Kütahya: Tarih, Eski Evler, Aizanoi ve Dumlupınar
Türkiye’nin batısında bir şehir: Germiyan geçmişi, ahşap evler, müzeler, Aizanoi, 1922 muharebe alanı, ulaşım ve yerel yemekler.
İçindekiler
Kütahya, Türkiye’nin batısında, kaleli bir tepenin altındaki ovada yer alan bir şehir ve ildir. Eski şehirde ahşap evler, bir çini müzesi ve Ulu Cami bulunur. İl sınırları içinde Roma kenti Aizanoi ve 1922 Dumlupınar muharebe alanı yer alır. Karayoluyla Ankara’ya 311 km, İstanbul’a 360 km, İzmir’e 334 km uzaklıktadır.
Kısaca · kontrol: 26.10.2026
Ahşap evleri ve çini müzeleri olan bir şehir; il sınırları içinde bir Roma kenti ve bir muharebe alanı bulunur.
- Şehirde görülecek yerler: kale, Ulu Cami, Çini Müzesi, Arkeoloji Müzesi ve eski bir ahşap evdeki müze olan Kossuth Evi.
- İl sınırları içinde: Çavdarhisar ilçesindeki Roma tapınak kenti Aizanoi ve 1922 muharebesinin Dumlupınar anıtları.
- Müze ücretleri: Çini Müzesi ve Kossuth Evi Müzesi ücretsizdir. Kütahya Müzesi ve Aizanoi’ye Türk vatandaşları MüzeKart ile girer, yabancı ziyaretçiler 3 euro öder.
- Aizanoi, Dünya Mirası alanı değildir. 2012’de Türkiye’nin Geçici Listesi’ne alınmıştır.
Etkileşimli çizim · evin bölümleri müdürlüğün adlarıyla, kontrol: 26.10.2026
Kütahya evi, bölüm bölüm
Kütahya’nın eski evleri aynı planı paylaşır: taş bir zemin kat, üzerinde ahşap çatkı ve bir hayata açılan odalar. Sokak görünümüyle kesit arasında geçiş yapın, bir numaraya basıp bölümün açıklamasını okuyun. Bulmak istediğiniz bölümleri gezi kartına ekleyin; Kopyala düğmesi listeyi ve sorabileceğiniz iki soruyu verir.
- Taşlık taş zemin kat Zemin kat kâgir yapılır. Burada at ahırı, tarım aletleri deposu, kiler, kömürlük ve ocak bulunurdu. Pencereleri az sayıda ve küçüktür.
- Sokak kapısı sokak girişi Eve genellikle bahçeye açılan sokak kapısından girilir. Sokak cephesinin tek süsü bu kapılardır: ahşap kuşaklarla tutturulmuş, dövme çivili iki kanat. İkinci bir kapı arka bahçeye açılır.
- Çatkı ve kerpiç dolgu kerpiç dolgulu ahşap çatkı Taş katın üzerinde, araları kerpiçle doldurulup sıvanmış ahşap çatkı yükselir. Sıva beyaz, sarımsı, aşı boyası veya çivit mavisiyle boyanır; kirişler, pencere çerçeveleri ve kafesler ahşabın renginde kalır.
- Çıkma payandalı cumba Müdürlük, ahşap payandalara oturan cumbayı bu tarzın en önemli özelliği olarak tanımlar. Üst katlar sokağa taşar; üç katlı evlerde çıkmalar üst üste kademelenir. Çıkmaya cumba da denir.
- Kafes ahşap kafes İnce ahşap çıtalardan yapılan örgü, pencereyi veya cumbayı kaplar. 19. yüzyıl ve 20. yüzyıl başı evlerinde süsleme dışarıya; pencere çerçevelerine, saçaklara, kafeslere ve çıkma payandalarına taşınır.
- Saçak çatı saçağı Çatı dört veya iki eğimlidir, oluklu kiremitle örtülüdür. Saçaklar genişçe uzanır; bacalar, kendi küçük çatıları altında mahyadan biraz yukarı çıkar. 19. yüzyıl ve 20. yüzyıl başında saçaklar süslenir.
- Çeşme sokak çeşmesi Hemen her sokakta çeşme bulunduğundan evlere uzun süre su bağlanmamıştır. Çeşme, komşu kapısında veya bahçe duvarının sokağa bakan yüzündedir; bazı avlularda kuyu bulunur.
- Hayat ortak alan Kütahya’da odaların açıldığı ortak alana hayat denir. Üstü örtülüdür; eski evlerde yanları açıktır. Soğuk rüzgâr ve yağmura karşı iki yanı kapatılır. Tüm oda kapıları buraya açılır. Bir yanda küçük kahve ocağı, diğer yanda abdest alma yeri vardır.
