اوایل زندگی آتاتورک: از سالونیک تا جنگ جهانی اول بخش فعلی:
0% 20 دقیقه باقی مانده

اوایل زندگی آتاتورک: از سالونیک تا جنگ جهانی اول

زندگی مصطفی کمال از تولد در سالونیک در ۱۸۸۱ تا ۱۹۱۸: خانواده، مدرسه‌ها، نخستین مأموریت‌ها، تریپولیتانیا، جنگ‌های بالکان و چاناک‌قلعه.

توسطHatice Kulali
20 دقیقه مطالعه به‌روزرسانی شد: ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
خلاصه با:
خانه‌ای صورتی کم‌رنگ با کرکره‌های چوبی تیره، پلکانی بیرونی و درختی پربرگ در کنارش، از دید باغ
خانهٔ صورتی در سالونیک که زادگاه او ثبت شده و اکنون موزه است. عکس: Ymblanter، ۲۴.۱۰.۲۰۲۱، Wikimedia Commons؛ CC BY-SA 4.0، صفحهٔ پرونده.

مصطفی کمال (Mustafa Kemal) در ۱۸۸۱ در سالونیک (Selanik)، بندری عثمانی که اکنون در شمال یونان قرار دارد، به دنیا آمد. زندگی او تا پایان جنگ جهانی اول در ۱۹۱۸ به‌ترتیب شامل خانواده، مدرسه‌هایش با شهرها و سال‌ها، نخستین مأموریت‌ها، جنگ در تریپولیتانیا (Trablusgarp؛ لیبی امروز)، جنگ‌های بالکان، چاناک‌قلعه (Çanakkale) در ۱۹۱۵ و سال‌های پایانی جنگ بود. او در ۱۹۳۴ نام خانوادگی آتاتورک را گرفت؛ به همین دلیل پیش از آن مصطفی کمال نامیده می‌شود.

به‌اختصار · بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶

از سالونیک در ۱۸۸۱، تا پایان جنگ در ۱۹۱۸.

  • تولد: ۱۸۸۱ در سالونیک، چهارمین فرزند از شش فرزند علی‌رضا افندی (Ali Rıza Efendi) و زبیده خانم (Zübeyde Hanım). در دفتر ثبت فقط سال نوشته شده بود و روزی در آن نیست.
  • مدرسه‌ها: دبستان و مدرسهٔ رشدیهٔ نظامی در سالونیک، دبیرستان نظامی در بیتولا (Manastır؛ بیتولای امروز در مقدونیهٔ شمالی)، سپس دانشکدهٔ جنگ و دانشکدهٔ ستاد در استانبول. او دانشکدهٔ ستاد را در ۱۱.۰۱.۱۹۰۵ به پایان رساند.
  • مأموریت‌ها و جنگ‌ها: دمشق، سالونیک، تریپولیتانیا، جنگ‌های بالکان، صوفیه و چاناک‌قلعه در ۱۹۱۵. او در ۰۱.۰۴.۱۹۱۶ به درجهٔ ژنرال (mirliva)، پایین‌ترین درجهٔ ژنرالی، رسید.
  • تفاوت مدخل‌ها: دانشنامهٔ آتاتورکِ ATAM، مرکز پژوهش‌های آتاتورک وابسته به دولت، در چند مورد دو تاریخ آورده است: مرگ پدرش، پایان دانشکدهٔ جنگ و روز پیوستنش به کمیتهٔ اتحاد و ترقی. هر دو تاریخ همراه با مدخل مربوط به آن آمده‌اند.

کجا بود؟

یک ایستگاه یا یک سال را انتخاب کنید.

شانزده سنجاق بر نقشهٔ سرزمین‌هایی که در آن‌ها خدمت کرد. نخ قرمز از سنجاقی به سنجاق دیگر، به‌ترتیب حضور او در آنجا، می‌رود. هر برگه سال، مکان، سمت و درجه را نشان می‌دهد.

۱۲۳۴۵۶۷۸۹۱۰۱۱۱۲۱۳۱۴۱۵۱۶SelanikManastırİstanbulŞamTrablusDerneBolayırSofyaÇanakkaleDiyarbakırHalep
نقشه از Turkpidya؛ شمال در بالا، بدون مقیاس. خطوط پیرامون خشکی‌ها: Natural Earth، مالکیت عمومی.

  1. ایستگاه ۱ از ۱۶

    ۱۸۸۱

    Selanik اکنون سالونیک، یونان

    رویداد
    در سالونیک به دنیا آمد؛ چهارمین فرزند علی‌رضا افندی و زبیده خانم.
    درجه
    هنوز درجه‌ای نداشت.
    یادداشت
    در دفتر ثبت فقط سال رومی، ۱۲۹۶، نوشته شده بود و روزی نیامده بود.
    1881: Selanik, doğum yeri.‎۱۸۸۱: سالونیک، زادگاه.

  2. ایستگاه ۲ از ۱۶

    ۱۸۸۷

    Selanik اکنون سالونیک، یونان

    رویداد
    دبستان: مدتی کوتاه در مکتب‌خانهٔ محله، سپس مدرسهٔ شمسی افندی.
    درجه
    دانش‌آموز.
    یادداشت
    در ژوئن ۱۸۸۷ مدرسه را آغاز کرد. شمسی افندی مدرسه‌اش را در ۱۸۷۲ گشوده بود.
    1887: Selanik, Şemsi Efendi Mektebi, öğrenci.‎۱۸۸۷: سالونیک، مدرسهٔ شمسی افندی، دانش‌آموز.

