

Tribuut
Nog niet vastgesteld. De mogendheden bepalen het aan het einde van het eerste jaar van de nieuwe orde, op basis van het gemiddelde inkomen van het gebied.
Leger
Het Ottomaanse leger blijft niet langer in Bulgarije en de oude vestingen worden afgebroken.

Verdrag van Berlijn, art. IX, XI

De provincie
Ten zuiden van het Balkangebergte vormt het verdrag een tweede deel, Oost-Roemelië. Het blijft “onder het rechtstreekse politieke en militaire gezag” van de sultan. Het krijgt bestuurlijke autonomie en een christelijke gouverneur-generaal, die de Porte met instemming van de mogendheden voor vijf jaar benoemt.

Verdrag van Berlijn, art. XIII, XVII

03‑03‑1878
De oorlog van 1877–78 eindigde twee keer. De eerste vrede, getekend in San Stefano, zou een Bulgarije van 172.000 km² hebben gevormd. Bulgarije viert die dag nog steeds als nationale feestdag.
13‑07‑1878
Het Congres van Berlijn verdeelde de Bulgaarse gebieden in drieën: het vorstendom, Oost-Roemelië en Macedonië. Zuid-Thracië en heel Macedonië bleven Ottomaans.

Agentschap voor Bulgaren in het buitenland; Belleten 2021

Eigendom
Moslimeigenaren die buiten het vorstendom woonden, behielden er hun bezittingen.
Waqfs
Een Turks-Bulgaarse commissie moest binnen twee jaar de kwesties rond staatseigendom en religieuze stichtingen, de vakoufs (waqfs), regelen.
De commissaris
De Ottomaanse staat behield een commissaris in Sofia. De eerste, Pertev Efendi, werd in september 1878 benoemd.

Verdrag van Berlijn, art. XII; Belleten 2021

Op 18‑09‑1885 (6 september Juliaans) verenigen het vorstendom en Oost-Roemelië zich.

14 september
De eenwording begon met een opstand in Panagjoerisjte (2 september Juliaans).
17–18 september
Ze werd met hulp van het leger voltooid in Plovdiv, in de nacht van 17 op 18 september (5 op 6 september Juliaans).
18 september
De Bulgaarse vlag werd voor het eerst gehesen boven de konak, het regeringsgebouw, in Plovdiv, om aan te kondigen dat het vorstendom en Oost-Roemelië één waren.

Agentschap voor Bulgaren in het buitenland; Presidentschap van Bulgarije

Grote mogendheden
Ze waarschuwden de Ottomaanse staat om Oost-Roemelië niet binnen te trekken.
Griekenland, Servië, Roemenië
Het lukte hun niet een bondgenootschap tegen Bulgarije te vormen.
Rusland
Het keerde zich tegen de eenwording.
Groot-Brittannië
Het verdedigde de eenwording.

Agentschap voor Bulgaren in het buitenland

Het antwoord
Sultan Abdülhamid II reageerde niet met geweld. Afgezien van het ontslag van Nihad Pasja, zijn commissaris in Sofia, liet hij het gebeuren.
Waarom
De provincie bracht weinig geld op en zorgde voortdurend voor problemen. Ook wilde hij Bulgarije uit de buurt van Rusland houden.

Belleten 2021

De onafhankelijkheid wordt op 05‑10‑1908 uitgeroepen (22 september Juliaans). De Ottomaanse staat erkent die in het Protocol van Istanbul van 19‑04‑1909.

Uitroeping
Vorst Ferdinand riep in Veliko Tarnovo, op de heuvel Tsarevets, de onafhankelijkheid uit in een brief aan Abdülhamid II. Hij nam de titel tsaar aan.

Belleten 2021; Regionaal bestuur van Veliko Tarnovo

19‑04‑1909
Het Protocol van Istanbul: de Ottomaanse staat erkende de onafhankelijkheid van Bulgarije.
Aanvullend protocol
De moslims in Bulgarije kregen minderheidsrechten en hun rechten op het gebied van onderwijs en godsdienst werden gewaarborgd.
Daartussen
Het Ottomaanse protest, de antwoorden van de mogendheden, het geld en de gesprekken in Sint-Petersburg.

Belleten 2021

Kaart: kusten en de Donau uit Natural Earth (publiek domein); de grenzen van 1878 zijn overgetrokken van de kaart van Edward Hertslet uit 1878. Waar die kaart geen grens trekt (het zuiden van Oost-Roemelië, Macedonië), vervaagt de kleur. Oppervlakten en bevolkingsaantallen in 1878: Agentschap voor Bulgaren in het buitenland, gecontroleerd op 23‑10‑2026.

Gecontroleerd op 22‑10‑2026

Eén dag, drie kalenders

Kies een gebeurtenis. De drie blaadjes tonen de datum van dezelfde dag in elke kalender. Het gemarkeerde blaadje toont de dag die Bulgarije elk jaar viert. Juliaans verwijst naar de Juliaanse kalender, die Bulgarije tot 1916 gebruikte. Rumi (Rûmî) is de zonnekalender van de Ottomaanse staat: de dag en maand zijn Juliaans, en het jaar, dat in maart begint, ligt 584 lager (585 in januari en februari). Elke gebeurtenis eindigt met een regel om te kopiëren.