- Köşk hayatta yüksek oturma yeri Tüm kapıların hayata açıldığı yerde zemin yükseltilerek seki veya köşk denen oturma ve dinlenme köşesi yapılır. Üst katta evden dışarı taşan, şehre bakan bir köşk, yani cihannüma da bulunabilir.
- Baş oda ana oda Ana odanın duvarları boyunca oturma yerleri ve bir ocak vardır. Tavanı, ocak yaşmağı, dolap kapakları ve kapıları çok parçalı oymalarla süslüdür. Konuk geldiğinde erkeklerin yemeği burada kurulur; ev halkı yemeğini günlük odada yer.
- Çarkıfelek tavan göbeği Tavan tahtalarına çakılan çıtalar şekiller oluşturur; ortada bir göbek, yanlarda bunun dörtte biri bulunur. Ortadaki göbeğe çarkıfelek denir. Bazı baş odaların ortasına çini tabak yerleştirilir.
- Yüklük, kavukluk, şerbetlik gömme dolaplar ve nişler Yatak odası yoktur; yorgan ve yataklar her sabah yatak dolabı olan yüklüğe kaldırılır. Kavukluk, erkek başlığı kavuğun; şerbetlik ise tatlı meyve şurubu şerbetin konduğu yerdir. Baş odada bunlar bol süslüdür.
- Gusülhane yıkanma dolabı Evde banyo yoktur. Mahalle hamamına haftada en az bir kez gidilirdi. Odada, alçak ve iki kanatlı bir kapı, tabanı çinko kaplı, tesisatsız yıkanma dolabına açılır. Su ısıtılıp kovalarla getirilir.
Bir bölümü düğmesiyle ekleyin, burada görünsün.
- Taşlık taş zemin kat
- Çıkma payandalı cumba
- Saçak çatı saçağı
Macar Sokak'taki Kossuth Müzesi nerede?
Çıkmalı eski evler hangi sokaklarda?
Bastığınız hiçbir şey kaydedilmez veya gönderilmez. Bir evin içini görmek için Bakanlığın listelerindeki Kossuth Evi Müzesi’ni ziyaret edebilirsiniz: ücretsizdir, pazartesi kapalıdır (muze.gov.tr, 26.10.2026). Eski evler Sultanbağı, Kurşunlu, Gazi Kemal ve Pirler mahallelerindedir (bölüm 3).
Konumu: kaleli bir tepenin altında bir şehir
Kütahya hem bir ilin hem de merkez şehrinin adıdır. Eski yerleşim, kalenin bulunduğu Hisar ile Hıdırlık tepelerinin altında uzanır; aralarından geçen dere şehri güneyden kuzeye böler. Şehir, yaklaşık 1.000 m yüksekliğindeki Hisar tepesinin eteğinden kuzeydeki ovaya yayılır (TDV İslâm Ansiklopedisi). İl, yedi ille komşudur.
Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü · genel bilgiler
Denizden 949 m yüksekte, 13 ilçe, yedi komşu il.
İl, Ege Bölgesi’nin İç Batı Anadolu kesiminde, Yukarı Sakarya ve Güney Marmara alanlarının birleştiği yerde 12.043 km² alan kaplar. TDV, yüzölçümünü 11.977 km² olarak verir. Bursa, Bilecik, Eskişehir, Afyonkarahisar, Uşak, Manisa ve Balıkesir ile komşudur; Eskişehir rehberi en yakın büyük komşu şehri anlatır.
Merkez dışındaki 12 ilçe Altıntaş, Aslanapa, Çavdarhisar, Domaniç, Dumlupınar, Emet, Gediz, Hisarcık, Pazarlar, Simav, Şaphane ve Tavşanlı’dır.
Karşınıza çıkacak kelimeler
- İl
- Kütahya bir ildir; merkez şehri de aynı adı taşır.
- İlçe
- İlin bir bölümü. Kütahya’da merkez dışında 12 ilçe vardır.
- Merkez
- Şehrin bulunduğu merkez ilçe.
- Belediye
- Şehrin seçimle belirlenen yönetimi.
- Valilik
- Devletin ildeki, vali tarafından yönetilen makamı.
- Mahalle
- Eski şehir, Sultanbağı, Kurşunlu, Gazi Kemal ve Pirler gibi mahalleleriyle anlatılır.