  3. ایستگاه ۳ از ۱۶

    ۱۸۹۴

    Selanik اکنون سالونیک، یونان

    رویداد
    مدرسهٔ رشدیهٔ نظامی سالونیک، مدرسه‌ای میانی میان دبستان و دبیرستان. در ژوئیه–اوت ۱۸۹۴ وارد کلاس سوم از چهار کلاس آن شد.
    درجه
    دانش‌آموز.
    یادداشت
    در پایان ۱۸۹۵ یا ژانویهٔ ۱۸۹۶، با رتبهٔ چهارم کلاس، تحصیل را تمام کرد. یک معلم ریاضی در اینجا نام کمال را به او داد.
    1894: Selanik, Askerî Rüştiye, öğrenci.‎۱۸۹۴: سالونیک، مدرسهٔ رشدیهٔ نظامی، دانش‌آموز.

  4. ایستگاه ۴ از ۱۶

    ۱۸۹۶

    Manastır اکنون بیتولا، مقدونیهٔ شمالی

    رویداد
    دبیرستان نظامی شبانه‌روزی بیتولا. در مارس ۱۸۹۶ آغاز کرد و در نوامبر ۱۸۹۸ به پایان رساند.
    درجه
    دانش‌آموز.
    یادداشت
    با رتبهٔ دوم کلاس تحصیل را تمام کرد.
    1896: Manastır, Askerî İdadi, öğrenci.‎۱۸۹۶: بیتولا، دبیرستان نظامی، دانش‌آموز.

  5. ایستگاه ۵ از ۱۶

    ۱۸۹۹

    İstanbul استانبول، ترکیه

    رویداد
    دانشکدهٔ جنگ، از ۱۳.۰۳.۱۸۹۹. سپس دانشکدهٔ ستاد از ۱۹۰۲ تا ۱۱.۰۱.۱۹۰۵.
    درجه
    دانشجوی نظامی؛ از ۱۹۰۲ ستوان.
    یادداشت
    در ۱۹۰۲ با درجهٔ ستوان پیاده‌نظام از دانشکدهٔ جنگ فارغ‌التحصیل شد.
    1899: İstanbul, Mekteb-i Harbiye, harbiyeli.‎۱۸۹۹: استانبول، دانشکدهٔ جنگ، دانشجوی نظامی.

  6. ایستگاه ۶ از ۱۶

    ۱۹۰۵

    Şam اکنون دمشق، سوریه

    رویداد
    به ارتش پنجم، ارتش سوریه، در هنگ ۳۰ سواره‌نظام مأمور شد.
    درجه
    از ۱۱.۰۱.۱۹۰۵ سروان ستاد کل.
    یادداشت
    دانشکدهٔ ستاد را در ۱۱.۰۱.۱۹۰۵ به پایان رسانده بود.
    1905: Şam, V. Ordu, 30. Süvari Alayı, kurmay yüzbaşı.‎۱۹۰۵: دمشق، ارتش پنجم، هنگ ۳۰ سواره‌نظام، سروان ستاد کل.

  7. ایستگاه ۷ از ۱۶

    ۱۹۰۷

    Selanik اکنون سالونیک، یونان

    رویداد
    در ۳۰.۰۹.۱۹۰۷ به ستاد ارتش سوم در سالونیک مأمور شد.
    درجه
    سروان ستاد کل.
    یادداشت
    در ۱۹۰۷–۰۸ به کمیتهٔ اتحاد و ترقی، یک جمعیت سیاسی، پیوست. مدخل ATAM هم ۲۷.۰۹.۱۹۰۷ و هم فوریهٔ ۱۹۰۸ را آورده است.
    1907: Selanik, Üçüncü Ordu Karargâhı, kurmay yüzbaşı.‎۱۹۰۷: سالونیک، ستاد ارتش سوم، سروان ستاد کل.

  8. ایستگاه ۸ از ۱۶

    ۱۹۰۸

    Trablus اکنون طرابلس، لیبی

    رویداد
    پس از اعلام قانون اساسی در ژوئیهٔ ۱۹۰۸ به تریپولیتانیا فرستاده شد. پادگان طرابلس در ۱۹.۱۰.۱۹۰۸ به قانون اساسی سوگند خورد.
    درجه
    سروان ستاد کل.
    یادداشت
    در نوامبر ۱۹۰۸ وضعیت مرز بوسنی را بررسی کرد.
    1908: Trablus’ta görevli, kurmay yüzbaşı.‎۱۹۰۸: مأمور در طرابلس، سروان ستاد کل.

  9. ایستگاه ۹ از ۱۶

    ۱۹۰۹

    İstanbul استانبول، ترکیه

    رویداد
    رئیس ستاد یک لشکر ذخیره در ارتش حرکت. این ارتش پس از شورشی که در شب ۱۲.۰۴.۱۹۰۹ آغاز شد، از سالونیک به استانبول حرکت کرد.
    درجه
    سروان ستاد کل.
    یادداشت
    این شورش به نام رویداد ۳۱ مارس شناخته می‌شود؛ نام آن از تاریخش در تقویم رومی آمده است.
    1909: İstanbul, Hareket Ordusu, Redif Tümeni kurmay başkanı.‎۱۹۰۹: استانبول، ارتش حرکت، رئیس ستاد یک لشکر ذخیره.

  10. ایستگاه ۱۰ از ۱۶

    ۱۹۱۱

    Derne اکنون درنه، لیبی

    رویداد
    از دسامبر ۱۹۱۱ فرماندهٔ جناح شرقی در درنه بود. از ۰۵.۰۳.۱۹۱۲ فرماندهٔ درنه شد.
    درجه
    از ۲۷.۱۱.۱۹۱۱ سرگرد.
    یادداشت
    ایتالیا در ۲۹.۰۹.۱۹۱۱ اعلام جنگ کرده بود. او در ۱۵.۱۰.۱۹۱۱ استانبول را ترک کرد و در ۱۸.۱۲.۱۹۱۱ به بنغازی رسید.
    1911–1912: Derne, doğu kolu komutanı, binbaşı.‎۱۹۱۱–۱۹۱۲: درنه، فرماندهٔ جناح شرقی، سرگرد.