1878 · San Stefano

Voorlopig vredesverdrag van San Stefano

In San Stefano (Ayastefanos, nu Yeşilköy in Istanbul) wordt een voorlopig vredesverdrag tussen het Russische en het Ottomaanse Rijk getekend. In het Turks heet de oorlog van 1877–78 “93 Harbi”, naar het Rumi-jaar 1293.

Juliaans

19

февруари

1878

Huidige kalender

3

maart

1878

Bulgarije viert deze dag

Rumi

19

Şubat

1293

De Bulgaarse nationale feestdag, 3 maart, volgt de Gregoriaanse datum van het verdrag; volgens de Juliaanse kalender die het land toen nog gebruikte, was het 19 februari.

Dezelfde dag in drie kalenders

19‑02‑1878 (Juliaans) = 03‑03‑1878 (Gregoriaans) = 19 Şubat 1293 (Rumi)

1878 · Berlijn

Verdrag van Berlijn

Het Verdrag van Berlijn sticht het Vorstendom Bulgarije, onder de Ottomaanse sultan, tussen de Donau en het Balkangebergte, en de provincie Oost-Roemelië ten zuiden daarvan.

Juliaans

1

юли

1878

Huidige kalender

13

juli

1878

Rumi

1

Temmuz

1294

Het verdrag is gedateerd op 13‑07‑1878; volgens de Bulgaarse Juliaanse kalender was dat 1 juli.

Dezelfde dag in drie kalenders

01‑07‑1878 (Juliaans) = 13‑07‑1878 (Gregoriaans) = 1 Temmuz 1294 (Rumi)

1879 · Veliko Tarnovo

Grondwet van Tarnovo aangenomen

De vergadering in Veliko Tarnovo neemt de grondwet van het Vorstendom Bulgarije aan.

Juliaans

16

април

1879

Bulgarije viert deze dag

Huidige kalender

28

april

1879

Rumi

16

Nisan

1295

Bulgarije viert de grondwet op 16 april, de Juliaanse datum; volgens de huidige kalender vond de stemming op 28 april plaats.

Dezelfde dag in drie kalenders

16‑04‑1879 (Juliaans) = 28‑04‑1879 (Gregoriaans) = 16 Nisan 1295 (Rumi)

1885 · Eenwording

Het vorstendom en Oost-Roemelië verenigen zich

Het Vorstendom Bulgarije en Oost-Roemelië verenigen zich. Bulgarije noemt dit Съединение (de eenwording); Turkse geschiedwerken spreken van annexatie.

Juliaans

6

септември

1885

Bulgarije viert deze dag

Huidige kalender

18

september

1885

Rumi

6

Eylül

1301

Bulgarije viert de eenwording op 6 september, de Juliaanse datum; volgens de huidige kalender was het 18 september.

Dezelfde dag in drie kalenders

06‑09‑1885 (Juliaans) = 18‑09‑1885 (Gregoriaans) = 6 Eylül 1301 (Rumi)

1908 · Onafhankelijkheid

Onafhankelijkheid uitgeroepen

De onafhankelijkheid wordt uitgeroepen in Veliko Tarnovo, op de heuvel Tsarevets. De Ottomaanse staat erkent die met het Protocol van Istanbul van 19‑04‑1909 (laatste blaadje).

Juliaans

22

септември

1908

Bulgarije viert deze dag

Huidige kalender

5

oktober

1908

Rumi

22

Eylül

1324

Bulgarije viert de onafhankelijkheid op 22 september, de Juliaanse datum. Volgens de huidige kalender was het 05‑10‑1908, de datum die Turkse geschiedwerken gebruiken.

Dezelfde dag in drie kalenders

22‑09‑1908 (Juliaans) = 05‑10‑1908 (Gregoriaans) = 22 Eylül 1324 (Rumi)

1909 · Erkenning

Protocol van Istanbul

Het Protocol van Istanbul: de Ottomaanse staat erkent de onafhankelijkheid van Bulgarije.

Juliaans

6

април

1909

Huidige kalender

19

april

1909

Rumi

6

Nisan

1325

Het protocol is gedateerd op 19‑04‑1909; volgens de Bulgaarse Juliaanse kalender was dat 6 april.

Dezelfde dag in drie kalenders

06‑04‑1909 (Juliaans) = 19‑04‑1909 (Gregoriaans) = 6 Nisan 1325 (Rumi)

Hoe de blaadjes overeenkomen: de Juliaanse kalender liep vanaf 01‑03‑1800 12 dagen achter op de huidige kalender, en vanaf 01‑03‑1900 13 dagen. De Rumi-datum behoudt de Juliaanse dag en maand; het jaar is het Juliaanse jaar min 584 (min 585 in januari en februari). Daarom heet de oorlog van 1877–78 in het Turks “93 Harbi”: 03‑03‑1878 was 19 Şubat 1293.

