Türkiye’de Fındık: Hangi İllerde Yetişir, Nasıl Alınır
Fındık hangi Karadeniz illerinde yetişiyor, hasat ve kurutma nasıl ilerliyor, hangi çeşitler tescilli, pazarda ne sormalı?
İçindekiler
Türkiye’de fındık Karadeniz kıyısında yetişir: önde gelen on ilin sekizi Karadeniz’dedir ve 2024 mahsulünün %84’ünü verdi; 202 bin tonla Ordu birinci oldu. Fındık kabuklu, çiğ iç ya da kavrulmuş iç olarak satılır; aşağıdaki not, satıcıya söyleyeceğiniz cümleyi yazar.
Kısaca · kontrol tarihi 21.10.2026
Fındık Karadeniz kıyısından gelir; bu yılın mahsulü olup olmadığını sorun, kabuklu mu iç mi istediğinizi söyleyin.
- Nerede: 2024’te Ordu 202 bin ton, Samsun 114 bin, Düzce 95 bin, Giresun 94 bin ton fındık yetiştirdi. Önde gelen on ilin sekizi Karadeniz’dedir; bu sekiz il mahsulün %84’ünü verdi.
- Ne zaman: Toplama ağustosta başlar; altı olgunluk işaretinden en az ikisi görülmelidir. Kabuklu fındık sonra en çok %12 neme kadar kurutulur ve jüt çuvallarda saklanır.
- Alırken: Kabuklu fındık, çiğ iç ya da kavrulmuş iç diye isteyin ve bu yılın mahsulü olup olmadığını sorun. Devletin mahsul alım kurumu Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), kabuklu fındığı yarısı sağlam iç imiş gibi fiyatlar ve sağlam iç oranı %40’ın altındaki partileri almaz.
Çotanak, kabuk, iç
Fındığı soyun, sonra ne istediğinizi yazın
Fındığa ya da dört adımdan birine dokunun: fındık soyulur. Alışveriş notu, satıcıya söyleyeceğiniz cümleyi yazar; kopyalayıp mesaj olarak da gönderebilirsiniz.
Soymak için fındığa dokunun
- Dalda. Fındık, yapraklı bir çotanağın (zurufun) içinde büyür. Fındık Araştırma Enstitüsü’ne göre altı işaretten en az ikisi görülünce toplanmalıdır; biri çotanağın kahverengileşmeye başlaması, biri de fındığın çotanak içinde kolay dönmesidir.
- Kabukta. Toplanan fındık en çok %12 neme kadar kurutulur. Kabuğundaki fındığa kabuklu fındık denir.
- Çiğ iç. Kabuğun içindeki iç, kavrulmamışsa çiğ iç fındıktır. İç fındık en çok %6 neme kadar kurutulur.
- Kavrulmuş. Kavrulmuş iç fındığı TMO satış noktaları vakumlu paketli satar; fındık ezmesi, krema ve rafine fındık yağı da satar.
Alışveriş notu
Merhaba, yarım kilo kabuklu fındık alabilir miyim? Bu yılın mahsulü mü? Birkaç tanesini kırıp bakabilir miyim?
Merhaba, yarım kilo kabuklu fındık alabilir miyim? Bu yılın mahsulü mü? Birkaç tanesini kırıp bakabilir miyim?
- Bu yılın mahsulü mü?
- Hangi ilin fındığı bu?
- Çeşidi ne?
- Birkaç tanesini kırıp bakabilir miyim?
- Tadına bakabilir miyim?
TMO, kabuklu fındığı yarısı sağlam iç imiş gibi fiyatlar ve sağlam iç oranı %40’ın altındaki partileri almaz.
Çizim şematiktir. Dokunduklarınız kaydedilmez; sayfayı yenilerseniz not baştan başlar.
Nerede yetişir
Fındık Karadeniz boyunca yetişir. Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Fındık Araştırma Enstitüsü 1936’da Giresun’da kuruldu. Enstitü iki üretim bölgesi sayar: eski bölge (Giresun, Ordu, Trabzon, Rize ve Artvin) ve yeni bölge (Samsun, Sinop, Kastamonu, Düzce, Zonguldak, Sakarya, Kocaeli, Bartın, Tokat, Gümüşhane ve Bolu).