  11. ایستگاه ۱۱ از ۱۶

    ۱۹۱۲

    Bolayır بر تنگهٔ باریک شبه‌جزیرهٔ گالیپولی (Gelibolu)، ترکیه

    رویداد
    از ۲۵.۱۱.۱۹۱۲ رئیس شعبهٔ عملیات نیرویی بود که از تنگهٔ چاناک‌قلعه و شبه‌جزیرهٔ گالیپولی محافظت می‌کرد.
    درجه
    سرگرد.
    یادداشت
    جنگ اول بالکان در ۰۹.۱۰.۱۹۱۲ آغاز شده بود.
    1912: Bolayır, Akdeniz Boğazı Kuvayı Mürettebesi, harekât şube müdürü, binbaşı.‎۱۹۱۲: بولایر، نیروی تنگهٔ مدیترانه، رئیس شعبهٔ عملیات، سرگرد.

  12. ایستگاه ۱۲ از ۱۶

    ۱۹۱۳

    Sofya اکنون صوفیه، بلغارستان

    رویداد
    از ۲۰.۱۱.۱۹۱۳ وابستهٔ نظامی: افسری مأمور در سفارت برای پیگیری ارتش آن کشور.
    درجه
    سرگرد؛ از ۰۱.۰۳.۱۹۱۴ سرهنگ دوم.
    یادداشت
    در ژانویهٔ ۱۹۱۴ سمت وابستهٔ نظامی در بخارست، بلگراد و چتینیه نیز به او داده شد.
    1913: Sofya, ataşemiliter, binbaşı.‎۱۹۱۳: صوفیه، وابستهٔ نظامی، سرگرد.

  13. ایستگاه ۱۳ از ۱۶

    ۱۹۱۵

    Çanakkale تنگه و شهر، ترکیه

    رویداد
    از ۲۰.۰۱.۱۹۱۵ فرماندهٔ لشکر ۱۹، یگانی متشکل از چند هنگ، و سپس از ۰۹.۰۸.۱۹۱۵ فرماندهٔ گروه آنافارتالار با شش لشکر.
    درجه
    سرهنگ دوم؛ از ۰۱.۰۶.۱۹۱۵ سرهنگ.
    یادداشت
    در ۱۰.۱۲.۱۹۱۵ جبهه را به مقصد استانبول ترک کرد.
    1915: Çanakkale, XIX. Tümen komutanı, yarbay.‎۱۹۱۵: چاناک‌قلعه، فرماندهٔ لشکر ۱۹، سرهنگ دوم.

  14. ایستگاه ۱۴ از ۱۶

    ۱۹۱۶

    Diyarbakır دیاربکر، ترکیه

    رویداد
    فرماندهٔ سپاه ۱۶، یگانی متشکل از چند لشکر، در شرق. در ۲۷.۰۳.۱۹۱۶ به دیاربکر رسید. ستادش در سیلوان بود.
    درجه
    از ۰۱.۰۴.۱۹۱۶ ژنرال (mirliva).
    یادداشت
    از ۲۵.۱۱.۱۹۱۶ ارتش دوم را اداره می‌کرد؛ در ۰۷.۰۳.۱۹۱۷ به فرماندهی آن منصوب شد.
    1916: Diyarbakır, XVI. Kolordu komutanı, mirliva.‎۱۹۱۶: دیاربکر، فرماندهٔ سپاه ۱۶، ژنرال.

  15. ایستگاه ۱۵ از ۱۶

    ۱۹۱۸

    Halep اکنون حلب، سوریه

    رویداد
    فرماندهٔ ارتش هفتم در سوریه. در ۲۶.۰۸.۱۹۱۸ به حلب رسید. ستاد ارتش در نابلس، در فلسطین، بود.
    درجه
    ژنرال.
    یادداشت
    در ۰۵.۱۰.۱۹۱۸ به حلب عقب‌نشینی کرد.
    1918: Halep, VII. Ordu komutanı, mirliva.‎۱۹۱۸: حلب، فرماندهٔ ارتش هفتم، ژنرال.

  16. ایستگاه ۱۶ از ۱۶

    ۱۳.۱۱.۱۹۱۸

    İstanbul استانبول، ترکیه

    رویداد
    پس از آتش‌بس مودروس در ۳۰.۱۰.۱۹۱۸ به استانبول بازگشت. در ۱۳.۱۱.۱۹۱۸ به حیدرپاشا رسید.
    درجه
    ژنرال.
    یادداشت
    در ۳۱.۱۰.۱۹۱۸ به ریاست گروه ارتش‌های یلدریم منصوب شد. این گروه در ۱۰.۱۱.۱۹۱۸ منحل شد.
    13.11.1918: İstanbul’a dönüş, mirliva.‎۱۳.۱۱.۱۹۱۸: بازگشت به استانبول، ژنرال.

سالونیک، ۱۸۸۱

سالونیک بندری عثمانی در روم‌ایلی، سرزمین‌های اروپایی امپراتوری، بود. امروز همان شهر در شمال یونان قرار دارد. افندی و خانم عنوان‌های احترام‌اند، یکی برای مرد و دیگری برای زن.

خانه‌ای سه‌طبقه به رنگ صورتی کم‌رنگ با کرکره‌های تیره و طبقات بالایی پیش‌آمده، در خیابانی سنگ‌فرش با ردیفی از پایه‌های کوتاه
همان خانه از سمت جنوب، در خیابانش. عکس: Ymblanter، ۲۴.۱۰.۲۰۲۱، Wikimedia Commons؛ CC BY-SA 4.0، صفحهٔ پرونده.

خانواده

تولد
۱۸۸۱، در سالونیک.
پدر
علی‌رضا افندی، زادهٔ سالونیک در ۱۸۴۱. از ۰۳.۰۵.۱۸۷۰ تا ۱۲.۱۲.۱۸۸۰ کارمند گمرک بود، سپس به تجارت چوب و بعد به تجارت نمک پرداخت.
مادر
زبیده خانم، زادهٔ لانگازا در نزدیکی سالونیک.
فرزندان
شش فرزند. مصطفی چهارمین بود. سه خواهر و برادر بزرگ‌تر او در کودکی بر اثر دیفتری درگذشتند.
خانه
خانهٔ صورتی در محلهٔ کوجا قاسم پاشا، در خیابان اصلاح‌خانه، در بخش ترک‌نشین شهر.