1878: de regeling van Berlijn

De oorlog van 1877–78 eindigde twee keer. Het voorlopige vredesverdrag dat op 03‑03‑1878 in San Stefano (Ayastefanos, nu Yeşilköy in Istanbul) werd getekend, zou een veel groter Bulgarije hebben gevormd. Het Congres van Berlijn wijzigde dat plan. Het verdrag van 13‑07‑1878 verdeelde de Bulgaarse gebieden in drieën.

Illustratie: afgevaardigden van het Congres van Berlijn in uniformen en donkere jassen, staand en zittend rond een tafel op een rood tapijt in een hoge zaal met hoge ramen
Het Congres van Berlijn, 1878. Schilderij: Anton von Werner, 1881; reproductie: Bulgaars Staatsagentschap voor Archieven; publiek domein, bestandspagina.

De eerste grondwet van het vorstendom werd opgesteld door een vergadering die in februari 1879 in Veliko Tarnovo bijeenkwam en de tekst op 28‑04‑1879 aannam (16 april Juliaans). Dertien leden waren Turks: één was gekozen, één was de moefti van Vidin, die als geestelijke zitting had, en elf waren benoemd door de Russische gouverneur-generaal Dondukov.

Illustratie: een zwart-witte kaart van Bulgarije met de in San Stefano voorgestelde en in Berlijn vastgestelde grenzen als dikke lijnen en Oost-Roemelië aangegeven in het zuiden
Een kaart uit 1878 met de grenzen van Bulgarije zoals voorgesteld in het Verdrag van San Stefano en vastgesteld in het Verdrag van Berlijn. Kaart: Edward Hertslet, 1878, Bibliothèque nationale de France; publiek domein, bestandspagina.

Bronnen: Verdrag van Berlijn; Belleten 2021; Belleten 2000; Agentschap voor Bulgaren in het buitenland (3 maart); Agentschap voor Bulgaren in het buitenland (onafhankelijkheid); Regionaal bestuur van Veliko Tarnovo.

1885: de eenwording

Zeven jaar later verdween de grens tussen de twee helften. De eenwording vond plaats in Plovdiv, in de nacht van 17 op 18‑09‑1885 (5 op 6 september Juliaans).

Hoe de Ottomaanse staat de eenwording aanvaardde

  1. 05‑11‑1885 (24 oktober Juliaans)In Constantinopel begint een ambassadeursconferentie.
  2. 14‑11‑1885 (2 november Juliaans)Servië verklaart Bulgarije de oorlog en steekt de grens over. De conferentie wordt stopgezet.
  3. 03‑03‑1886In Boekarest wordt de vrede tussen Bulgarije en Servië getekend.
  4. De uitwegDe Bulgaarse vorst wordt voor vijf jaar benoemd tot gouverneur-generaal van Oost-Roemelië. De eenwording blijft in de praktijk bestaan en op papier wordt het Verdrag van Berlijn niet geschonden.
  5. 06‑04‑1886Een edict van Abdülhamid II erkent Oost-Roemelië als Bulgaars grondgebied.
Foto: een geplaveide straat in de oude stad van Plovdiv, met links een lichtgepleisterde muur en rechts een donker huis van twee verdiepingen met een houten bovenverdieping, en een groene boom aan het einde van de straat
De oude stad van Plovdiv in 2023. De eenwording vond in de stad plaats in de nacht van 17 op 18‑09‑1885 (5 op 6 september Juliaans). Foto: Νικόλαος Κυριακάκης, 04‑07‑2023; CC BY-SA 4.0, bestandspagina.
Foto: Alexander van Battenberg in profiel, een jonge man met een volle donkere baard, in een militaire tuniek met epauletten met franjes, een sjerp en onderscheidingen
Alexander van Battenberg, vorst van Bulgarije. Foto: Dimitar Karastoyanov, tussen 1879 en 1893; CC0 1.0, bestandspagina.
Foto: sultan Abdülhamid II in profiel, een oudere man met een baard, een fez en een militaire jas, voorovergebogen bij de deur van een rijtuig, met zijn hand om het gevest van een zwaard
Sultan Abdülhamid II. Foto: Bain-collectie, 1908, Library of Congress; publiek domein, bestandspagina.

Bronnen: Agentschap voor Bulgaren in het buitenland (eenwording); Presidentschap van Bulgarije; Belleten 2021.

1908–1909: uitroeping en erkenning

Gedateerde briefjes

Onafhankelijkheid, briefje voor briefje

De data volgen de huidige kalender. Juliaanse data zijn gemarkeerd. Bronnen: Belleten 2021; Agentschap voor Bulgaren in het buitenland.

  1. jan1908

    De regering van Aleksandar Malinov, die onafhankelijkheid nastreefde, trad aan in Sofia.

  2. 23jul 1908

    De Ottomaanse staat herstelde zijn grondwet.

  3. 13sep 1908

    Tevfik Pasja, de Ottomaanse minister van Buitenlandse Zaken, gaf in Istanbul een diner voor de buitenlandse vertegenwoordigers. De Bulgaarse vertegenwoordiger Ivan Gesjov was niet uitgenodigd: Bulgarije was volgens de Ottomaanse ambassadeur in Sint-Petersburg niet onafhankelijk, maar een deel van de Ottomaanse staat.

  4. Daarop

    De Bulgaarse minister van Buitenlandse Zaken reageerde met een memorandum waarin hij Gesjov terugriep en de politieke betrekkingen verbrak.