Müdürlük ve TDV sayfaları · kontrol: 26.10.2026 · genel bilgiler · TDV İslâm Ansiklopedisi
Kısa tarihçe: Kotiaeion’dan 1922’ye
Kütahya adı, şehrin antik adı Kotiaeion’dan gelir (TDV İslâm Ansiklopedisi). Kültür ve Turizm Bakanlığının Türkiye Kültür Portalı, bölgenin geçmişini yaklaşık 7.000 yıl olarak verir. Kaynakların farklılaştığı yerlerde aşağıdaki tarihler TDV’yi esas alır.
- 1078’den önceBölgeye Frigler, Lidyalılar ve Persler, ardından Büyük İskender ve ardılları hâkim olur; MÖ 133’te Roma bölgeyi alır. Bizans döneminde bir piskoposluk merkezidir; kale surları 5. yüzyılda Bizans tarafından yapılmıştır.
- 1078–1233Kuruluşu 1078’e uzanan Anadolu Selçuklu Devleti Kütahya’yı alır. Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubad’ın şehri Bizans’ın ardıl devleti İznik İmparatorluğu’ndan geri aldığı 1233’ten itibaren Türkler yeniden buraya hâkim olur. Yoncalı Hamamı’nın kitabesi 1234 tarihlidir.
- 1300 dolaylarıBir Türkmen hanedanı olan Germiyanoğulları (“Germiyan’ın oğulları”), Kütahya’yı beyliklerinin başkenti yapar. Beylik, bey denen bir Türk yöneticinin yönettiği küçük devlettir. Umur bin Savcı, 1314’te Vâcidiye Medresesi’ni yaptırır.
- 1381Germiyanlı Süleyman Şah, kızını Osmanlı Sultanı I. Murad’ın oğlu Bayezid ile evlendirir. Kütahya, Simav, Eğrigöz ve Tavşanlı, çeyiz olarak Osmanlılara geçer; Bayezid, vali olarak Kütahya’ya gider.
- 1390–1429Artık sultan olan Bayezid, 1390’da Germiyan topraklarının tamamını alır. Osmanlıların 1402 Ankara yenilgisinden sonra II. Yakub Kütahya’ya döner. Oğlu yoktur; 1428’de II. Murad’a topraklarının ona kalacağını bildirir. 1429’da ölünce Kütahya, bir yöneticinin idaresindeki bölge olan Osmanlı sancağı olur.
- 1451Kütahya, Anadolu’nun genel valisinin yönettiği eyalet olan Anadolu Beylerbeyliği’nin merkezi olur.
- 1833–1867Kütahya Antlaşması (1833), Mısır valisinin oğlu İbrahim Paşa’nın şehre kadar ulaşan ilerleyişini sona erdirir. Kütahya 1841’de Hüdavendigâr vilayetinin merkezi olur, 1857’de belediyesi kurulur; 1867’de vilayet merkezi Bursa’ya taşınır.
- 1850–1851Macar önderler, 1848 devrimlerinden sonra Osmanlı Devleti’ne sığınır. Lajos Kossuth 1850’den 1851’e kadar Kütahya’da ağırlanır.
- Temmuz 1921Yunan ordusu Kütahya’ya girer ve şehri bir yıldan uzun süre elinde tutar.
- 30 Ağustos 1922Büyük Taarruz 26 Ağustos’ta başlar; Kütahya 30 Ağustos’ta saat 18:00’de kurtarılır (bölüm 6).
Kütahya Türkiye Kültür Portalı ve TDV İslâm Ansiklopedisi · kontrol: 26.10.2026 · Türkiye Kültür Portalı · TDV
Lajos Kossuth Kütahya’da
- Kim
- Macar bağımsızlık mücadelesinin önderlerinden biri, 1802–1894.
- Ne zaman
- Ailesi ve diğer sığınmacılarla birlikte 1850’den 1851’e kadar Kütahya’da ağırlandı.
- Nerede
- Macar Sokak’ta, bugün müze olan ahşap bir evde (bölüm 4). Müdürlük, Macaristan için bir anayasa taslağını burada hazırladığını belirtir.
Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü · kontrol: 26.10.2026 · müze sayfası
Eski şehir: kale, camiler, çarşılar ve evler
Eski mahallelerin yolları, Müdürlüğün ana merkez olarak tanımladığı Ulu Cami’ye doğru genişler. Büyük camiler, mahalle mescitleri, hanlar, bedestenler, hamamlar, çeşmeler ve türbeler eski şehrin diğer yapılarını oluşturur. Müdürlüğün sayfalarından dokuz yer:
Kütahya Kalesi
Antik çağlardan beri yerleşim vardır. Surlar 5. yüzyılda Bizans tarafından yapılmış, Selçuklular, Germiyanoğulları ve Osmanlılar tarafından onarılıp genişletilmiştir. Kale; yukarı, iç ve aşağı kale olmak üzere üç bölümden oluşur. Sık aralıklarla yerleştirilen burçları, gezgin Evliya Çelebi’nin sayımına göre 72 tanedir.
