Türkiye’de Osmanlı Yemekleri ve Sipariş İçin Mesajlar
Kamu kurumlarının Osmanlı mutfağıyla ilişkilendirdiği altı yemek ve tatlı, kaynakların anlattıkları ve her biri için hazır sipariş cümleleri.
İçindekiler
Kamu kurumlarının sayfaları bazı yemekleri Osmanlı mutfağıyla ilişkilendiriyor. İstediklerinizi aşağıdaki tepsiye ekleyin, hazır mesajı kopyalayıp masada gösterin.
Kısaca
Kaynaklarıyla altı yemek,
kopyalamak için tek mesaj.
- Zerde, buradaki yemekler arasında bir kamu kurumunun sayfasında saray mutfağıyla ilişkilendirilen tek yemek. Sayfa, Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından Türkiye’nin kültür portalı Kültür Portalı’nda yayımlanmış.
- Aşure, lokum ve gül şerbeti, Kültür ve Turizm Bakanlığının Türk Mutfağı kitabında, usta aşçıların günümüze uyarladığı unutulmuş Osmanlı yemekleri arasında yer alıyor.
- Hünkâr beğendi, Osmanlı mutfağı denince ilk akla gelen yemeklerden biri; ancak adının hikâyesi yalnızca söylentiye dayanıyor.
- Mesir macunu, Manisa’ya özgü bir baharat macunu. Manisa’da 21–24 Mart tarihlerindeki festivalde halka saçılıyor.
- Cümleler sorar, söz vermez. Gittiğiniz yerde yemek yoksa bunu size söylerler.
Bakır Tepsi
Yemekleri tepsiye ekleyin. Sipariş vermek için mesajı kopyalayın.
Bir yemeği tepsiye eklemek veya tepsiden çıkarmak için üzerine dokunun. Kâğıt kart, kamu kurumlarının sayfalarında o yemek hakkında söylenenleri gösterir. Alttaki sipariş kartı, tepsinizdeki tüm yemekler için tek bir mesaj oluşturur. Kopyalayıp masada ya da dükkânda gösterin.
Ana yemek
Hünkâr beğendi
Yumuşak köz patlıcan püresi üzerinde sotelenmiş kuzu kuşbaşı. Püreye süt, eritilmiş tereyağı ve kavrulmuş un karıştırılıyor.
Kurumun sayfası ne diyorBursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, hünkâr beğendiyi Osmanlı mutfağına ait bir yemek olarak tanımlıyor ve adının “padişah beğendi” anlamına geldiğini söylüyor. Tarım ve Orman Bakanlığının dergisi Türktarım, Osmanlı mutfağı denince ilk akla gelen yemeklerden biri olduğunu, adının hikâyesinin ise yalnızca söylentiye dayandığını belirtiyor. Kaynak: Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü · Türktarım.
Sipariş cümlesi
Hünkâr beğendi var mı?Olup olmadığını sorar, olduğunu varsaymaz.Tatlı
Zerde
Altın sarısı bir pirinç tatlısı. Pirinç; şeker ve zerdeçal, aspir ya da safranla pişiriliyor. Gaziantep’te sütlaç ile altın sarısı zerde, kâseye iki kat hâlinde konuyor.
Kurumun sayfası ne diyorGaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, zerdeyi Osmanlı saray mutfağının önemli yemeklerinden biri olarak tanımlıyor. Gaziantep’te geleneksel bir bayram tatlısı. Kaynak: Kültür Portalı’nda Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.
Sipariş cümlesi
Zerde var mı?Olup olmadığını sorar, olduğunu varsaymaz.Baharat macunu
Mesir macunu
Küçük renkli kâğıtlara sarılan, 41 çeşit ot ve baharattan yapılan bir macun. Manisa’da her mart ayında festival için hazırlanıyor.
Kurumun sayfası ne diyorKültür ve Turizm Bakanlığının kültürel miras sayfası, Kanuni Sultan Süleyman’ın annesi Hafsa Sultan’ın Manisa’da hastalanmasının hikâyesini anlatıyor. Sultan Camii Medresesi’nin başhekimi Merkez Efendi macunu hazırlıyor ve Hafsa Sultan iyileşiyor. Macunun her yıl Nevruz haftasında halkla paylaşılmasını istiyor. Sayfa bunu tarihî bir hikâye olarak aktarıyor. Kaynak: Kültür Portalı.
Sipariş cümlesi
Mesir macunu var mı?Olup olmadığını sorar, olduğunu varsaymaz.Meyveli tahıl tatlısı
Süzme saray aşuresi
Günlük adı: aşure. Buğday, nohut, fasulye, kuru meyve ve kuru yemişle yapılan bir tatlı. Üzeri tarçın, ceviz, Antep fıstığı ve nar taneleri ya da gül yapraklarıyla süsleniyor.