Bakanlığın 2025 fındık raporuna göre önde gelen on ilin sekizi Karadeniz’dedir: Ordu, Samsun, Düzce, Giresun, Trabzon, Zonguldak, Kastamonu ve Bartın. Bu sekiz il 2024 mahsulünün %84’ünü verdi.
Ülke mahsulü Bakanlığın bitkisel üretim istatistiklerine göre 2024’te 717 bin ton, 2025’te 441 bin tondu; yani %38,5 azaldı. Bakanlığın 2025 fındık raporu, Türkiye’nin 2023’te dünya üretiminin %58’ini karşıladığını yazıyor; bu rakamı Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nden (FAO) alıyor.
Fındık yılı
Enstitünün tarım takvimi sezonu ay ay anlatır.
Ocak
Çiçek
Erkek çiçekler (püsler) belirgin görünür, dişi çiçekler (karanfiller) yaprak tomurcuklarından ayrılmaya başlar. Havaya bağlı olarak ocakta ikisi de etkin hâle gelebilir.
Temmuz
İç dolar
Fındık, çotanağın içinde neredeyse son iriliğine ulaşır ve kabuk sertleşmiştir. İç dolmaya başlar, yağ birikimi hız kazanır.
Ağustos
Olgunlaşır, toplanır, serilir
Enstitü, altı işaretten en az ikisi görülünceye kadar beklenmesini söyler: fındığın nemi %30’un altına düşer, çotanak kahverengileşmeye başlar, kabuk kahverengiye döner, fındık çotanak içinde kolay döner, çotanaktan kolay ayrılır ve çotanak daldan çekildiğinde kolayca ele gelir. Fındığı yerden toplayan üreticiler bahçeyi en az iki kez silkelemelidir; çünkü yerde bekleyen fındık küf yüzünden kalitesini yitirebilir. Fındık aynı gün harmana getirilir; 10–15 cm kalınlığında, tercihen beton harmana serilir, güneşte solar ve zaman zaman tırmıkla karıştırılır.
Eylül
Kurutulur, ayıklanır, depolanır
Çotanağından ayrılan kabuklu fındık en kısa sürede, beton zeminde ya da makineyle, kabuklu fındıkta en çok %12, iç fındıkta en çok %6 neme kadar kurutulur. Çatlamış ve çürük taneler ayıklanır, savurma ile toz, toprak ve boş fındıklar ayrılır. Fındık jüt çuvallara doldurulur; iyi havalandırılan, yerden yüksek ve haşerelere karşı önlem alınmış depolarda saklanır.
Ekim
Yaprak dökümü
Yapraklar sarıdan kahverengiye döner ve dökülmeye başlar; ocaklar kış dinlenmesine girer.
Tescilli fındık çeşitleri
Enstitü 20 tescilli çeşit sayıyor. On beşi 03.05.1990’da tescil edildi: Cavcava, Çakıldak, Foşa, İncekara, Kalınkara, Kan, Karafındık, Kargalak, Mincane, Palaz, Sivri, Tombul, Uzunmusa, Yassı Badem ve Yuvarlak Badem. Beş çeşit daha sonra tescil edildi:
| Çeşit | Tescil tarihi | Başvuru sahibi |
|---|---|---|
| FAE-1 (Giresun Melezi) | 13.04.2012 | Fındık Araştırma Enstitüsü |
| Okay 28 | 13.04.2012 | Fındık Araştırma Enstitüsü |
| Allahverdi | 04.11.2015 | Fındık Araştırma Enstitüsü |
| Çetiner | 25.03.2022 | Fındık Araştırma Enstitüsü |
| Yomralı | 27.03.2023 | Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi |
Nasıl alınır
Fındık üç biçimde satılır. Tezgâhta bu adlarla isteyin:
| Biçim | Nedir |
|---|---|
| Kabuklu fındık | Kabuğuyla bütün fındık. Depolanmadan önce en çok %12 neme kadar kurutulur. |
| Çiğ iç fındık | Kabuğundan çıkarılmış, kavrulmamış iç. İç fındık en çok %6 neme kadar kurutulur. |
| Kavrulmuş iç fındık | Kavrulmuş iç. TMO satış noktaları vakumlu paketli satar. |
Tezgâhta bu yılın mahsulü olup olmadığını, fındığın hangi ilden geldiğini ve çeşidini sorun. Kabuklu fındıkta birkaç tanesini kırıp bakmayı, iç fındıkta tadına bakmayı isteyin. Yukarıdaki alışveriş notu bu soruları yazar.