روزی در دفتر ثبت نیست

سالی در تقویم رومی

در دفتر ثبت فقط سال ۱۲۹۶ تقویم رومی (تقویم دولت عثمانی) نوشته شده بود. سال ۱۲۹۶ آن از ۱۳.۰۳.۱۸۸۰ تا ۱۲.۰۳.۱۸۸۱ بود. پس از تغییر به تقویم میلادی، تقویم رایج امروز، سال ابتدا ۱۸۸۰ نوشته شد، سپس به ۱۸۸۱ تغییر کرد و ۱۹ مه به‌عنوان روز پذیرفته شد.

در کدام خانه به دنیا آمد؟

خانهٔ صورتی در محلهٔ کوجا قاسم پاشا، همان که اکنون موزه است. مدخل خانه در ATAM از چهار خانهٔ مرتبط با خانواده نام می‌برد. برخی خاطرات، زادگاه او را نخستین خانه از آن چهار خانه می‌دانند؛ خانه‌ای در محلهٔ احمد سوباشی که به پدرش به ارث رسیده بود. مدخل خانه در ATAM همچنین بر این نظر است که تازه‌ترین پژوهش‌ها خانهٔ صورتی را تأیید می‌کنند.

دولت یونان در ۱۹۱۷ ملک را تصرف کرد. در ۰۴.۱۱.۱۹۳۳ لوحی بر دیوار نصب شد و خانه در ۰۲.۱۲.۱۹۳۶ به بهای ۶۵۰٬۰۰۰ دراخما خریداری شد. در ۱۰.۱۱.۱۹۵۳ به‌عنوان موزه گشایش یافت. پس از زمین‌لرزه‌های ۱۹۷۸ در ۱۹۸۱ بازگشایی شد و آخرین مرمت از ۱۲.۰۶.۲۰۱۲ تا اواسط مه ۲۰۱۳ ادامه داشت.

پدرش چه زمانی درگذشت؟

مدخل علی‌رضا افندی در ATAM، بر پایهٔ پروندهٔ مستمری، تاریخ ۲۳.۰۵.۱۸۸۶ را آورده است. دو مدخل دیگر ATAM سال‌های ۱۸۸۷–۸۸ و ۱۸۹۳ را آورده‌اند.

خانه به زبان ترکی

Atatürk’ün Selanik’teki Evi‎خانهٔ آتاتورک در سالونیک

نخستین مدرسه‌ها، در سالونیک

در سالونیک چهار مدرسه و اقامتی در یک مزرعه در زندگی او بود: مکتب‌خانهٔ محله، دبستان خصوصی، مزرعه، مدرسهٔ رشدیهٔ غیرنظامی و مدرسهٔ رشدیهٔ نظامی.

  1. ۱۸۸۷. mahalle mektebi‎، «مکتب‌خانهٔ محله»: مدرسه‌ای کوچک در محله که در اینجا مدرسهٔ فاطمه ملا قادین در محلهٔ کوجا قاسم پاشا بود. پس از مدتی کوتاه آن را ترک کرد.
  2. ژوئن ۱۸۸۷. Şemsi Efendi Mektebi‎، دبستانی خصوصی که شمسی افندی (Şemsi Efendi) در ۱۸۷۲ گشوده بود. آموزش آن بر پایهٔ usûl-i cedide‎، «روش نو»، بود: شیوه‌های تازه‌تر آموزشی که در آن سال‌ها در امپراتوری آزموده می‌شد. در ۱۸۹۰ با مدرسهٔ فیضیه یکی شد و مدرسه‌ای هشت‌ساله تشکیل داد.
  3. بعد. چهار ماه و نیم تا پنج ماه در مزرعهٔ دایی‌اش حسین آقا (Hüseyin Ağa) در لانگازا، نزدیک سالونیک.
  4. سپس. Mülkiye Rüştiyesi‎، مدرسهٔ رشدیهٔ غیرنظامی. rüştiye‎ مدرسه‌ای میانی میان دبستان و دبیرستان است. درگیری با یک معلم به تحصیلش در آنجا پایان داد و مادربزرگش او را از مدرسه بیرون آورد.
  5. ژوئیه–اوت ۱۸۹۴. Selanik Askerî Rüştiyesi‎، مدرسهٔ رشدیهٔ نظامی. بدون آنکه به مادرش بگوید در آزمون ورودی آن قبول شد و وارد کلاس سوم از دورهٔ چهارسالهٔ آن شد. در پایان ۱۸۹۵ یا ژانویهٔ ۱۸۹۶ با رتبهٔ چهارم کلاس تحصیل را تمام کرد.
صفحه‌ای چاپی از کارنامه به خط عثمانی با حاشیهٔ تزئینی، نشانی در بالا و جدولی خط‌کشی‌شده از نام‌ها و نمره‌ها
صفحه‌ای از کارنامهٔ کلاس چهارم مدرسهٔ رشدیهٔ نظامی سالونیک، به خط عثمانی. صفحهٔ پرونده آن را متعلق به او معرفی می‌کند. عکس: نویسنده نامعلوم، Wikimedia Commons؛ مالکیت عمومی، صفحهٔ پرونده.

مدرسهٔ رشدیهٔ نظامی

مدرسه‌ای که خودش برگزید

ریاضی و فرانسه و نیز تاریخ، اقتصاد، فلسفه و جغرافیا آموخت. معلم ریاضی‌اش که او هم مصطفی نام داشت، به‌دلیل موفقیتش در ریاضی نام دوم کمال را به او داد. این نام از نام شاعر، نامق کمال (Namık Kemal)، گرفته شده است.