Ulu Cami
I. Bayezid döneminde, 1381–1384 yıllarında yapımına başlanmış, 1410’da tamamlanmıştır; Yıldırım Beyazıt Camii olarak da anılır. 45 × 25 m boyutlarındadır; büyük sütunları Aizanoi’den getirilmiştir. Mimar Sinan 16. yüzyılda yapıyı onarmış, 1893’teki büyük onarımda kubbesi yapılmıştır.
Vâcidiye Medresesi
Germiyan Beyi Umur bin Savcı tarafından 1314’te kesme taştan yaptırılmıştır. Selçuklu üslubunda bir girişi, kubbeli orta bölümün çevresinde dokuz küçük odası vardır. Arkeoloji Müzesi bu yapıdadır (bölüm 4).
Mevlevihane, Dönenler Camii
14. yüzyılda, şair Mevlana’nın sema dönüşleriyle tanınan tarikatı Mevleviliğin tören salonu olarak yapılmıştır; Kütahya’nın ilk tekkesidir. Bugün Dönenler Camii adıyla kullanılan bir camidir. Derviş hücreleri günümüze ulaşmıştır.
Büyük ve Küçük Bedesten
15. yüzyılda Gedik Ahmed Paşa’nın yaptırdığı iki kapalı çarşıdır; ikisi de 2008’de restore edilmiştir. Müdürlük, Takvacılar ve Saadettin camileri arasındaki iki sıra dükkânı (arasta) şehrin ticaret merkezi olarak tanımlar.
Eski Hükümet Konağı
Vali Fuat Paşa döneminde, 1905’te yapılmıştır. 1907’de dış cephesi Kütahya çinileriyle kaplanmıştır; bu şekilde süslenmiş tek yapıdır. İçindeki küçük mescidin duvarları çinilidir. 1999’da restore edilmiştir; bugün Adalet Sarayı olarak kullanılır.
Rüstem Paşa Medresesi
Kanuni Sultan Süleyman’ın sadrazamı ve damadı Rüstem Paşa, 1550’de yaptırmıştır. 1930’larda yıkılmıştır. Kapısı ve izleri belirlenebilen bölümleri restore edilmiş; özgün planı bilinmediği için medrese, el sanatları çarşısı olarak yeniden yapılmıştır.
Evliya Çelebi
17. yüzyıl gezgini, dedesi Kara Ahmed Bey’in bugün Maltepe olan Zeryen Mahallesi’nde, aile evinin yanına gömüldüğünü yazmıştır. Mezarın yanına bir kültür ve sanat evi yeniden yapılmıştır; Eskişehir yönünden şehrin giriş yolunda bir anıt bulunur (2002).
Hıdırlık tepesi
Ulu Cami’nin güneyindedir. 1243–1244 tarihli küçük bir Selçuklu mescidi vardır: tek kubbeyle örtülü kare bir mekân. Tepeden Kütahya’nın tamamı görülebilir.
Ahşap evler
Kütahya, Balıkesir’den Uşak üzerinden Antalya’ya uzanan Batı Anadolu ahşap ev bölgesindedir. Merkez mahallelerdeki eski evlerden bazıları:
- Defterdar Konağı, Sultanbağı Mahallesi’nde.
- Hacı İsmail Efendi Evi, Kurşunlu’da; Bandımzade Evi, Gazi Kemal’de.
- Germiyan Konağı, Pirler’de. “Germiyan Beyliği Konağı”, 15.05.2018’den beri Valiliğin kültür ve sanat evidir.
Evde banyo yoktu; mahalle hamamına gidilirdi. Bir hamam ziyaretinde neler olur: Türk hamamında bir gün.
Müdürlük · kontrol: 26.10.2026 · evler sayfası · kültür sayfası · evin bölümleri yukarıdaki etkileşimli çizimde
Çini sanatı
Çini, elle boyanan duvar kaplamaları ve seramik eşyalardır; Kütahya’yı tanıtan zanaattır. Müdürlüğün sayımına göre yaklaşık 500 atölye vardır. 15. yüzyılın mavi-beyaz çinileri, 1487 tarihli Hisarbey Camii’nde görülebilir.
