Landbouw in Turkije 2025: Oogststatistieken & Subsidies

De landbouw in Turkije blijft ook in 2025 een cruciale pijler van de economie, die een belangrijke bijdrage levert aan de voedselzekerheid, werkgelegenheid en export. Ondanks een hoge productiviteit per hectare werd de sector dit jaar geconfronteerd met buitengewone uitdagingen: historische periodes van droogte, volatiele kosten en een fundamentele verschuiving in het overheidsbeleid op het gebied van subsidies bepaalden het beeld.

In dit artikel analyseren we de oogstresultaten van 2025, belichten we de belangrijkste landbouwregio’s en leggen we het nieuwe staatssubsidiemodel uit, dat de Turkse landbouw in de komende jaren opnieuw moet vormgeven.

Belangrijke factoren voor de Turkse landbouw in 2025

• Klimaatverandering en historische droogte: Het jaar 2025 gaat de boeken in als een van de droogste jaren in de recente geschiedenis. Meteorologische gegevens laten zien dat met name de maanden oktober tot en met maart de minste neerslag kenden in 65 jaar. Dit leidde in bijna alle regio’s van Marmara tot Zuidoost Anatolië tot ernstige droogteverschijnselen. In provincies als Konya en Şanlıurfa daalden de opbrengsten van regenafhankelijke gewassen massaal.
• Watercrisis en bodemdegradatie: De hydrologische droogte dwong de autoriteiten tot strikte irrigatiebeperkingen. In Centraal Anatolië versnelde de vorming van zinkgaten (Obruks), doordat de grondwaterstanden verder daalden. Experts waarschuwen dat zonder duurzaam waterbeheer grote delen van het akkerland worden bedreigd door woestijnvorming.
• Arbeidsmarkt en loonontwikkeling: Turkije beschikt over een groot potentieel aan arbeidskrachten, maar de loonkosten stegen in 2025 door de inflatie aanzienlijk. Het gemiddelde maandloon voor vaste landarbeiders lag rond de 22.000 tot 26.000 TL. Seizoensarbeiders (Mevsimlik işçi) in regio’s zoals de Çukurova ontvingen daglonen tot 1.000 TL een verdubbeling ten opzichte van voorgaande jaren, wat de productiekosten voor arbeidsintensieve teelten zoals katoen en fruit opdreef.
• Nieuw staatssubsidiemodel (2025-2027): 2025 markeerde het startsein voor een historische hervorming. Het nieuwe “productieplanningsmodel” koppelt subsidies nu strikt aan door de staat goedgekeurde teeltplannen. Het doel is om de teelt van waterintensieve gewassen in droge gebieden te verminderen en strategische producten zoals granen en oliezaden gericht te versterken.
• Strategische logistiek: Ondanks de productieproblemen blijft Turkije dankzij de moderne infrastructuur en geografische ligging een centraal knooppunt voor de handel in landbouwproducten tussen Europa, Azië en Rusland. Wie geïnteresseerd is in de grote spelers van de Turkse economie, vindt in ons overzicht van de Top 10 grootste bedrijven in Turkije meer informatie.

Belangrijke statistieken over de landbouw in Turkije

Hoewel het aandeel in het bruto binnenlands product (bbp) op de lange termijn daalt, blijft de landbouw een sleutelsector. De gegevens voor 2025 laten echter duidelijke sporen van vertraging zien door de weersomstandigheden.

• Landgebruik: Van de circa 24 miljoen hectare landbouwgrond wordt ongeveer 77% gebruikt voor de akkerbouw (granen). Hoewel het aandeel geïrrigeerde oppervlakte groeit door grote staatsprojecten, kon dit de droogte van 2025 slechts gedeeltelijk compenseren.
• Bbp bijdrage en groei: Terwijl de totale economie in 2025 gematigd groeide, registreerde de landbouwsector in de eerste kwartalen een krimp van de toegevoegde waarde. Het aandeel in het bbp schommelt rond de 5,5% tot 5,8%.
• Buitenlandse handel: Turkije blijft een exportgigant voor levensmiddelen. Ondanks dalingen in volume bij sommige grondstoffen, kon de waarde van de export stabiel worden gehouden door gestegen wereldmarktprijzen en verwerkte producten. Voor logistieke ondersteuning bij deze exportstromen speelt de maritieme sector een grote rol, zoals te zien bij de Sefine Scheepswerf.
• Productiedalingen: Eerste schattingen van het statistiekbureau TÜİK voor 2025 wezen op een daling van de graanproductie met meer dan 5% en bij fruit met bijna 25%. De enige uitzondering was maïs, dat dankzij irrigatie een groei liet zien.
• Structurele hervormingen: Met de in 2025 gestarte algemene landbouwtelling en de verpachting van braakliggende staatsgronden probeert de regering onbenut potentieel te activeren.

Oogstresultaten in Turkije: Een overzicht

De klimatologische omstandigheden van 2025 hebben geleid tot sterk uiteenlopende oogstresultaten. Terwijl geïrrigeerde teelten stabiel bleven, leden droge teelten en gevoelige fruitsoorten massaal.

Graanteelt

Tarwe

Tarwe is het strategisch belangrijkste product voor de Turkse voedselzekerheid. De oogst van 2025 viel met naar schatting 19,6 miljoen ton aanzienlijk lager uit dan vorig jaar (ca. 21 miljoen ton). Vooral in Centraal Anatolië drukte de droogte in het voorjaar de opbrengsten per hectare. Om de bevoorrading van de enorme meel- en pasta industrie te waarborgen, blijft Turkije afhankelijk van import, maar houdt vast aan de doelstelling om op de lange termijn 30 miljoen ton te produceren.