مدرسه‌های افسری، بیتولا و استانبول

پس از مدرسهٔ رشدیهٔ نظامی، مسیر تحصیل از بیتولا به استانبول رسید. این‌ها همهٔ مدرسه‌های او به‌ترتیب هستند.

مدرسهنوع مدرسهشهرسال‌ها
Fatma Molla Kadın Mektebiمکتب‌خانهٔ محله (mahalle mektebi‎)سالونیک۱۸۸۷، مدتی کوتاه
Şemsi Efendi Mektebiدبستان خصوصیسالونیکاز ژوئن ۱۸۸۷
Mülkiye Rüştiyesiمدرسهٔ رشدیهٔ غیرنظامیسالونیکمدتی کوتاه، پیش از ژوئیهٔ ۱۸۹۴
Selanik Askerî Rüştiyesiمدرسهٔ رشدیهٔ نظامیسالونیک۱۸۹۴ تا پایان ۱۸۹۵ یا ژانویهٔ ۱۸۹۶
Manastır Askerî İdadisiدبیرستان نظامی (idadi‎)، شبانه‌روزیبیتولا، در مقدونیهٔ شمالی امروزمارس ۱۸۹۶ تا نوامبر ۱۸۹۸
Mekteb-i Harbiyeدانشکدهٔ جنگ، معروف به Harbiye‎: افسر تربیت می‌کنداستانبول۱۳.۰۳.۱۸۹۹ تا ۱۹۰۲
Erkân-ı Harbiye Mektebiدانشکدهٔ ستاد، با نام دیگر Harp Akademisi‎: افسران ستاد را تربیت می‌کند که کار یک ارتش را برنامه‌ریزی و اداره می‌کننداستانبول۱۹۰۲ تا ۱۱.۰۱.۱۹۰۵
ساختمانی دوطبقه به رنگ زرد کم‌رنگ با سقف قرمز، برجکی در میانه و بالکنی بالای ورودی قوسی، پشت نرده‌ای آهنی
ساختمان دبیرستان نظامی بیتولا، در بیتولای امروز. عکس: A. Kerim Şengel، ۰۴.۰۶.۲۰۱۳، Wikimedia Commons؛ CC BY 3.0، صفحهٔ پرونده.

بیتولا

دبیرستان نظامی

نام عثمانی بیتولا، شهری در مقدونیهٔ شمالی امروز، ماناستیر بود. مدرسه شبانه‌روزی بود. تصمیم ساخت آن در ۱۸۴۵ گرفته شد و تا پایان ۱۹۰۹ فعالیت داشت.

مردی جوان با لباس نظامی تیرهٔ دکمه‌دوردیفه، یقهٔ بلند و کلاه، شمشیری در کنارش، ایستاده با دست‌ها در جلوی بدن
عکسی با عنوان مصطفی کمال، دانشجوی نظامی دانشکدهٔ جنگ، استانبول، ۱۹۰۲. عکس: نویسنده نامعلوم، ۱۹۰۲، Wikimedia Commons؛ مالکیت عمومی، صفحهٔ پرونده.

استانبول

دانشکدهٔ جنگ و دانشکدهٔ ستاد

در ۱۳.۰۳.۱۸۹۹ وارد دانشکدهٔ جنگ شد و در ۱۹۰۲ با درجهٔ ستوان پیاده‌نظام آن را به پایان رساند. پس از آن به دانشکدهٔ ستاد رفت. در آنجا در ۲۱.۱۰.۱۹۰۴ به‌عنوان سروان ستاد کل سوگند خورد و در ۱۱.۰۱.۱۹۰۵ تحصیل را تمام کرد.

درجه‌ها به‌ترتیب، با تاریخ هر یک:

درجهبه زبان سادهتاریخ
teğmen‎ستوان۱۰.۰۲.۱۹۰۲ (مدخل دیگری در ATAM تاریخ ۱۰.۰۱.۱۹۰۲ را آورده است)
üsteğmen‎ستوان یکم۱۹۰۳
kurmay yüzbaşı‎سروان ستاد کل: سروانی در ستاد کل۱۱.۰۱.۱۹۰۵
binbaşı‎سرگرد۲۷.۱۱.۱۹۱۱
yarbay‎سرهنگ دوم۰۱.۰۳.۱۹۱۴
albay‎سرهنگ۰۱.۰۶.۱۹۱۵
mirliva‎ژنرال، پایین‌ترین درجهٔ ژنرالی. افسر دارای درجهٔ ژنرالی عنوان paşa‎ را نیز دارد.۰۱.۰۴.۱۹۱۶

نخستین مأموریت‌ها، ۱۹۰۵–۱۹۱۱

پس از دانشکدهٔ ستاد در سوریه، سالونیک و استانبول خدمت کرد. ordu‎ یعنی ارتش: نیرویی متشکل از چند سپاه.