  5. 5okt 1908

    22 september Juliaans

    Om 11.00 uur riep vorst Ferdinand in Veliko Tarnovo, op de heuvel Tsarevets, de onafhankelijkheid uit in een brief aan Abdülhamid II. Hij nam de titel tsaar aan.

    Sepiafoto: vorst Ferdinand met een baard, in een militaire overjas en pet en met een witte koppelriem, staat voor een menigte mannen met hoge hoeden en uniformen onder een boog met kransen en vlaggen
    Ferdinand bij de uitroeping van de onafhankelijkheid, 1908. Foto: Dimitar Ruseyski, 1908; publiek domein, bestandspagina.
  6. Direct

    De Ottomaanse staat stuurde Ferdinand een protesttelegram. Hij vroeg de staten die het Verdrag van Berlijn hadden getekend om de zaak te bespreken en probeerde met Roemenië, Griekenland en Servië een bondgenootschap tegen Bulgarije te vormen.

  7. Antwoorden

    De mogendheden gaven advies, geen steun:

    • Griekenland zou de grote mogendheden volgen
    • Rusland wilde een vreedzame regeling
    • Groot-Brittannië protesteerde tegen Bulgarije, maar raadde de Ottomaanse staat aan de kwestie zorgvuldig te onderzoeken
    • Servië bood de Ottomaanse staat steun aan als Bulgarije troepen aan de grens zou samentrekken

    Bulgarije reageerde op dreigementen met een handelsoorlog, douaneproblemen, sancties en zelfs een gewapende aanval door zijn leger te mobiliseren.

  8. Geld

    Rusland bood de Ottomaanse staat een uitweg: het zou de schuld van 125 miljoen frank uit de oorlog van 1877–78 kwijtschelden als de Ottomaanse staat de onafhankelijkheid erkende.

    BulgarijeOttomaanse staatRusland125miljoen frank

    Bulgarije betaalde de Ottomaanse staat 125 miljoen frank aan oorlogsschadevergoeding.

    De schuld van de Ottomaanse staat aan Rusland uit 1877–78 werd met hetzelfde bedrag verminderd.

    Een Bulgaarse delegatie onder Andrej Ljaptsjev regelde de details in Constantinopel.

  9. 7mrt 1909

    Rıfat Pasja, de Ottomaanse minister van Buitenlandse Zaken, reisde naar Sint-Petersburg en sloot een protocol met de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Aleksandr Izvolski.

  10. 19apr 1909

    Het Protocol van Istanbul volgde en de Ottomaanse staat erkende de onafhankelijkheid van Bulgarije. Een aanvullend protocol gaf de moslims in Bulgarije minderheidsrechten en waarborgde hun rechten op het gebied van onderwijs en godsdienst.

Foto: de vestingheuvel Tsarevets boven Veliko Tarnovo, met vervallen muren en torens op de helling en een kerk met klokkentoren op de top, met beboste heuvels op de achtergrond
De heuvel Tsarevets in Veliko Tarnovo, de stad waar op 05‑10‑1908 de onafhankelijkheid van Bulgarije werd uitgeroepen (22 september Juliaans). Foto: MrPanyGoff, 22‑04‑2011; CC BY-SA 3.0, bestandspagina.

Bronnen: Belleten 2021; Agentschap voor Bulgaren in het buitenland (onafhankelijkheid); Ministerie van Toerisme (Bulgarije).

Na 1909

Wie stuurde wie

Erkenning bracht ambassades

  1. jun1909Van Istanbul naar Sofia

    De Ottomaanse staat benoemde Mustafa Asım Bey tot buitengewoon gezant in Sofia. Hij kwam op 3 september aan en overhandigde op 14 september zijn geloofsbrieven aan Ferdinand.

  2. Na hetprotocolVan Sofia naar Istanbul

    Bulgarije benoemde Mihail Sarafov tot ambassadeur in Istanbul.

  3. 27jul 1909In Sofia

    De Bulgaarse regering stelde een commissie voor de waqfs, de religieuze stichtingen, in die alleen uit Bulgaren bestond. Dit was een voorwaarde voor de erkenning geweest.

  4. 27okt 1909In Sofia

    Het commissierapport wees aanspraken op teruggave van 42 waqfs af, onder meer wegens ontbrekende documenten.

  5. 27dec 1909Beide zijden

    Een consulair verdrag maakte van de Ottomaanse handelsvertegenwoordigingen in Bulgarije consulaten, en van die in Plovdiv een consulaat-generaal.

  6. mrt1910Van Sofia naar Istanbul

    Ferdinand en zijn vrouw bezochten Istanbul.

  7. 8dec 1910In Sofia

    Hocazade Mehmet Muhiddin Efendi, de moefti van Sofia, werd met 25 stemmen gekozen tot grootmoefti van Bulgarije. De moefti van Vidin, Suleyman Rusdi, kreeg er 9.

  8. 1911Beide zijden

    De twee staten tekenden een handels- en scheepvaartverdrag.

Bronnen: Belleten 2021.

Moslims en Turkse afgevaardigden, 1880–1910

Bronnen: Belleten 2000.