Kurumun sayfası ne diyorKültür ve Turizm Bakanlığının Türk Mutfağı kitabı, Süzme Saray Aşuresi’ni usta aşçıların günümüze uyarladığı unutulmuş Osmanlı yemekleri arasında listeliyor. Isparta Valiliğinin Isparta Mutfağı kitabı ise günlük aşure tarifini veriyor. Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı · Isparta Valiliğinin Isparta Mutfağı kitabı.
Sipariş cümlesi
Aşure var mı?Olup olmadığını sorar, olduğunu varsaymaz.Şekerleme
Lokum
Şeker, su, nişasta ve az miktarda sitrik asitle yapılan yumuşak bir tatlı. Bazı çeşitlerine fındık, safran ya da gül gibi malzemeler ekleniyor.
Kurumun sayfası ne diyorBakanlığın Türk Mutfağı kitabı, Rahatü’l-Hulkum’u unutulmuş Osmanlı yemekleri arasında listeliyor. İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, rahat ul-hulkümü lokumun Arapça kökenli bir diğer adı olarak veriyor. Safranbolu Turizm Danışma Bürosu, lokumun Anadolu’da yaklaşık 15. yüzyıldan beri bilindiğini ve 17. yüzyılda Osmanlı topraklarında yaygınlaştığını söylüyor. Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı · İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü · Safranbolu Turizm Danışma Bürosu.
Sipariş cümlesi
Lokum var mı?Olup olmadığını sorar, olduğunu varsaymaz.Soğuk içecek
Gül şerbeti
Soğuk bir gül içeceği: gül şurubu soğuk suyla karıştırılıyor, buz ekleniyor.
Kurumun sayfası ne diyorBakanlığın Türk Mutfağı kitabı, Gül Şerbeti’ni unutulmuş Osmanlı yemekleri arasında listeliyor. Isparta Valiliğinin Isparta Mutfağı kitabı, gül şurubu tarifi veriyor ve gül şerbetinin misafirlere ikram edildiğini söylüyor. Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı · Isparta Valiliğinin Isparta Mutfağı kitabı.
Sipariş cümlesi
Gül şerbeti var mı?Olup olmadığını sorar, olduğunu varsaymaz.
Sipariş kartı · Hazır mesaj
- Merhaba, iki kişiyiz.Masada 2 kişi olduğunuzu söyler.
- Hünkâr beğendi var mı?Olup olmadığını sorar, olduğunu varsaymaz.
- Zerde var mı?Olup olmadığını sorar, olduğunu varsaymaz.
- Varsa, birer porsiyon alabilir miyiz? Paylaşacağız.Varsa her yemekten birer porsiyon ister, paylaşacağınızı söyler.
Bu cümleler soru sorar. Yemeğin bulunduğunu varsaymaz; yoksa bunu size söylerler. Yemekleri ve kişi sayısını değiştirmek için JavaScript’i açın.
Kamu kurumlarının sayfaları ne diyor? Her yemek için ayrı ayrı
Her satır, kamu kurumlarının sayfalarında yemek hakkında söylenenleri ve sayfayı yayımlayan kurumu gösteriyor. Saray mutfaklarının bütünü hakkında ise GoTürkiye, Türkiye’nin turizm tanıtım ajansının platformu, yüzyıllar boyunca binlerce aşçı, işçi ve çırağın bu mutfaklarda yaşayıp çalıştığını söylüyor.
| Yemek | Kurumun sayfası ne diyor | Kaynak |
|---|---|---|
| Hünkâr beğendi | Osmanlı mutfağına ait bir yemek. Adı “padişah beğendi” anlamına geliyor. Adının hikâyesi bir söylenti. | Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü · Türktarım |
| Zerde | Osmanlı saray mutfağının önemli yemeklerinden biri. | Kültür Portalı’nda Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü |
| Mesir macunu | 41 çeşit ot ve baharattan yapılan bir macun. Manisa’da yaklaşık 400 yıldır süren bir festivalde halkla paylaşılıyor. | Kültür Portalı |
| Süzme saray aşuresi | Süzme Saray Aşuresi, usta aşçıların günümüze uyarladığı unutulmuş Osmanlı yemekleri arasında listeleniyor. | Kültür ve Turizm Bakanlığı · Isparta Valiliğinin Isparta Mutfağı kitabı |
| Lokum | Rahatü’l-Hulkum, unutulmuş Osmanlı yemekleri arasında listeleniyor. Rahat ul-hulküm, lokumun Arapça kökenli bir diğer adı. | Kültür ve Turizm Bakanlığı · İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü · Safranbolu Turizm Danışma Bürosu |
| Gül şerbeti | Gül Şerbeti, usta aşçıların günümüze uyarladığı unutulmuş Osmanlı yemekleri arasında listeleniyor. | Kültür ve Turizm Bakanlığı · Isparta Valiliğinin Isparta Mutfağı kitabı |
Hünkâr beğendi adının ardında bir hikâye var
Tarım ve Orman Bakanlığının dergisi Türktarım, Osmanlı arşivlerinde yemek tarifleri pek kayda geçirilmediği için hünkâr beğendinin adını nasıl aldığına dair anlatıların yalnızca söylentiye dayandığını söylüyor. İki söylenti aktarıyor:
İki söylenti
- Bursalı bir aşçı, yemeği ilk kez 17. yüzyılın başlarında IV. Murad için yapmış.