  1. ۱۱.۰۱.۱۹۰۵. به ارتش پنجم، ارتش سوریه، در هنگ ۳۰ سواره‌نظام (alay‎: هنگ) در Şam‎، دمشق امروز، مأمور شد.
  2. ۳۰.۰۹.۱۹۰۷. به ستاد ارتش سوم در سالونیک مأمور شد. در ۱۹۰۷–۰۸ به کمیتهٔ اتحاد و ترقی (İttihat ve Terakki Cemiyeti‎)، یک جمعیت سیاسی، پیوست. مدخل ATAM هم ۲۷.۰۹.۱۹۰۷ و هم فوریهٔ ۱۹۰۸ را برای آن آورده است.
  3. ۱۹.۱۰.۱۹۰۸. پس از اعلام قانون اساسی در ژوئیهٔ ۱۹۰۸ برای فرونشاندن ناآرامی به تریپولیتانیا فرستاده شد. در این روز پادگان طرابلس به قانون اساسی سوگند خورد. در نوامبر ۱۹۰۸ مرز بوسنی را بررسی کرد.
  4. آوریل ۱۹۰۹. در شب ۱۲.۰۴.۱۹۰۹ شورشی در استانبول آغاز شد. این شورش به نام رویداد ۳۱ مارس شناخته می‌شود که از تاریخ آن در تقویم رومی آمده است. نیرویی از سالونیک حرکت کرد و او رئیس ستاد یک لشکر ذخیره در آن بود. این نیرو نام Hareket Ordusu‎، «ارتش حرکت»، را گرفت. او در پایان مه ۱۹۰۹ به سالونیک بازگشته بود.
  5. ۱۹۰۹–۱۹۱۰. در ستاد ارتش سوم در سالونیک و سپس رئیس میدان آموزش آن بود. در تابستان ۱۹۱۰ مانورهای ارتش فرانسه در پیکاردی را دنبال کرد و سپس از سوئیس، بلژیک و هلند گذشت.
  6. ۱۹۱۱. در ۱۵.۰۱.۱۹۱۱ به ستاد سپاه پنجم و در ۱۳.۰۹.۱۹۱۱ به ستاد کل در استانبول پیوست.

تریپولیتانیا، ۱۹۱۱–۱۹۱۲

Trablusgarp‎ نام استان عثمانی تریپولیتانیا در ساحل لیبی امروز است. ایتالیا در ۲۹.۰۹.۱۹۱۱ به امپراتوری اعلام جنگ کرد.

گروهی از مردان با لباس‌های نظامی، عمامه و کلاه، برخی نشسته و برخی ایستاده، جلوی یک چادر
گروهی در درنه در ۱۹۱۲. صفحهٔ پرونده مصطفی کمال را از افراد این گروه معرفی می‌کند. عکس: نویسنده نامعلوم، ۱۹۱۲، Wikimedia Commons؛ مالکیت عمومی، صفحهٔ پرونده.

در درنه

مکان
درنه (Derne) همان شهر ساحلی درنه در شرق لیبی است.
سمت‌ها
فرماندهی جناح شرقی از دسامبر ۱۹۱۱. فرماندهٔ درنه از ۰۵.۰۳.۱۹۱۲.
درجه
از ۲۷.۱۱.۱۹۱۱ سرگرد (binbaşı‎).
پایگاه
ستاد او در عین منصور (Ayn-ı Mansur) بود.
  1. ۱۵.۱۰.۱۹۱۱. همراه دوستانش با یک کشتی روسی استانبول را ترک کرد و با نام شریف در نقش روزنامه‌نگار سفر می‌کرد.
  2. ۳۰.۱۰.۱۹۱۱. اسکندریه. سقوط از اسب و ۱۵ روز درمان او را به تأخیر انداخت؛ در ۱۷.۱۱.۱۹۱۱ با قطار دوباره راه افتاد.
  3. ۲۷.۱۱.۱۹۱۱. به درجهٔ سرگرد ارتقا یافت.
  4. ۱۸.۱۲.۱۹۱۱. به بنغازی رسید و فرماندهی جناح شرقی جبههٔ درنه را بر عهده گرفت.
  5. ۰۵.۰۳.۱۹۱۲. به فرماندهی درنه منصوب شد.
  6. اواسط اکتبر ۱۹۱۲. پیمان اوشی (Uşi‎) به جنگ پایان داد و تریپولیتانیا را زیر حاکمیت ایتالیا گذاشت.
  7. ۲۴.۱۰.۱۹۱۲. درنه را ترک کرد. از راه اسکندریه و تریسته برای درمان چشمانش به وین رفت و در پایان نوامبر ۱۹۱۲ به استانبول بازگشت.

جنگ‌های بالکان و صوفیه

جنگ‌های بالکان دو جنگ در ۱۹۱۲ و ۱۹۱۳ بودند. در جنگ اول، مونته‌نگرو در ۰۹.۱۰.۱۹۱۲ جنگ با امپراتوری را آغاز کرد و بلغارستان، صربستان و یونان پنج روز بعد به آن پیوستند. جنگ دوم در ۲۹–۳۰.۰۶.۱۹۱۳ آغاز شد.

  1. ۲۵.۱۱.۱۹۱۲. رئیس شعبهٔ عملیات نیروی محافظ تنگهٔ چاناک‌قلعه و شبه‌جزیرهٔ گالیپولی (Gelibolu)، در بولایر (Bolayır‎)، تنگهٔ باریک شبه‌جزیره، شد. این نیرو بعدها نام سپاه بولایر را گرفت.
  2. ۰۸.۰۲.۱۹۱۳. نیروی بولایر سپیده‌دم حمله کرد، اما پیاده‌شدن نیروها در شارکوی (Şarköy) که قرار بود هم‌زمان با آن باشد، به‌موقع انجام نشد. این نیرو با تلفات سنگین به پشت خطوطش عقب نشست.
  3. ۲۶.۰۳.۱۹۱۳. ادرنه (Edirne) که در محاصره بود، تسلیم ارتش بلغارستان شد.
  4. ۳۰.۰۵.۱۹۱۳. پیمان لندن به جنگ اول پایان داد.
  5. ۱۳.۰۷.۱۹۱۳. به‌عنوان رئیس ستاد سپاه بولایر در پیشروی در تراکیهٔ شرقی شرکت کرد. در ۲۲.۰۷.۱۹۱۳ سپاه وارد ادرنه شد.
سه مرد با پالتو و کلاه تیره همراه با سگی در مسیر پارک ایستاده‌اند و دو زن پشت سر آن‌ها راه می‌روند
مصطفی کمال همراه دوستانش در صوفیه، ۱۹۱۴، طبق عنوان صفحهٔ پرونده. عکس: نویسنده نامعلوم، ۱۹۱۴، Wikimedia Commons؛ مالکیت عمومی، صفحهٔ پرونده.