TMO’nun şartları ve fiyatları
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), devletin mahsul alım kurumu olarak her sezon üreticiden kabuklu fındık alır. Fındığı yarısı sağlam iç imiş gibi (%50 randıman esasıyla) fiyatlar ve üç fiyat grubuna ayırır. TMO’nun 2026/27 alım fiyatları, kabuklu fındığın kilosu için Türk lirası olarak:
| Fiyat grubu | TL/kg, %50 sağlam iç esasına göre |
|---|---|
| Giresun | 255 |
| Levant | 250 |
| Sivri | 245 |
Giresun, Levant ve Sivri, TMO’nun üç fiyat grubuna verdiği adlardır; fiyat listesi hangi fındığın hangi gruba girdiğini belirtmez.
Üreticinin partisi TMO’nun alması için şu şartları sağlamalıdır. Bunlar TMO’nun üreticiye yönelik alım şartlarıdır, alışveriş kuralı değildir:
| TMO’nun baktığı şey | Sınır |
|---|---|
| Mahsul yılı | Yalnızca bu sezonun mahsulü. Eski yıl mahsulü ve eski ile yeni mahsul karışımı satın alınmaz. |
| Görünüş ve koku | Fındık kendine özgü doğal renk ve kokudadır; dış yüzeyi ıslak değildir. |
| Haşere | Canlı haşere yoktur; 1 kg’lık numunede fındık zararlısı tahribatı en çok %3’tür. |
| İç fındık rutubeti | En çok %6,5. |
| Yabancı madde | En çok %0,5. |
| Sağlam iç | En az %40. Altındaki fındıklar satın alınmaz. |
| Buruşuk iç | En çok %10. |
| Çürük ve bozuk iç | En çok %7. |
| Zuruflu tane | En çok %3 (çotanağı ayrılmamış tane). |
| Çatlak ve kırık fındık ile kabuğundan çıkmış iç | Toplamı en çok %10. |
TMO, 2026 sezonunda 14 ilde 56 alım noktası açtı; noktalar 24.08.2026 ile 28.09.2026 arasında açıldı. Alım noktalarının listesine TMO’nun sayfasından bakabilirsiniz.
TMO kendi satış noktalarında da satış yapar: vakumlu paketli kavrulmuş iç fındık, fındık ezmesi, krema ve rafine fındık yağı.
Kaynaklar
- Sert Kabuklu Meyveler Ürün Raporu 2025 (TEPGE no. 420) (PDF; Tablo 17 (illere göre mahsul, 2024), %84 payı ve dünya payı) – Tarım Ekonomisi ve Politikaları Geliştirme Enstitüsü (TEPGE), Tarım ve Orman Bakanlığı, kontrol tarihi 21.10.2026
- Bitkisel Üretim İstatistikleri 2025, Tablo-1 (sayfa; ülke mahsulü, 2024 ve 2025) – Tarım ve Orman Bakanlığı, kontrol tarihi 21.10.2026
- Fındık Araştırma Enstitüsü: Tanıtım (sayfa; üretim bölgeleri, kuruluş yılı 1936) – Fındık Araştırma Enstitüsü, kontrol tarihi 21.10.2026
- Fındık Tarım Takvimi (Ocak, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim; tarım takvimi, beş ay) – Fındık Araştırma Enstitüsü, kontrol tarihi 21.10.2026
- Fındık Çeşitlerimiz (sayfa; 20 tescilli çeşit) – Fındık Araştırma Enstitüsü, kontrol tarihi 21.10.2026
- 2026/27 Dönemi Kabuklu Fındık Satın Alma Şartları (PDF; satın alma şartları) – Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), kontrol tarihi 21.10.2026
- 2026/2027 Kabuklu Fındık Alım Fiyatları (PDF; üreticiye alım fiyatları) – Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), kontrol tarihi 21.10.2026
- 2026 Yılı Kabuklu Fındık Alım Noktaları ve Depo Adresleri (PDF; alım noktaları ve açılış tarihleri) – Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), kontrol tarihi 21.10.2026
- Fındık ve Fındık Mamulleri Satış Fiyatları (PDF; satış noktalarında satılan ürünler) – Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), kontrol tarihi 21.10.2026
Sayfadaki bütün resimler çizimdir.