Dezelfde gebeurtenissen, twee namen

Turkije en Bulgarije geven sommige gebeurtenissen verschillende namen.

GebeurtenisIn TurkijeIn Bulgarije
De oorlog van 1877–781877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi): 93 verwijst naar het Rumi-jaar 1293, waarin de oorlog viel“Russisch-Turkse bevrijdingsoorlog (1877-1878)”
03‑03‑1878Ayastefanos Antlaşması, getekend op 03‑03‑1878Het voorlopige vredesverdrag van San Stefano, getekend op 03‑03‑1878
1885Het vorstendom “annexeerde Oost-Roemelië”Съединение, de eenwording van het vorstendom en Oost-Roemelië
OnafhankelijkheidUitgeroepen op 05‑10‑1908 om 11.00 uur, in een brief van vorst Ferdinand aan Abdülhamid IIUitgeroepen op 05‑10‑1908 (22 september Juliaans), in Veliko Tarnovo, op de heuvel Tsarevets
1913Op 29‑06‑1913 verklaarde Bulgarije Griekenland en Servië de oorlog; de Ottomaanse staat zag dat de Bulgaarse troepen in moeilijkheden verkeerden en nam Edirne in“In de Tweede Balkanoorlog (tussen de bondgenoten) (1913) … verslagen door Roemenië, Turkije en zijn voormalige bondgenoten”

Bronnen: Ministerie van Nationaal Onderwijs (Turkije); Ministerie van Buitenlandse Zaken (Bulgarije); Agentschap voor Bulgaren in het buitenland (3 maart); Agentschap voor Bulgaren in het buitenland (eenwording); Presidentschap van Bulgarije; Belleten 2021; Agentschap voor Bulgaren in het buitenland (onafhankelijkheid).

Wat er nu nog staat

Van de Rodopen tot de Donau staan nog zes Ottomaanse gebouwen. Kies er een op de wegwijzer: de kaart toont de Bulgaarse en Turkse namen en een vraag om ter plekke te stellen (Къде е …? betekent “Waar is …?”).

Gecontroleerd op 22‑10‑2026

Zes Ottomaanse gebouwen, één wegwijzer

Kies een arm van de wegwijzer om de kaart naar dat gebouw te draaien.

Dzjoemaja · Plovdiv

Foto: de Dzjoemaja-moskee in Plovdiv, een lang bakstenen gebouw met lage loden koepels en een hoge minaret met een gestreepte schacht, met parasols van een café ervoor
De Dzjoemaja-moskee in Plovdiv. Foto: Explorer1940, 01‑06‑2009; CC BY-SA 4.0, bestandspagina.

Джумая джамия

Cuma Camii

Пловдив · Filibe

Gebouwd
Op de plek van de kerk van de heilige Petka van Tarnovo in Plovdiv, kort nadat het Ottomaanse leger de stad in 1364 innam en die Filibe werd. Onder sultan Murad II (1421–1451) werd het oude gebouw afgebroken en de huidige moskee gebouwd. Het opschrift boven het voorportaal vermeldt 827 volgens de islamitische kalender, 1423.
Functie
De belangrijkste islamitische gebedsplaats in Plovdiv: een zaal van 33 bij 27 meter onder negen met lood beklede koepels, met twee lagen baksteen na elke laag natuursteenblokken en een minaret op de noordoosthoek van de gevel. Ook bekend als Hüdavendigâr Camii.

Bronnen: Ministerie van Toerisme (Bulgarije); Belleten 1986 (Mijatev)

Naamkaart, toon of kopieer

Джумая джамия, Пловдив

Cuma Camii, Filibe

Vraag ter plekke: “Waar is …?”

Къде е Джумая джамия?

Cuma Camii nerede?

Tombul · Sjoemen

Foto: de binnenplaats van de Tombul-moskee in Sjoemen, met witte zuilen en rood-wit gestreepte bogen rond een betegelde binnenplaats, en links een achthoekige fontein met een donker dak en groene en crèmekleurige bogen
De binnenplaats van de Tombul-moskee in Sjoemen, met de fontein. Foto: Svik, 23‑02‑2007 (upload naar de Bulgaarse Wikipedia); CC BY-SA 3.0, bestandspagina.

Томбул джамия

Şerif Halil Paşa Camii

Шумен · Şumnu

Beschermd
Een monument van nationaal belang vanwege de architectuur, opgenomen in de lijst met de minaret, madrasa (religieuze school), basisschool, fontein, binnenplaatsen en de brug naast de moskee.
Gebouwd
Het Ottomaanse opschrift boven het voorportaal vermeldt 1157 volgens de islamitische kalender, 1744. De Turkse naam is Şerif Halil Paşa Camii.
Restauratie
TİKA, het Turkse agentschap voor samenwerking en coördinatie, nam de restauratie van de moskee en het bijbehorende complex op zich; in februari 2017 waren de werkzaamheden gaande.

Bronnen: Ministerie van Cultuur (Bulgarije); Belleten 1986 (Mijatev); TİKA

Naamkaart, toon of kopieer

Томбул джамия, Шумен

Şerif Halil Paşa Camii, Şumnu

Vraag ter plekke: “Waar is …?”