صوفیه، ۱۹۱۳–۱۹۱۴

وابستهٔ نظامی

ataşemiliter‎ یعنی وابستهٔ نظامی: افسری مأمور در سفارت برای پیگیری ارتش آن کشور. او در ۲۷.۱۰.۱۹۱۳ این سمت را پذیرفت و در ۲۰.۱۱.۱۹۱۳ آغاز به کار کرد. اوایل ژانویهٔ ۱۹۱۴ سمت وابستهٔ نظامی در بخارست، بلگراد و چتینیه نیز به او داده شد. در ۰۱.۰۳.۱۹۱۴ به درجهٔ سرهنگ دوم رسید.

چاناک‌قلعه، ۱۹۱۵

Çanakkale‎ نام شهر و تنگه‌ای در مسیر دریایی استانبول است که داردانل نیز نامیده می‌شود. شبه‌جزیرهٔ گالیپولی، با نام انگلیسی Gallipoli، در امتداد ساحل شمالی آن قرار دارد.

چاناک‌قلعه، ۱۹۱۵

چهار تاریخ در یک سال.

۲۰.۰۱.۱۹۱۵. فرماندهٔ لشکر تازه‌تشکیل ۱۹، در تکیرداغ.

۲۵.۰۴.۱۹۱۵. پیاده‌شدن نیروهای متفقین در آری‌بورنو (Arıburnu). او بدون انتظار برای دریافت دستور، هنگ ۵۷ را به‌سوی تپهٔ جونک‌بایری (Conkbayırı) حرکت داد.

۰۹.۰۸.۱۹۱۵. فرماندهٔ گروه آنافارتالار (Anafartalar) با شش لشکر.

۱۰.۱۲.۱۹۱۵. جبهه را به مقصد استانبول ترک کرد.

مردی با لباس نظامی، چکمه‌های بلند و کلاه بر سر، ایستاده میان بوته‌ها با یک دست بر کمر
مصطفی کمال در گالیپولی، ۱۹۱۵، طبق عنوان صفحهٔ پرونده. عکس: نویسنده نامعلوم، ۱۹۱۵، Wikimedia Commons؛ مالکیت عمومی، صفحهٔ پرونده.

چهار واژه

tümen‎
لشکر: یگانی متشکل از چند هنگ.
alay‎
هنگ.
kolordu‎
سپاه: یگانی متشکل از چند لشکر.
Anafartalar‎
ناحیهٔ روستاهای آنافارتالار، در شمال آری‌بورنو در شبه‌جزیره. گروه آنافارتالار نام خود را از آن گرفت.
  1. ۰۳.۱۱.۱۹۱۴. جبههٔ چاناک‌قلعه گشوده شد.
  2. ۲۰.۰۱.۱۹۱۵. با درجهٔ سرهنگ دوم به فرماندهی لشکر تازه‌تشکیل ۱۹ منصوب شد که در تکیرداغ شکل می‌گرفت. این لشکر هنگ‌های ۵۷، ۵۸ و ۵۹ را داشت.
  3. اواخر فوریهٔ ۱۹۱۵. همراه هنگ ۵۷ به اجه‌آباد (Eceabat؛ Maydos‎)، در بخش جنوبی شبه‌جزیره، رفت.
  4. ۱۸.۰۳.۱۹۱۵. ناوگان متفقین به تنگه حمله کرد و عقب رانده شد.
  5. ۲۵.۰۴.۱۹۱۵. نیروهای متفقین در آری‌بورنو پیاده شدند. او بدون انتظار برای دریافت دستور، هنگ ۵۷ را به‌سوی جونک‌بایری حرکت داد.
  6. ۰۱.۰۶.۱۹۱۵. به درجهٔ سرهنگ ارتقا یافت.
  7. ۰۹.۰۸.۱۹۱۵. پس از پیاده‌شدن نیروهای متفقین در سوولا در ۰۶.۰۸.۱۹۱۵، فرماندهٔ گروه آنافارتالار شد. نبرد در جونک‌بایری در ۱۰.۰۸.۱۹۱۵ و در کیرچ‌تپه (Kireçtepe) در ۱۶.۰۸.۱۹۱۵ رخ داد.
  8. ۲۹.۰۸.۱۹۱۵. فرماندهی سپاه ۱۶ را نیز بر عهده گرفت. در ۲۷.۰۹.۱۹۱۵ از فرماندهی گروه استعفا داد.
  9. ۱۰.۱۲.۱۹۱۵. جبهه را به مقصد استانبول ترک کرد.
گروهی از افسران با کلاه‌های آفتابی و نظامی، برخی با دوربین صحرایی در دست، ایستاده بر شن
مصطفی کمال همراه افسران در جبههٔ گالیپولی، ۱۶.۰۷.۱۹۱۵. عکس: نویسنده نامعلوم، ۱۶.۰۷.۱۹۱۵، Wikimedia Commons؛ مالکیت عمومی، صفحهٔ پرونده.

پایان کارزار

عقب‌نشینی متفقین

نیروهای متفقین در شب ۱۹/۲۰.۱۲.۱۹۱۵ آری‌بورنو و آنافارتالار و در شب ۰۸/۰۹.۰۱.۱۹۱۶ سدالبحر (Seddülbahir) را ترک کردند.

ساحلی سنگ‌ریزه‌ای و دریایی آرام زیر صخره‌های پرشیب پوشیده از بوته در نور غروب
ساحل آری‌بورنو، محل پیاده‌شدن نیروها در ۲۵.۰۴.۱۹۱۵، به شکل امروزی آن. خلیج آنزاک نیز نامیده می‌شود. عکس: Julian Nyča، ۱۰.۱۰.۲۰۱۴، Wikimedia Commons؛ CC BY-SA 4.0، صفحهٔ پرونده.

زمین منطقه

آری‌بورنو

آری‌بورنو دماغه‌ای در ساحل اژهٔ شبه‌جزیره است که نیروهای متفقین در ۲۵.۰۴.۱۹۱۵ در آن پیاده شدند. آن‌ها از آنجا به‌سوی تپهٔ جونک‌بایری پیش رفتند و هنگ ۵۷ در راه با آن‌ها روبه‌رو شد.