- III. Napolyon’un eşi İmparatoriçe Eugénie, Sultan Abdülaziz döneminde, 1869’da İstanbul’u ziyaret etmiş. Yemek onun için hazırlanmış.
Kamu kurumlarının sayfalarında söylenenler
- Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü: Osmanlı mutfağına ait bir yemek. Adı “padişah beğendi” anlamına geliyor.
- Bursa’nın sayfasındaki tarifte patlıcan közlenip is kokusu ve baharatla lezzetlendiriliyor, ardından püre yapılıp süt, eritilmiş tereyağı ve kavrulmuş unla karıştırılıyor. Üzerine sotelenmiş kuzu kuşbaşı konuyor.
- Türktarım: Osmanlı mutfağı denince ilk akla gelen yemeklerden biri.
Dergi, her iki hikâyenin de söylenti olduğunu söylüyor. Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise bunu Osmanlı mutfağına ait bir yemek olarak tanımlıyor.
Baklava ve lokum iki tescilli ad
Türkiye, bazı gıdaların nereden geldiğini tescille kayıt altına alıyor. Bu listeyi Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tutuyor. Listedeki iki tatlı, Antep baklavası ve Safranbolu lokumu. Her ikisi de mahreç işareti olarak tescilli: bu işaret, tatlının adıyla bir yer arasında bağ kuruyor; tescil kaydı da yeri belirtiyor ve tatlının orada nasıl yapıldığını anlatıyor. Bu kayıtlar tatlıların nerede ve nasıl yapıldığıyla ilgili, sarayla değil.
Antep Baklavası
- 04.01.2008 tarihinde Gaziantep için mahreç işareti olarak tescil edilmiş. Tescil sahibi Gaziantep Sanayi Odası.
- İnce hamur katlarının arasında Antep fıstığı ve kaymak (burada süt ve irmikle koyulaştırılmış krema) var; ardından şerbet ekleniyor.
- İki türü var: kaymaklı yaş ve yalnızca Antep fıstıklı kuru. Kuru türü daha uzun süre dayanıyor. Satıcı Yaş mı, kuru mu? diye sorabilir (hangi türünü istediğinizi sorar).
- Tercihen meşe odunu ateşiyle ısıtılan taş fırınlarda, 200–300 °C’de 30–45 dakika pişiriliyor.
Safranbolu Lokumu
- 15.07.2014 tarihinde Karabük’ün Safranbolu ilçesi için mahreç işareti olarak tescil edilmiş.
- Şeker, su, nişasta ve sitrik asitle yapılıyor; bazı çeşitlerine başka malzemeler de ekleniyor. Kesilen yüzeyi parlak, dişe yapışmıyor.
- Tescil kaydına göre ambalajda Safranbolu Lokumu adı ve mahreç işareti amblemi bulunuyor. Kutuda ikisini de arayın.
- Safranbolu Turizm Danışma Bürosu; sade, safranlı, çifte kavrulmuş, güllü ve fındıklı çeşitleri sıralıyor.
Mesir macunu Manisa’daki festival
Buradaki yemek ve tatlılar arasında mesir macunu, önce festivaliyle karşınıza çıkıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının kültürel miras sayfası, Manisa’daki festival hakkında şu bilgileri veriyor.
- Tarih
- Baharın başlangıcında, Nevruz haftasında, 21–24 Mart tarihlerinde. Sayfa, festivalin Manisa’da yaklaşık 400 yıldır sürdüğünü söylüyor.
- Yer
- Manisa’daki Sultan Camii ve külliyesinin çevresinde. Kültür ve Turizm Bakanlığı, bölgeyi 1988’de sit alanı ilan etmiş.
- İçerik
- 41 çeşit ot ve baharattan oluşan bir macun. Sayfa bunların 20’sini sayıyor; aralarında anason, çörek otu, kakule, karanfil, tarçın, safran, zencefil ve portakal kabuğu var.
