Obserwacje nieba w Turcji: obserwatoria i ciemne niebo
Spotkania obserwacyjne TÜBİTAK i ich kolejne lokalizacje, obserwatoria TUG i Karakaya oraz obrotowa mapa nieba dla czterech miejsc.
Spis treści
W sierpniu 2023, 2024, 2025 i 2026 r. Turecka Rada Badań Naukowych i Technologicznych (TÜBİTAK) organizowała spotkania poświęcone obserwacjom nieba, za każdym razem w innym miejscu. Jej Obserwatorium Narodowe TÜBİTAK (TUG) stoi na Bakırlıtepe, na wysokości 2500 m. Centrum badań astrofizycznych Uniwersytetu Atatürka (ATASAM) ma projekt budowy teleskopu o średnicy 4 m na wzgórzach Karakaya (3170 m) nad Erzurum. Poniższa obrotowa mapa nieba pokazuje niebo nad czterema z tych miejsc w dowolną noc roku i krótko wskazuje, kiedy patrzeć.
W skrócie
Obóz pod gwiazdami co roku w innym miejscu,
dwa szczyty i mapa nieba na dowolną noc.
- Spotkanie: 28. spotkanie obserwacyjne TÜBİTAK odbyło się 12–15 sierpnia 2026 r. nad Emre Gölü w Afyonkarahisar. Udział był bezpłatny, a uczestników wybrano w losowaniu (TÜBİTAK, sprawdzono 21.10.2026). Wcześniejsze miejsca: Saklıkent w Antalyi (2023), Kirazlı Yaylası na Uludağ w Bursie (2024) i Konaklı w Erzurum (2025).
- Obrotowa mapa nieba: wybierz jedno z czterech miejsc i dowolną noc. Mapa wskazuje, kiedy zapada pełna ciemność, kiedy Księżyc jest nad horyzontem i gdzie znajduje się jasne centrum Drogi Mlecznej.
- Szczyty: obserwatorium TÜBİTAK, TUG, znajduje się na Bakırlıtepe, na wysokości 2500 m, i ma teleskop o średnicy 150 cm. Projekt ATASAM zakłada teleskop o średnicy 4 m na wzgórzach Karakaya, na wysokości 3170 m.
- Góra Nemrut: Ministerstwo Kultury i Turystyki podaje godziny 09:00–18:00 codziennie i zaznacza, że mogą się zmieniać wraz z porą wschodu i zachodu słońca.
- Parki narodowe: zgodnie z ustawą z marca 2026 r. Generalna Dyrekcja Ochrony Przyrody i Parków Narodowych (DKMP) ustala opłatę za wstęp, a wejście bez jej uiszczenia grozi karą w wysokości czterokrotności tej opłaty (DKMP, 23.03.2026).
Obrotowa mapa nieba
Wybierz miejsce, potem zmieniaj datę i godzinę
Obrotowa mapa nieba na stronie: 641 spośród najjaśniejszych gwiazd, zarysy gwiazdozbiorów, Droga Mleczna, droga Słońca (kropkowana) i Księżyc w aktualnej fazie. Pod suwakami krótka odpowiedź wskazuje porę na obserwacje, kiedy Księżyc jest nad horyzontem i gdzie w tym czasie znajduje się jasne centrum Drogi Mlecznej. Północ jest u góry, wschód po lewej, a środek tarczy to punkt wprost nad głową.
Cztery nieruchome mapy nieba, każda na 21. dzień miesiąca, na godzinę 22:00 — czas w Turcji (UTC+3) — z widokiem ze środkowej Turcji. Północ jest u góry, wschód po lewej, a środek każdej tarczy to punkt wprost nad głową.
Orion, Byk, Wielki Pies, Perseusz, Kasjopeja
Lew, Wielki Wóz, Wolarz, Panna, Bliźnięta
Lutnia, Łabędź, Wężownik, Wolarz
Pegaz, Andromeda, Łabędź, Koziorożec, Ryby
Kiedy zapada pełna ciemność
| TUG Bakırlıtepe2500 m | Karakaya3170 m | Kirazlı Yaylası | Emre Gölü | |
|---|---|---|---|---|
| sty | 19:41–06:37 | 18:56–05:57 | 19:44–06:46 | 19:40–06:39 |
| lut | 20:10–06:12 | 19:28–05:29 | 20:17–06:18 | 20:11–06:12 |
| mar | 20:37–05:32 | 19:59–04:45 | 20:48–05:33 | 20:40–05:30 |
| kwi | 21:11–04:41 | 20:39–03:49 | 21:29–04:36 | 21:18–04:36 |
| maj | 21:49–04:00 | 21:22–03:01 | 22:13–03:48 | 21:59–03:51 |
| cze | 22:13–03:46 | 21:50–02:44 | 22:41–03:31 | 22:25–03:35 |
| lip | 21:59–04:10 | 21:33–03:11 | 22:23–03:58 | 22:09–04:01 |
| sie | 21:15–04:47 | 20:43–03:55 | 21:32–04:42 | 21:22–04:42 |
| wrz | 20:23–05:18 | 19:45–04:32 | 20:34–05:20 | 20:26–05:17 |
| paź | 19:40–05:45 | 18:58–05:02 | 19:47–05:51 | 19:41–05:46 |
| lis | 19:15–06:12 | 18:30–05:33 | 19:18–06:22 | 19:14–06:15 |
| gru | 19:18–06:34 | 18:31–05:56 | 19:19–06:45 | 19:16–06:37 |
Pełna ciemność oznacza, że Słońce jest ponad 18° pod horyzontem. Godziny podano jako czas w Turcji (UTC+3) na 21. dzień każdego miesiąca, według tych samych wzorów co na powyższej mapie.
