Türkiye’nin Un Sanayi Devleri: 2026 İhracat ve Üretici Rehberi

Küresel ölçekte buğday unu tedarikinden bahsediyorsak, Türkiye masadaki en büyük oyuncudur. Sadece bir üretici değil, dünya tahıl ticaretinin rafine edildiği stratejik bir merkezden söz ediyoruz. Ancak 2025 sonu itibarıyla rüzgarın yönü değişti: Orta Doğu’daki politik eksen kaymaları ve gümrükteki yeni oyun kuralları, ticari stratejilerin sil baştan yazılmasını zorunlu kılıyor.

Bu rehber, sıradan bir firma listesi değildir. Piyasadaki gerçek hareketliliği analiz ediyor, hangi üreticilerin taahhütlerini gerçekten yerine getirebileceğini irdeliyor ve ihracat fiyatlarının neden ortalama 371 USD/ton bandında seyrettiğini açıklıyoruz.

Piyasa Analizi: Rakamların Arkasındaki Gerçekler

Türk un sanayisi kendi liginde oynasa da, teorik kapasite ile pratik üretim arasında devasa bir uçurum var. Fabrikaların kurulu kapasitesi yıllık 32 milyon ton gibi muazzam bir seviyedeyken, iç piyasa ve ihracat için gerçekleşen üretim 13 milyon ton civarında dengeleniyor. Bu “atıl kapasite” durumu, alıcılar için aslında bir fırsat: Fabrikalar arasındaki rekabet sert, bu da fiyatları aşağı çekiyor.

İhracatta Büyük Kırılma: Suriye, Irak’ı Tahtından İndirdi

Ticaretin kalbinin attığı nokta burası: 15 yılı aşkın süredir Irak, Türk ununun tartışmasız bir numaralı alıcısıydı (%50 pazar payı ile). Ancak bu devir kapandı. 2025’in ilk 10 ayında Irak’ın payı %20’nin altına geriledi.

Bu değişim, lojistik rotalarını da doğrudan etkiliyor. Özellikle sınır geçişlerindeki yoğunluklar ve yeni rotalar hakkında bilgi sahibi olmak hayati önem taşıyor. Konuyla ilgili detaylı bilgi için Türkiye’nin Kara Sınır Kapıları ve 2026 Lojistik Rehberi yazımızı inceleyebilirsiniz.

Yeni İhracat Top 5 (2025 Sonu İtibarıyla):

• 1. Suriye (Yeni Lider)
• 2. Irak (Ciddi Pazar Kaybı)
• 3. Somali
• 4. Cibuti
• 5. Venezuela

Dış ticaret verilerine yakından baktığınızda, bu değişimin lojistik zincirini nasıl yeniden şekillendirdiğini görebilirsiniz. Güney Amerika ve Afrika gibi yeni pazarlara hızlı adapte olabilen fabrikalar artık bir adım önde.

Mevzuat ve Fiyatlandırma: Neye, Neden Ödüyorsunuz?

Ekim 2025 itibarıyla Türk buğday unu ihracat fiyatı yaklaşık 358 USD/ton seviyesindeydi (yıllık ortalama 371 USD). Rekabet gücünü koruyan en kritik faktör ise “Dahilde İşleme Rejimi” (DİR). Mart 2025’ten bu yana ihracatçılar, TMO kotalarına takılmadan buğdayı %100 gümrüksüz ithal edebiliyor. Yerel hasat beklentisinin 18,65 milyon tona gerilediği bir dönemde, bu muafiyet üreticilerin elini ciddi anlamda rahatlattı.

Sektörün Devleri: Vitrinin Arkasındakiler

İnternetteki rastgele listeleri bir kenara bırakın. Hacim, güvenilirlik ve güncel sertifikasyon (ISO 22000:2018 gibi) konularında gerçekten oyun kurucu olan aktörlere odaklanalım. Tıpkı tekstil sektöründe doğru tedarikçiyi bulmanın kritik olması gibi (bkz: Türkiye Toptan Giyim Rehberi), un sektöründe de partner seçimi hayati bir karardır.

1. Ulusoy Un (Pazarın Hakimi)

Ulusoy sadece bir un fabrikası değil, bir endüstri devidir. 2025 yılında Capital 500 listesinde Türkiye’nin en büyük 82. şirketi konumuna yükseldi. Söke Değirmencilik‘i bünyesine katarak perakende tarafındaki gücünü de perçinledi.

• Kapasite: Günde 4.415 ton (konsolide).
• Farkı: Söke markasıyla sadece B2B değil, glutensiz ürünler ve atıştırmalıklarla raflarda da agresif bir büyüme sergiliyor.
• Neden Tercih Edilmeli? Eğer çok yüksek tonajlarda alım yapacak ve tedarik zincirinde sıfır risk istiyorsanız, kapısını çalacağınız ilk adres burasıdır.

2. Eriş Un (İnsani Yardım Lojistiği Uzmanı)

Eriş Un (Erişler Gıda), sektörde kendine has bir role sahip. Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP) stratejik ortağı olması, firmanın en zorlu koşullarda bile teslimat yapabildiğinin kanıtı.

• Kapasite: 4 farklı lokasyonda (Silivri dahil) günlük 2.300 ton.
• Odak: İhracat ve devasa yardım projeleri. Eğer operasyonunuz zorlu coğrafyaları kapsıyorsa, BM denetimlerinden geçen bu lojistik kabiliyeti işinize yarayacaktır.

3. Kozlu Gıda (Amasya’nın Sanayi Gücü)

MİSUN markasıyla faaliyet gösteren Kozlu, Anadolu sermayesinin gücünü temsil ediyor. Günlük 2.000 tonluk kapasitesiyle, İstanbul dışındaki en ciddi ağır sıklet oyunculardan biri.

4. Beşler & Kavukçu (Küresel Bağlantılar)

Gaziantep merkezli Beşler, Orta Doğu’ya olan coğrafi yakınlığını (günlük 2.100 ton kapasite) stratejik bir koza çeviriyor. Kavukçu ise erişim ağıyla öne çıkıyor; 75’ten fazla ülkeye ihracat ve 2.300 tonluk kapasite, grubu gerçek bir küresel oyuncu yapıyor.

İçeriden İpucu: Kalite Standartlarını Doğru Okumak

Eski sertifikalara aldanmayın. Birçok kaynakta hala ISO 22000:2006 atıfları görebilirsiniz; bu artık tarih oldu. Tedarikçilerinizin ISO 22000:2018 veya daha yeni standartlara sahip olup olmadığını mutlaka kontrol edin. Ayrıca 2025 sonunda güncellenen ISO 22002 serisi de masada. Bu yeni standartları şimdiden uygulayan bir üretici, kalite yönetiminde proaktif olduğunu kanıtlar.

Bu, tıpkı lüks bir araç satın alırken teknik detaylara hakim olmaya benzer; kağıt üzerindeki küçük bir detay, uzun vadede büyük farklar yaratır.

Sonuç: Esneklik Anahtardır

2025/2026 döneminde Türk un piyasası volatil olsa da fırsatlarla dolu. İthal buğdaydaki gümrük muafiyeti, üreticilere fiyat kırma konusunda manevra alanı sağlıyor; pazarlık masasında bunu koz olarak kullanın. Riskten kaçınmak için Ulusoy veya Eriş gibi devlere yönelmek güvenli bir limandır, ancak Suriye ve Afrika’ya kayan ihracat rotasını göz ardı etmeyin; konteyner ve navlun bulunabilirliğini belirleyen asıl faktör bu olacaktır.