Къде е Томбул джамия?

Şerif Halil Paşa Camii nerede?

Banja Basji · Sofia

Foto: de Banja Basji-moskee in Sofia, een gebouw van rode baksteen met een grijze loden koepel en een hoge minaret met een rode schacht en een wit balkon, met bomen ernaast onder een bewolkte hemel
De Banja Basji-moskee in Sofia. Foto: MrPanyGoff, 02‑10‑2010; CC BY-SA 3.0, bestandspagina.

Баня баши джамия

Banyabaşı Camii

София · Sofya

Functie
Een moskee in Sofia, een van de moskeeën in Bulgarije die TİKA, het Turkse agentschap voor samenwerking en coördinatie, heeft gerestaureerd, net als de moskeeën Aytos Sultan Beyazıt en Rusçuk Mirza Said Paşa.
De naam
Banyabaşı is Turks voor “bij de baden”.

Bron: TİKA

Naamkaart, toon of kopieer

Баня баши джамия, София

Banyabaşı Camii, Sofya

Vraag ter plekke: “Waar is …?”

Къде е Баня баши джамия?

Banyabaşı Camii nerede?

Mustafa Pasja-brug · Svilengrad

Foto: de lange stenen Mustafa Pasja-brug over de brede Maritsa, een rij spitsbogen met de grotere bogen in het midden, onder een blauwe hemel
De Mustafa Pasja-brug over de Maritsa bij Svilengrad. Foto: Vladislav Nedelev, 20‑07‑2017; CC BY 4.0, bestandspagina.

Мостът на Мустафа паша

Mustafa Paşa Köprüsü

Свиленград · Svilengrad

Gebouwd
1528/29 (935 volgens de islamitische kalender). Benedetto Ramberti, secretaris van de Venetiaanse ambassadeur bij Süleyman de Grote, stak de brug in 1534 over en telde twintig bogen; de Duitser Hans Dernschwam stak haar op 18‑08‑1553 over.
Functie
Een verkeersbrug over de Maritsa (Meriç) met 20 spitsbogen, waarvan de middelste vier duidelijk groter zijn, 6 meter breed en 299 tot 300 meter lang. Ze maakt deel uit van een complex van een liefdadigheidsstichting met een karavanserai, een moskee, een markt en een badhuis. In het Ottomaans-Turks heet ze Cisr-i Mustafa Paşa.
Gered
In 1960, toen de Maritsa bij Svilengrad werd rechtgetrokken, stelden enkele deskundigen voor om de brug af te breken. Het Ministerie van Onderwijs en Cultuur, de Bulgaarse Academie van Wetenschappen en de bevolking wezen dat af. In 1963 opperde het waterbeheer het idee opnieuw. De brug staat er nog; de foto is in 2017 gemaakt.

Bronnen: Ministerie van Toerisme (Bulgarije); Belleten 1964 (Eyice)

Naamkaart, toon of kopieer

Мостът на Мустафа паша, Свиленград

Mustafa Paşa Köprüsü, Svilengrad

Vraag ter plekke: “Waar is …?”

Къде е Мостът на Мустафа паша?

Mustafa Paşa Köprüsü nerede?

Duivelsbrug · Ardino

Foto: de stenen Duivelsbrug met drie bogen over de Arda in een beboste kloof, met rotsen en rustig water eronder
De Duivelsbrug over de Arda bij Ardino. Foto: Klearchos Kapoutsis, 07‑09‑2008; CC BY 2.0, bestandspagina.

Дяволският мост

Şeytan Köprüsü

Ардино · Ardino

Gebouwd
1515–1518, door bouwmeester Dimitar uit Nedelino, op de resten van een Romeinse brug aan de oude weg door de Makaza-pas.
Functie
Een stenen brug met drie bogen over de Arda in een kloof, ongeveer 10 kilometer ten noordwesten van Ardino, op 420 meter boven zeeniveau. Ze is 56 meter lang en 3,5 meter breed; de middelste boog is 11,5 tot 12 meter hoog. In 1984 uitgeroepen tot cultuurmonument. De andere Bulgaarse naam, Шейтан кюприя, komt van het Turkse Şeytan Köprüsü.

Bron: Ministerie van Toerisme (Bulgarije)

Naamkaart, toon of kopieer

Дяволският мост, Ардино

Şeytan Köprüsü, Ardino

Vraag ter plekke: “Waar is …?”

Къде е Дяволският мост?

Şeytan Köprüsü nerede?

Pazvantoğlu · Vidin

Foto: de moskee van Osman Pazvantoğlu in Vidin, een gebouw met witte muren en een hoge witte minaret achter een zwart ijzeren hek, met kale bomen eromheen
De moskee van Osman Pazvantoğlu in Vidin. Foto: Fatih Su; CC BY-SA 4.0, bestandspagina.
Foto: de bibliotheek van het complex van Osman Pazvantoğlu in Vidin, verlicht bij nacht, een stenen gebouw met een grijze loden koepel en een kleinere koepel achter een hek
De bibliotheek van het complex, verlicht bij nacht. Foto: Alex Angelov, 30‑04‑2008; CC BY-SA 3.0, bestandspagina.