Çininin porselenden farkı ve fabrikaların yerleri: Kütahya porseleni ve çinisi.
Müdürlük · kontrol: 26.10.2026 · zanaatlar sayfası
Müzeler: çiniler, buluntular ve Kossuth Evi
Eski şehirde üç müze vardır; ikisi Ulu Cami’nin yanındadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı üçünü de müze sitesi muze.gov.tr’de listeler.
Kütahya Çini Müzesi
Paşamsultan Mahallesi’nde, Ulu Cami’nin yanında, II. Yakub’un 1411’de yaptırdığı külliyededir. Külliye; yoksullara yemek veren bir aşevi olan imaret, medrese, cami, kütüphane ve hamamdan oluşur. İmaret ve türbe bölümü 1999’da müze olarak restore edilmiştir. Vitrinlerde 14. yüzyıldan bugüne Kütahya ve İznik’te yapılmış çiniler, kitabeler, vazolar, tabaklar ve ev eşyaları sergilenir; II. Yakub’un çinili sandukası da buradadır. Müdürlüğün tarihteki ilk toplu iş sözleşmesi olarak tanımladığı, fincancı ustaları ile kalfaları arasındaki 13 Temmuz 1766 tarihli anlaşmanın metinleri burada okunabilir.
Kütahya Müzesi
Vâcidiye Medresesi’nin içindedir; 1965’ten beri açıktır. Vitrinleri Paleolitik Çağ’dan Frig, Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine uzanır. Buluntuları arasında, Aizanoi’deki bir kurtarma kazısında çıkarılan Amazon Lahdi vardır. Bu taş tabutta Yunanlar ile Amazonların savaşları yüksek kabartmayla işlenmiştir. 1960’ta bulunmuştur; müze, lahdi yaklaşık MS 160’a tarihler.
Kossuth Evi Müzesi
Macar Sokak’ta, bahçe içinde, iki katlı ve yedi odalı ahşap bir evdir; Macar Evi olarak bilinir. Müdürlük, yapıyı 18. yüzyıl Türk evi olarak tanımlar. 19 Eylül 1982’de müze olarak açılmıştır; Kossuth’un eşyalarını ve klasik bir Türk evine ait etnografik eşyaları sergiler.
Günler, saatler ve ücretler
- Çini Müzesi
- Pazartesi kapalı. 08:30–17:30, gişe 17:00’de kapanır. Ücretsiz.
- Kütahya Müzesi
- Her gün açık, 08:30–17:30, gişe 17:00’de kapanır. Pazartesi gidecekseniz önce kontrol edin: İl Müdürlüğü o gün kapalı olduğunu belirtir. Türk vatandaşları MüzeKart ile girer; yabancı ziyaretçiler 3 euro öder.
- Kossuth Evi
- Pazartesi kapalı. 08:30–17:30, gişe 17:00’de kapanır. Ücretsiz. Börekçiler Mahallesi, Macar Sokak’ta.
muze.gov.tr sayfaları ve Bakanlığın ücret listesi · kontrol: 26.10.2026 · Çini · Kütahya · Kossuth · ücret listesi · saatler ve ücretler değişir: gitmeden önce sayfayı kontrol edin
MüzeKart nedir?
MüzeKart, Bakanlığın müze kartıdır. Kütahya Müzesi’nde Türk vatandaşları için geçerlidir. Kart ve geçişlerin nasıl kullanıldığı ve ücretleri: Müze giriş ücretleri ve müzekart hesaplayıcı.
Aizanoi: Çavdarhisar’da bir Roma kenti
Aizanoi, Çavdarhisar ilçe merkezinde bir antik kenttir. Tahıl ve yünle zenginleşmiş, en parlak dönemini MS 2. yüzyılda yaşamış, erken Bizans döneminde piskoposluk merkezi olmuştur. Tapınak çevresindeki yerleşim izleri yaklaşık MÖ 3000’e uzanır; Roma kentinde yaklaşık 80.000 kişinin yaşadığı düşünülür.
Ayakta kalanlar
- Zeus Tapınağı
- MS 117–138’de, 130,5 × 112 m boyutlarındaki bir avluda, bir kaide üzerine yapılmıştır; 120 İyon ve 4 Korint sütunu vardır. Müdürlük, yapıyı Anadolu’nun iyi korunmuş İyon tapınaklarından biri olarak tanımlar.
- Tiyatro ve stadyum
- 15.000 kişilik tiyatro ve ona bitişik, 220 × 50 m boyutlarında, 13.500 kişilik stadyum.