Gerst

Ook de gerstproductie, essentieel voor de veehouderij, stortte in 2025 in. Prognoses gaan uit van ongeveer 7,5 miljoen ton een daling die de druk op de veevoederprijzen verhoogde. De regering stuurde bij door importvrijstellingen te verlenen.

Maïs

In tegenstelling tot tarwe en gerst was maïs de winnaar van 2025. Omdat maïs overwegend geïrrigeerd wordt, steeg de productie volgens schattingen met bijna 5% tot ca. 8,5 miljoen ton. Dit versterkt de binnenlandse voorziening, maar dekt de behoefte van ongeveer 12 miljoen ton nog niet volledig.

Industriële gewassen

Katoen

Katoen is het witte goud van Turkije en de basis voor de machtige textielindustrie. De productie van vezelkatoen lag in het seizoen 2025/26 op ongeveer 700.000 tot 800.000 ton. Hoge kosten en waterschaarste belastten de telers. Toch blijft Turkije een wereldwijde speler in de verwerking van textielproducten.

Suikerbieten

Met een productie van meer dan 21 miljoen ton bleef de suikerbietenoogst in 2025 relatief stabiel, hoewel iets onder het niveau van vorig jaar. Het staatsbedrijf Türkşeker garandeert de afname en zorgt ervoor dat er ondanks lichte dalingen geen tekorten in de suikervoorraad ontstaan.

Thee

De theeteelt aan de Zwarte Zeekust (Rize, Trabzon) toonde zich in 2025 veerkrachtig. De jaarlijkse productie van droge thee ligt stabiel rond de 200.000 ton en dekt bijna de volledige binnenlandse behoefte van het theedrinkende land.

Oliehoudende gewassen

Olijven

Na een recordjaar in 2024 bevindt de olijf zich in 2025 in een natuurlijk rustjaar (“Yok jaar”). De oogst wordt geschat op ongeveer 2,45 miljoen ton, wat een duidelijke neerwaartse correctie betekent. Toch zijn de voorraden voldoende om de exportmarkten voor olijfolie te bedienen.

Zonnebloemen

De zonnebloem leed in 2025 zwaar onder de hittegolf in Thracië. Een productiedaling was onvermijdelijk, wat het belang van import voor de spijsolie industrie op de korte termijn vergroot.

Groenten en fruit

Hazelnoten

Turkije domineert 70% van de wereldmarkt voor hazelnoten. 2025 was echter een crisisjaar: plagen zoals de bruingemarmerde schildwants en late nachtvorst drukten de oogstprognoses soms tot onder de 500.000 ton. Dit leidde tot stijgende prijzen op de wereldmarkt, aangezien de vraag vanuit de zoetwarenindustrie onverminderd groot blijft.

Groenten

Tomaten, paprika’s en komkommers behoren tot de belangrijkste exportproducten. Terwijl de vollegrondsteelt leed onder de hitte, kon de glastuinbouw in Antalya en Mersin stabiele opbrengsten leveren. Tomaten blijven de koning van de export in de agrarische sector.

Landbouwregio’s in Turkije

De diversiteit van de Turkse landbouw is gebaseerd op de verschillende klimaatzones:

• Centraal Anatolië (De Graanschuur): Centrum voor tarwe, gerst en suikerbieten. Hier ligt de focus op de modernisering van irrigatie om de droogte te trotseren.
• Egeïsche & Middellandse Zee (Exporthubs): Dankzij milde winters domineren hier fruit, groenten, citrusvruchten en olijven. Kassen bepalen hier het landschap.
• Zwarte Zee regio: Het vochtige klimaat is ideaal voor hazelnoten en thee. Ook de melkveehouderij is hier traditioneel sterk geworteld.
• Zuidoost Anatolië (GAP regio): Door het enorme stuwdamproject GAP worden hier op grote schaal katoen, maïs en rode linzen verbouwd.

Overheidssteun: Het nieuwe model vanaf 2025

De Turkse regering heeft in 2025 het subsidiesysteem radicaal omgebouwd om de planningszekerheid en duurzaamheid te vergroten. Het nieuwe systeem is gebaseerd op 3-jarenplannen (2025-2027) en maakt onderscheid tussen basissteun en planningssteun.

• Basissteun: Voor strategische producten (bijv. tarwe, gerst, oliezaden) vergoedt de staat forfaitair 50% van de dieselkosten en 25% van de kunstmestkosten.
• Gerichte planningssteun: Boeren die hun productie in specifieke landbouwgebieden (Havza) afstemmen op de richtlijnen van het ministerie vooral in waterarme gebieden ontvangen een hogere vergoeding. Hier vergoedt de staat tot 100% van de dieselkosten en 50% van de kunstmestkosten. Voor financiële afhandelingen kunnen beleggers gebruikmaken van diensten zoals Western Union in Turkije.
• Reactivering van braakliggend land: Gronden die twee jaar ongebruikt blijven, kunnen nu gedwongen worden verpacht om de productie te verhogen.
• Landbouwtelling: De in 2025 gestarte telling moet voor het eerst sinds 2001 weer exacte gegevens leveren voor de fijnafstemming van het beleid.

De Turkse landbouw bevindt zich in 2025 in een transformatiefase. De combinatie van klimaatadaptatie en overheidssturing biedt investeerders en partners nieuwe kansen, maar vereist een grondige kennis van de regionale omstandigheden.