Джамията на Осман Пазвантоглу

Pazvantoğlu Camii

Видин · Vidin

Bouwheer
Rond 1800 was Vidin de stad van Osman Pazvantoğlu: de meeste Ottomaanse gebouwen die er bewaard zijn gebleven, dragen zijn naam.
Gebouwd
Het complex dateert van eind 18e tot begin 19e eeuw.
Functie
Van het complex zijn alleen de moskee en de bibliotheek over; het omvatte ook een madrasa (religieuze school) en een zawiya (klein religieus verblijf). De moskee is een vierkant stenen gebouw met één ruimte onder een met lood beklede koepel. De bibliotheek bezat ongeveer 2.664 boeken.

Bronnen: Ministerie van Toerisme (Bulgarije); Belleten 1986 (Mijatev)

Naamkaart, toon of kopieer

Джамията на Осман Пазвантоглу, Видин

Pazvantoğlu Camii, Vidin

Vraag ter plekke: “Waar is …?”

Къде е Джамията на Осман Пазвантоглу?

Pazvantoğlu Camii nerede?

Data gebeiteld in steen

Veel van deze gebouwen dragen hun bouwjaar, gebeiteld in steen. Elk jaar wordt weergegeven zoals het is uitgehouwen, volgens de islamitische kalender en de huidige kalender, het oudste eerst.

Uitgehouwen datumStadHet gebouw
797/1394ChaskovoDe Oude Moskee: ruwe Arabische regels boven het voorportaal
827/1423PlovdivDe Dzjoemaja-moskee: opschrift boven het voorportaal, uit de tijd van Murad II
839/1435Veliko TarnovoDe Hisar-moskee op Tsarevets (al een ruïne in de jaren 1980): Arabisch opschrift, uit de tijd van Murad II
1002/1593SjoemenEen fontein met het oudste bekende opschrift in Sjoemen, dat de herbergier Hacı Mustafa noemt
1157/1744SjoemenDe Tombul-moskee (Şerif Halil Paşa Camii): opschrift boven het voorportaal
1221/1812PlovdivDe klokkentoren op Sahat Tepe: “gebouwd in 1221/1812”
1271 · 26‑10‑1854SjoemenEen fontein: Turkse verzen gedateerd op 1271 en een Bulgaarse regel gedateerd op 26‑10‑1854
1285 · 17‑03‑1868PlovdivDe nationale centrale school: een Ottomaanse plaquette met de tughra van de sultan, en een Bulgaarse plaquette die vermeldt dat de school op zijn firmans werd gebouwd met hulp van de Bulgaarse burgers van Plovdiv
1287/1870Veliko TarnovoHet oude militaire depot, later het rechtbankarchief van de stad: een Ottomaans opschrift van zes regels

De klokkentoren van Plovdiv draagt het jaartal 1812, terwijl het Bulgaarse Ministerie van Toerisme de toren in de 16e eeuw dateert.

Bronnen: Belleten 1986; Ministerie van Toerisme (Bulgarije).

De kalenders, in een minuut

Illustratie: een eiken wandbord met drie blanco scheurkalenderblaadjes, één crèmekleurig, één grijswit en één vaalroze, hangend aan messing haken
Eén dag, drie getallen: Juliaans, Gregoriaans en Rumi.
  • Juliaans: de Juliaanse kalender. Bulgarije stapte in 1916 over op de Gregoriaanse kalender. De Juliaanse kalender liep vanaf 01‑03‑1800 12 dagen achter op de Gregoriaanse kalender en vanaf 01‑03‑1900 13 dagen.
  • Rumi: de zonnekalender die de Ottomaanse staat voor zijn financiën gebruikte. De jaren liepen 584 achter op de Gregoriaanse jaren en begonnen in maart. De oorlog van 1877–78 viel in het Rumi-jaar 1293, vandaar “93 Harbi”.
  • Gregoriaans: de huidige kalender, in Turkije in gebruik sinds 01‑01‑1926.

Een Bulgaars en een Ottomaans document van dezelfde dag kunnen dus verschillende getallen dragen.

Korte antwoorden

Wanneer verliet Bulgarije de Ottomaanse staat?

In drie stappen: een vorstendom onder de sultan in 1878, eenwording met Oost-Roemelië in 1885 en onafhankelijkheid, uitgeroepen in 1908. De Ottomaanse staat erkende de onafhankelijkheid op 19‑04‑1909.

Waarom heeft dezelfde dag twee data?

Bulgarije gebruikte tot 1916 de Juliaanse kalender, die in 1908 13 dagen achterliep op de Gregoriaanse kalender. De onafhankelijkheid valt op 5 oktober volgens de Gregoriaanse kalender en op 22 september volgens de Juliaanse kalender. Bulgarije viert de verjaardag op de Juliaanse datum; Turkse geschiedwerken gebruiken de Gregoriaanse datum.

Wat betekent “93 Harbi”?

Het is de Turkse naam voor de oorlog van 1877–78. De 93 verwijst naar het Rumi-jaar 1293, waarin de oorlog viel.

Wat was Oost-Roemelië?