- Pazar yapısı
- MS 2. yüzyıldan kalma yuvarlak bir tahıl pazarıdır. Duvarlarında İmparator Diocletianus’un enflasyona karşı MS 301’de çıkardığı fermanın fiyat listeleri bulunur.
- Diğerleri
- Hamamlar, sütunlu bir cadde, iki agora ve Kocaçay üzerinde beş köprü; köprülerin ikisi hâlâ ayaktadır.
Müdürlük · kontrol: 26.10.2026 · sayfa
- 13. yüzyılTapınak platformu bir kaleye dönüşür. Çavdar Tatarları burayı üs olarak kullanır; yer Çavdarhisar adını alır.
- 1824Avrupalı gezginler kalıntıları yeniden keşfeder; 1830’larda ve 1840’larda incelenir.
- 1926Alman Arkeoloji Enstitüsü, M. Schede ve D. Krencker yönetiminde ilk kazıyı yapar.
- 1970’ten beriKazılar her yıl sürer.
Müdürlük · kontrol: 26.10.2026
Dünya Mirası alanı değil
Aizanoi 2012’de, Türkiye’nin ileride aday gösterebileceği yerleri içeren Geçici Listesi’ne alınmıştır. Dünya Mirası Listesi’nde değildir. Ücretler: Türk vatandaşları MüzeKart ile girer, yabancı ziyaretçiler 3 euro öder.
Dumlupınar: 1922 muharebe alanı
Türk ordusunun Batı Anadolu’da Yunan ordusuna karşı Büyük Taarruz’u, 26 Ağustos 1922’de Afyonkarahisar yakınındaki Kocatepe’de başladı. Taarruzun meydan savaşı olan Başkomutan Meydan Muharebesi, 30 Ağustos’ta Zafertepeçalköy’den Dumlupınar’a uzanan hatta sona erdi. Burada adı geçen yerler Altıntaş, Dumlupınar ve Emet ilçelerindedir.
- 26 AğustosTaarruz Afyonkarahisar, Kocatepe’de başlar.
- 29 Ağustos14. Süvari Tümeni’nin 3. Alayı, Zafertepeçalköy yakınında saldırıya geçer; buradaki şehitlik, hayatını kaybeden süvarileri anar.
- 30 AğustosMuharebe, Zafertepeçalköy–Dumlupınar hattında sona erer. Kütahya saat 18:00’de kurtarılır.
- 31 AğustosBaşkomutan Mustafa Kemal Paşa muharebe alanını gezer. 2007 tarihli bir anıt, Çalköy’de yıkık bir avludaki kırık kağnı üzerinde İsmet Paşa ve Fevzi Paşa ile durumu değerlendirdiği anı gösterir.
- 1 EylülDumlupınar’da ordulara bir sonraki emrini verir: Akdeniz’e doğru ilerlemek.
Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü · kontrol: 26.10.2026 · anıtlar sayfası
Dumlupınar İlk Hedef Anıtı
1 Eylül emrinin verildiği karargâhın bulunduğu yerdedir. Yapımına 1964’te başlanmış, 26 Ağustos 1972’de açılmıştır. Şimşekleri betimleyen 12 m yüksekliğindeki beton duvarın önünde 4 m yüksekliğinde bronz Atatürk heykeli ve bronz süvari kabartması bulunur.
Dumlupınar Şehitliği
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Kurtuluş Savaşı’nın tüm cephelerinde hayatını kaybedenler için yapılmış; 70. yıl dönümü olan 30 Ağustos 1992’de açılmıştır. 500 sembolik mezar, Üç Komutan Anıtı, hayatını kaybeden sivilleri anan Milisler Anıtı, Baba-Oğul Anıtı ve sıradan askeri temsil eden Mehmetçik Anıtı ile bir namazgâh ve çeşme bulunur.
Atatürk Karargâh Evi
Savaşta karargâh olarak kullanılan ev, aslına uygun olarak yeniden yapılmış ve 30 Ağustos 2003’te açılmıştır.
Zafertepeçalköy Zafer Anıtı
Muharebenin yönetildiği, 1.181 m yüksekliğindeki tepededir. Yapımına 1964’te başlanmış, 1968’de açılmıştır. Açılı üçgen blokları, çatılmış tüfekleri veya bir alevi andırır. 30 Ağustos törenleri burada yapılır.
Sancaktar Mehmetçik Anıtı
Temeli 30 Ağustos 1924’te atılmıştır; bugünkü yerindeki anıt 30 Ağustos 1979’da açılmıştır. Zafertepeçalköy–Dumlupınar yolunun 2. kilometresinden ayrılan 600 m uzunluğunda bir yolla ulaşılır.