- Hazırlık
- Festival için en az üç ton hazırlanıyor. En az 14 kadın, macunu küçük renkli kâğıtlara sarıyor. Macun, Sultan Camii’nin minare ve kubbelerinden halka saçılıyor. İnsanlar havada yakalamak için yarışıyor.
- Miras
- Festival, 2012’de UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi’ne eklenmiş.
Mesajdaki sözcükler kısa not
Sipariş kartındaki sözcükler ve mesajda ne işe yaradıkları.
| Sözcük | İşlevi |
|---|---|
| Var mı? | Olup olmadığını sorar. |
| Varsa | Yoksa sorun olmaz. |
| Alabilir miyiz? | Rica ile ister; bir kişiyse “alabilir miyim?”. |
| Porsiyon | Bir kişilik pay. |
| Birer | Her yemekten bir tane. |
| Paylaşacağız | Masada bölüşeceğinizi söyler. |
| Tatlı | Tatlı çeşidi. |
| Şerbet | Soğuk, tatlı içecek. |
Kısa yanıtlar
Bu yemeklerden birini nasıl isteyebilirim?
Tepsideki cümleleri kullanın. Cümleler önce yemeğin olup olmadığını sorar, sonra bir porsiyon ister. Gittiğiniz yerde yemek yoksa bunu size söylerler.
Bu yemekleri nerede yiyebilirim?
Masada ya da dükkânda sorun. Tepsideki cümleler önce sorar, yemeğin bulunduğunu varsaymaz. Yoksa bunu size söylerler.
Hünkâr beğendi gerçekten bir padişah için mi yapılmış?
Tarım ve Orman Bakanlığının dergisi Türktarım, adının hikâyesinin yalnızca söylentiye dayandığını söylüyor. Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise bunu Osmanlı mutfağına ait bir yemek olarak tanımlıyor.
Baklava ya da lokumdaki tescilli ad ne anlama geliyor?
Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) listesindeki bir mahreç işareti: tatlıyı bir yerle ilişkilendiriyor. Burada Antep baklavası için Gaziantep, lokum için Safranbolu söz konusu. Lokumun tescil kaydına göre ambalajda adı ve mahreç işareti amblemi bulunuyor.
Mesir festivali ne zaman?
Manisa’da, Nevruz haftasında, 21–24 Mart tarihlerinde.
Kaynaklar
Kaynak listesini aç
- Türk Mutfağı — Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü: kitabın sayfası; günümüze uyarlanan unutulmuş Osmanlı yemekleri arasında Süzme Saray Aşuresi, Rahatü’l-Hulkum ve Gül Şerbeti de var, kontrol edildi: 22.10.2026
- Bursa’dan hünkar sofralarına uzanan lezzet hünkar beğendi — Tarım ve Orman Bakanlığının dergisi Türktarım, 18.09.2018: hünkâr beğendinin adı hakkındaki iki söylenti, kontrol edildi: 22.10.2026
- Hünkârbeğendi — Bursa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü: hünkâr beğendi hakkındaki İngilizce sayfa, kontrol edildi: 22.10.2026
- Gaziantep’in Ramazan’a Özel Lezzetleri — Kültür Portalı, Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün metni: zerde ve Osmanlı saray mutfağı, kontrol edildi: 22.10.2026
- Mesir Macunu Festivali — Kültür Portalı, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğünün metni: Hafsa Sultan, macun, tarihler ve UNESCO listesine alınışı, kontrol edildi: 22.10.2026
- Antep Baklavası — Kültür Portalı, Antep baklavası sayfası: Antep baklavasının malzemeleri, kuru ve yaş türleri, kontrol edildi: 22.10.2026
- Antep Baklavası (kayıt 95) — Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT): tescilli coğrafi işaretler portalı; tescil numarası 95, 04.01.2008, kontrol edildi: 22.10.2026
- Safranbolu Lokumu (kayıt 183) — Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT): tescil belgesi; tescil numarası 183, 15.07.2014, kontrol edildi: 22.10.2026
- Safranbolu Lokumu — Kültür ve Turizm Bakanlığı Safranbolu Turizm Danışma Bürosu: lokumun çeşitleri ve tarihi, kontrol edildi: 22.10.2026
- Beyoğlu / Fatih Eminönü / Kadıköy – Lokum — İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü: lokumun bir diğer adı olarak rahat ul-hulküm, kontrol edildi: 22.10.2026
- Isparta Mutfağı — Isparta Valiliğinin Isparta Mutfağı kitabı, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü sitesinde: aşure ve gül şurubu tarifleri, kontrol edildi: 22.10.2026
- Topkapi Palace Istanbul Guide — GoTürkiye, Türkiye’nin turizm tanıtım ajansının platformu: saray mutfakları, kontrol edildi: 22.10.2026