Een provincie ten zuiden van het Balkangebergte, ingesteld door het Verdrag van Berlijn. De sultan behield er het politieke en militaire gezag; een christelijke gouverneur-generaal die de Porte voor vijf jaar benoemde, bestuurde de provincie. Ze verenigde zich in 1885 met het vorstendom.

Welke Ottomaanse gebouwen kunt u nog zien in Bulgarije?

De Dzjoemaja-moskee in Plovdiv, de Tombul-moskee in Sjoemen, Banja Basji in Sofia, de Mustafa Pasja-brug in Svilengrad, de Duivelsbrug bij Ardino en de moskee en bibliotheek van Pazvantoğlu in Vidin. Gedateerde opschriften op Ottomaanse gebouwen in Bulgarije lopen van 1394 tot 1870.

Hoe vraagt u ernaar in het Bulgaars?

Elke kaart op de wegwijzer heeft een vraag die begint met Къде е (“Waar is”), met de Turkse tegenhanger, en een naamkaart om te tonen. U kunt de vraag of de naamkaart kopiëren.

Bronnen

Toon gecontroleerde pagina’s
  1. Verdrag van Berlijn, 13‑07‑1878 — Engelse tekst in het American Journal of International Law, Supplement, deel 2 (1908), gecontroleerd op 24‑10‑2026
  2. Bulgaristan’da Prenslik Döneminde Türklerin Sosyal ve Siyasal Kurumlaşma Çalışmaları — Belleten, Turkse Historische Vereniging, 2000, gecontroleerd op 24‑10‑2026
  3. The Independence Process of Bulgaria and the First Ambassador of the Ottoman Empire to Sofia, Mustafa Asım Bey — Belleten, Turkse Historische Vereniging, 2021, gecontroleerd op 23‑10‑2026
  4. Bulgaristan’daki Osmanlı Anıtları — Belleten, Turkse Historische Vereniging, 1986, gecontroleerd op 22‑10‑2026
  5. Svilengrad’da Mustafa Paşa Köprüsü (Cisr-i Mustafa Paşa) — Belleten, Turkse Historische Vereniging, 1964, gecontroleerd op 22‑10‑2026
  6. Tarih 11, 3. Ünite özeti — Ministerie van Nationaal Onderwijs (Turkije), gecontroleerd op 22‑10‑2026
  7. Tarih 9, Tarih ve Zaman — Ministerie van Nationaal Onderwijs (Turkije), gecontroleerd op 22‑10‑2026
  8. Türkiye Balkanlar’daki Osmanlı yadigâri eserlere sahip çıkıyor — TİKA, gecontroleerd op 22‑10‑2026
  9. 113 години от 22 септември 1908 г. — Agentschap voor Bulgaren in het buitenland, gecontroleerd op 24‑10‑2026
  10. 136 години от Съединението и неговата защита — Agentschap voor Bulgaren in het buitenland, gecontroleerd op 23‑10‑2026
  11. 3 март – национален празник на България — Agentschap voor Bulgaren in het buitenland, gecontroleerd op 22‑10‑2026
  12. Слово по случай 139-ата годишнина от Съединението — Presidentschap van Bulgarije, gecontroleerd op 24‑10‑2026
  13. Честване на 147 години Търновска конституция — Regionaal bestuur van Veliko Tarnovo, gecontroleerd op 24‑10‑2026
  14. Отбелязваме 114 години от обявяването на Независимостта на България — Ministerie van Toerisme (Bulgarije), gecontroleerd op 22‑10‑2026
  15. History — Ministerie van Buitenlandse Zaken (Bulgarije), gecontroleerd op 22‑10‑2026
  16. Въведен е Григорианският календар — Instituut voor Historisch Onderzoek, Bulgaarse Academie van Wetenschappen, gecontroleerd op 22‑10‑2026
  17. Архитектурно-исторически комплекс “Стария Пловдив” — Ministerie van Toerisme (Bulgarije), gecontroleerd op 22‑10‑2026
  18. Джумая джамия — Ministerie van Toerisme (Bulgarije), gecontroleerd op 22‑10‑2026
  19. Мостът на Мустафа паша – Свиленград — Ministerie van Toerisme (Bulgarije), gecontroleerd op 22‑10‑2026
  20. Дяволския мост – Ардино — Ministerie van Toerisme (Bulgarije), gecontroleerd op 22‑10‑2026
  21. Джамията на Осман Пазвантоглу — Ministerie van Toerisme (Bulgarije), gecontroleerd op 22‑10‑2026
  22. Списък на паметниците на културата, област Шумен — Ministerie van Cultuur (Bulgarije), gecontroleerd op 22‑10‑2026
  23. Natural Earth, 1:10 miljoen landcontouren en rivierlopen — publiek domein, gecontroleerd op 24‑10‑2026
  24. Map of Bulgaria shewing the boundaries as proposed by the Treaty of San Stefano and fixed by the Treaty of Berlin — Edward Hertslet, 1878, Nationale Bibliotheek van Frankrijk, publiek domein, gecontroleerd op 24‑10‑2026

Artikelinformatie

Geschreven door: Hatice Kulali
Gepubliceerd: 01‑03‑2023
Categorie: Cultuur

Vergelijkbare berichten