تا آتش‌بس، ۱۹۱۶–۱۹۱۸

از ۱۹۱۶ در شرق و سپس در سوریه خدمت کرد. آتش‌بس توافقی برای توقف جنگ است: آتش‌بس مودروس به جنگ برای امپراتوری عثمانی پایان داد.

  1. ۲۷.۰۳.۱۹۱۶. به دیاربکر رسید؛ در ۱۱.۰۳.۱۹۱۶ با دستور مأموریت در سپاه ۱۶ در شرق، ادرنه را ترک کرده بود. ستاد او در سیلوان بود. موش و بتلیس از ارتش روسیه بازپس گرفته شدند.
  2. ۰۱.۰۴.۱۹۱۶. به درجهٔ ژنرال (mirliva‎) ارتقا یافت.
  3. ۲۵.۱۱.۱۹۱۶. سرپرست فرماندهی ارتش دوم و از ۰۷.۰۳.۱۹۱۷ فرماندهٔ آن شد. در ۰۷.۱۰.۱۹۱۷ استعفا داد و به استانبول بازگشت.
  4. ۱۵.۱۲.۱۹۱۷. همراه ولیعهد وحیدالدین (Vahdettin) به آلمان سفر کرد؛ این سفر تا ۰۴.۰۱.۱۹۱۸ ادامه داشت. وحیدالدین در ۰۳.۰۷.۱۹۱۸ سلطان شد.
  5. ۲۵.۰۵.۱۹۱۸. درمان در وین، سپس در کارلسباد از ۰۱.۰۷.۱۹۱۸ تا ۲۷.۰۷.۱۹۱۸. در ۰۴.۰۸.۱۹۱۸ به استانبول بازگشته بود.
  6. ۲۶.۰۸.۱۹۱۸. به‌عنوان فرماندهٔ ارتش هفتم به حلب رسید. ستاد ارتش در نابلس، در فلسطین، بود. در ۰۵.۱۰.۱۹۱۸ به حلب عقب‌نشینی کرد.
  7. ۳۰.۱۰.۱۹۱۸. آتش‌بس مودروس. در ۳۱.۱۰.۱۹۱۸ به ریاست گروه ارتش‌های یلدریم منصوب شد (Yıldırım‎ یعنی «صاعقه»).
  8. ۱۳.۱۱.۱۹۱۸. بریتانیایی‌ها در ۰۹.۱۱.۱۹۱۸ وارد اسکندرون شدند و گروه ارتش‌ها و ارتش هفتم در ۱۰.۱۱.۱۹۱۸ منحل شدند. او به حیدرپاشا در استانبول رسید.

پس از آن

یک اشاره

در ۱۶.۰۵.۱۹۱۹ با کشتی باندیرما استانبول را ترک کرد و در ۱۹.۰۵.۱۹۱۹ در سامسون پیاده شد. آرامگاه آتاتورک، آنیت‌کبیر (Anıtkabir)، در آنکاراست.

منابع و ادامهٔ مطلب

تاریخ‌ها، مکان‌ها، مدرسه‌ها و درجه‌ها از این صفحات وابسته به دولت گرفته شده‌اند. هرجا دو مدخل ATAM تفاوت دارند، هر دو مقدار آمده است.

  1. Atatürk, Gazi Mustafa Kemal (1881-10 Kasım 1938)‎ — Şerafettin Turan، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۹.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  2. Atatürk’ün Eğitim ve Öğretim Gördüğü Kurumlar‎ — Ali Güler، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۹.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  3. Atatürk’ün Selanik’teki Evi‎ — Veysi Akın، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۸.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  4. Ali Rıza Efendi (1841-1886)‎ — Ali Güler، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۹.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  5. Zübeyde Hanım (1857-1923)‎ — Mehmet Emin Elmacı، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۸.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  6. Şemsi Efendi Mektebi‎ — Volkan Aksoy، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۸.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  7. Selanik Askerî Rüştiyesi‎ — Volkan Aksoy، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۸.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  8. Manastır Askeri İdadisi‎ — Volkan Aksoy، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۸.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  9. Erkân-ı Harbiye Mektebi‎ — Hüsnü Özlü، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۸.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  10. Hareket Ordusu ve Kurmay Yüzbaşı Mustafa Kemal‎ — Zekeriya Türkmen، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۸.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  11. 31 Mart Vakası‎ — Nâsır Yüceer، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۸.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  12. Trablusgarp Savaşı’nda Atatürk‎ — Hasan Taner Kerimoğlu، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۸.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  13. Balkan Savaşı’nda Atatürk‎ — İsmet Görgülü، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۹.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  14. Mustafa Kemal’in Sofya Ataşemiliterliği‎ — Zekeriya Türkmen، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۹.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  15. Çanakkale Cephesi’nde Mustafa Kemal (Atatürk)‎ — Murat Karataş، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۸.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  16. Birinci Dünya Savaşı’nda Mustafa Kemal (Atatürk)‎ — Serpil Sürmeli، Atatürk Ansiklopedisi (Atatürk Araştırma Merkezi)‎، به‌روزرسانی‌شده در ۰۸.۱۰.۲۰۲۶، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶
  17. Anıtkabir‎ — T.C. Milli Savunma Bakanlığı / Genelkurmay Başkanlığı‎، بررسی‌شده در ۳۰.۱۰.۲۰۲۶

عکس‌ها از Wikimedia Commons هستند؛ نام نویسنده و مجوز زیر هر عکس آمده است. خشکی‌های نقشه از Natural Earth با مالکیت عمومی است.

اطلاعات مقاله

نویسنده: Hatice Kulali
منتشر شد: ۲۴.۰۵.۲۰۲۳
دسته‌بندی: تاريخ

نوشته‌های مشابه