Aslıhanlar ve Cevizdere
1995’te açılan Büyük Aslıhanlar Üç Tepeler Şehitliği, burada 30 Ağustos 1922’de hayatını kaybeden 42 askeri anar. Günlüce’deki Emet Cevizdere Şehitliği ise 1985’te açılmıştır; burada 3 Eylül 1922’de hayatını kaybedenleri anar.
Ulaşım: uçak, tren, otobüs veya arabayla
İç Anadolu’dan Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerine giden karayolları ve demiryolları Kütahya’da birleşir. Karayoluyla Ankara’ya 311 km, İstanbul’a 360 km, İzmir’e 334 km, Antalya’ya 364 km uzaklıktadır.
Nasıl gideceksiniz?
- Havalimanı
- Zafer Havalimanı, Altıntaş ilçesinde, şehir merkezine 41 km uzaklıktadır.
- Uçuşlar
- Saatler ve ücretler havayolu şirketlerinin kendi sitelerindedir.
- Gar
- Tren garı şehir merkezindedir. Şehir içi otobüsler ve dolmuşlar gara gider.
- Hatlar
- Hat, kuzeye ve doğuya Eskişehir, batıya Balıkesir, güneye Afyonkarahisar üzerinden uzanır; Dumlupınar’da Ankara–İzmir hattına bağlanır.
- Saatler ve ücretler
- Devlet demiryollarının yolcu taşımacılığı şirketi TCDD Taşımacılık’ın bilet sitesi: tcddtasimacilik.gov.tr.
- Otogar
- Şehirlerarası otobüsler Çinigar’daki otogardan kalkar; ilin tüm ilçelerinden merkeze otobüs vardır.
- İşletmeciler
- İlin ve otobüsleri Kütahya’dan geçen çevre illerin otobüs firmaları.
- Yollar
- Kütahya’nın Türkiye’nin her iline karayolu bağlantısı vardır; yukarıdaki mesafeler Müdürlüğün verdiği değerlerdir.
- Şehir içinde
- Şehir içinde belediye otobüsleri ve dolmuşlar çalışır. Taksiler için: Türkiye’de taksi.
Ne yenir: hamur, yoğurt ve dağ eriği
Mutfak; hamur, et, yoğurt ve tereyağına dayanır. Uzun, soğuk kışlar ve kısa ilkbahar mutfağı şekillendirir; mevsiminde yabani otlar toplanır. Sekiz yemek:
Görseller, Müdürlüğün tanımlarına uygun çizilmiş illüstrasyonlardır, fotoğraf değildir. Tarifler evden eve değişir.
- Tarhana çorbası için eylül ve ekimde bütün yıla yetecek tarhana yapılır. Yemeğin başında, kahvaltıda ve tarlada öğle yemeği olarak yenir. Gediz’de her yıl tarhana festivali düzenlenir.
- Çimcik, Kütahya’da en sık yapılan yemeklerden biridir. Sıcak aylara denk gelen ramazanlarda sıkça sahurda yenir.
- Kuru köfte, özel davetlerde ve ramazan takım yemeklerinde etli sarma yerine sunulur.
Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü · kontrol: 26.10.2026 · mutfak sayfası
Son yemek
Düğünlerde, asker uğurlamalarında ve konuk geldiğinde sunulan Kütahya takım yemeği, tatlıdan sonra gelen etli yaprak sarmasıyla biter; asma yaprakları et ve pirinçle doldurulur. Başka yemek gelmeyeceğini bildirdiği için buna kara haber denir.
Müdürlük · sayfa · Osmanlı geleneğinden başka yemekler: Osmanlı yemekleri
Ev sahibine veya aşçıya sorabilirsiniz: Yöresel yemekleriniz neler?
Ne zaman gidilir: mevsimler neler getirir
İklim, İç Anadolu’nun kuru karasal iklimiyle Ege ve Marmara’nın daha ılıman iklimi arasında bir geçiştir. İlin doğusunda yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlıdır; batıda daha yumuşak bir deniz iklimi görülür. Ortalama sıcaklık ocakta 0,5 °C, temmuzda 21,3 °C’dir.
- KışKışlar uzun ve soğuktur. Gediz ilçesinde Muratdağı Termal Kayak Merkezi bulunur; kaplıcalar için: Türkiye’deki kaplıcalar.
- İlkbaharİlkbahar kısadır. Şipit için ısırgan uçları toplanır.
- 30 Ağustos1922 zaferinin törenleri Zafertepeçalköy Zafer Anıtı’nda yapılır.
- Eylülün ilk pazarıHayme Ana’yı Anma ve Göç Şenliği, her yıl Domaniç ilçesinin Çarşamba köyünde, Müdürlüğün Ertuğrul Gazi’nin annesi olarak tanımladığı Hayme Ana’nın türbesinde düzenlenir.
- Eylül ve ekimYıllık tarhana hazırlanır; sonbaharda pestil için dağ erikleri toplanır.
- Tatil günleriYılın tarihleri: Türkiye’de tatil günleri 2026 ve 2027.
Müdürlük ve Türkiye Kültür Portalı · kontrol: 26.10.2026 · iklim sayfası · kültür sayfası · mutfak sayfası
Kısa cevaplar birkaç satırda
Kütahya nerede?
Anadolu’nun iç batısındadır; karayoluyla Ankara’ya 311 km, İstanbul’a 360 km, İzmir’e 334 km uzaklıktadır. Hem 13 ilçeli bir ilin hem de merkez şehrinin adıdır.
Germiyan nedir?
Yaklaşık 1300’den Osmanlılara geçtiği 1429’a kadar Kütahya’dan küçük bir devlet, yani beylik yöneten Türkmen hanedanı Germiyanoğullarıdır.
Çini Müzesi ücretsiz mi?
Evet. Ücretsizdir, pazartesi kapalıdır. Gitmeden önce sayfasını kontrol edin.
Aizanoi UNESCO Dünya Mirası alanı mı?
Hayır. 2012’de Türkiye’nin Geçici Listesi’ne alınmıştır; bu liste, bir ülkenin ileride aday gösterebileceği yerleri içerir.
30 Ağustos 1922’de ne oldu?
Başkomutan Meydan Muharebesi, Zafertepeçalköy–Dumlupınar hattında sona erdi; Kütahya saat 18:00’de kurtarıldı. Her 30 Ağustos’ta Zafer Anıtı’nda törenler yapılır.
Nasıl gidilir?
Çinigar otogarı üzerinden otobüsle, merkezdeki gara trenle, karayoluyla veya merkezden 41 km uzaktaki Altıntaş’ta bulunan Zafer Havalimanı’na uçakla.
Çimcik nedir?
Haşlanıp sarımsaklı yoğurt ve tereyağıyla ya da eritilmiş dağ eriği pestili ve limonla sunulan, küçük, fiyonk biçimli hamur parçalarıdır. Müdürlük, bir kaşığa kırk tane sığması gerektiğini belirtir.
Eski bir ahşap eve girilebilir mi?
Bakanlığın listelerinde müze olarak açık olan ev Kossuth Evi Müzesi’dir: ücretsizdir, pazartesi kapalıdır.
Kaynaklar ve sınırlar
Kontrol edilen sayfaları göster
- Genel Bilgiler — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- Sivil Mimari Örnekleri – Konaklar — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- Kültür Turizmi — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- Çini Müzesi — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- Arkeoloji Müzesi — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- Kossuth Müzesi — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- Aizanoi Antik Kenti (Ören Yeri) — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- Şehitlik ve Anıtlar — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- Kütahya Mutfak Kültürü — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- Geleneksel Sanatlar – Zanaatlar — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- Ulaşım — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- İklimi — Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, kontrol: 26.10.2026
- Kütahya · Genel Bilgiler — Türkiye Kültür Portalı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, kontrol: 26.10.2026
- Kütahya — TDV İslâm Ansiklopedisi, kontrol: 26.10.2026
- Kütahya Çini Müzesi — Kültür ve Turizm Bakanlığı, muze.gov.tr, kontrol: 26.10.2026
- Kütahya Müzesi — Kültür ve Turizm Bakanlığı, muze.gov.tr, kontrol: 26.10.2026
- Kossuth Evi Müzesi — Kültür ve Turizm Bakanlığı, muze.gov.tr, kontrol: 26.10.2026
- Müze ve Ören Yeri Ücretleri — Kültür ve Turizm Bakanlığı, kontrol: 26.10.2026
- Türkiye — UNESCO Dünya Mirası Merkezi, taraf devletler, kontrol: 26.10.2026
Fotoğraflar Wikimedia Commons’tandır; her birinin altında yazarı, tarihi, lisansı ve dosya sayfası belirtilmiştir. Sekiz yemek görseli illüstrasyondur. Saatler, Bakanlığın müze sayfalarından alınmıştır.
Saatler, ücretler ve sefer tarifeleri değişir. Gitmeden önce müze ve bilet sayfalarını okuyun.