- Wielki Wóz
- Mały Wóz
- Kasjopeja
- Cefeusz
- Łabędź
- Lutnia
- Orzeł
- Herkules
- Wolarz
- Korona Północna
- Panna
- Lew
- Rak
- Bliźnięta
- Byk
- Orion
- Wielki Pies
- Mały Pies
- Woźnica
- Perseusz
- Andromeda
- Pegaz
- Skorpion
- Strzelec
- Koziorożec
- Wodnik
- Ryby
- Baran
- Waga
- Wężownik
- Smok
- Zając
- Wieloryb
- Erydan
- Centaur
- Psy Gończe
- Delfin
- Jaszczurka
- Trójkąt
- Kruk
- Syriusz
- Arktur
- Wega
- Kapella
- Rigel
- Procjon
- Betelgeza
- Altair
- Aldebaran
- Antares
- Spika
- Polluks
- Kastor
- Fomalhaut
- Deneb
- Regulus
- Gwiazda Polarna
- Bellatrix
- Dubhe
- Algol
- Alphecca
- Mirfak
- Markab
- Alpheratz
- Hamal
- Elnath
- Mizar
- Kochab
- Schedar
- Denebola
- Sadr
- Albireo
Godziny wschodu i zachodu słońca oraz zmierzchu zgadzają się z danymi Obserwatorium Marynarki Wojennej USA z dokładnością do minuty, wschodu i zachodu Księżyca — do dwóch minut, a faz Księżyca — do pół godziny. Każde miejsce to punkt w pobliżu lokalizacji spotkania, więc godziny w dokładnym miejscu mogą się różnić o kilka minut. Pozycje gwiazd pochodzą z katalogu Hipparcos, za pośrednictwem d3-celestial; sprawdzono 21.10.2026.
Spotkanie pod gwiazdami co roku gdzie indziej cztery edycje, cztery miejsca
Spotkania obserwacyjne TÜBİTAK rozpoczęły się w Saklıkent w Antalyi w 1998 r., a w 2023 r. odbyła się tam ich 25. edycja. Od tego czasu co roku zmieniają miejsce: w 2024 r. było to Kirazlı Yaylası, w 2025 r. Konaklı w Erzurum, a w 2026 r. Emre Gölü w Afyonkarahisar.
Gwiazdozbiór miejsc spotkań
Cztery edycje, cztery gwiazdy, jeden kształt
Miejsce każdej edycji to gwiazda na mapie. Linia łączy je w kolejności spotkań. Dotknij gwiazdy lub roku, by przeczytać więcej.
2023 · 25. edycja
Saklıkent, Antalya
- Wysokość
- około 2000 m
- Czas trwania
- 4 dni, 3 noce
- Uczestnicy
- ponad 1000
Spotkania rozpoczęły się w Saklıkent w 1998 r. W 2023 r. uczestnicy wjechali busem do TUG, obserwatorium TÜBİTAK na Bakırlıtepe (2500 m), by zobaczyć teleskop RTT150 o średnicy 150 cm.
TÜBİTAK, 14.08.2023
2024
Kirazlı Yaylası, Bursa Uludağ
- Zgłoszenia
- 14 506, z 81 prowincji
- Wybrani
- 1047 osób, w losowaniu
- Teleskopy
- 39
Minister powiedział, że badania zanieczyszczenia powietrza i światłem wskazały na Kirazlı Yaylası. Spotkanie przypadło na dni największej aktywności Perseidów, corocznego roju meteorów.
TÜBİTAK, 11.08.2024
2025 · 27. edycja
Ośrodek narciarski Konaklı, Erzurum
- Termin
- 28–31 sierpnia
- Zgłoszenia
- ponad 33 000, z 81 prowincji
- Wybrani
- 1000 osób, w losowaniu, z 79 prowincji
- Teleskopy
- 35
Trzeci dzień, 30 sierpnia, był otwarty dla wszystkich.
TÜBİTAK, 01.09.2025
2026 · 28. edycja
Emre Gölü, Afyonkarahisar
- Termin
- 12–15 sierpnia
- Zgłoszenia
- około 19 000, z 81 prowincji
- Na miejscu
- 36 profesjonalnych teleskopów, 69 astronomów
- Dzień otwarty
- Piątek 14 sierpnia
Udział był bezpłatny, a uczestników wybrano w losowaniu. Mieli od jednego miesiąca do 75 lat. Noce przypadły na szczyt aktywności roju meteorów — Perseidów.
TÜBİTAK, 06.07.2026 i 16.08.2026
Miejsca spotkań zaznaczono na obrysie Turcji bez dokładności geodezyjnej. Sprawdzono 21.10.2026.
Co należało zabrać według ogłoszenia z 2026 r.
- Własny namiot i śpiwór. Posiłki serwowano w strefie gastronomicznej, a toalety i prysznice były wspólne.
- Teleskop, lornetkę, aparat lub laptop, jeśli je masz: zachęcano do ich zabrania.
- Czołówkę lub latarkę z czerwonym światłem, by nie zakłócać widzenia innych osób w ciemności ani pracy przyrządów. TÜBİTAK zdecydowanie ją zalecała.
- Nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne i krem z filtrem na dzień oraz polar lub grube ubranie na noc.
- Zgłoszenia przyjmowano 6–19 lipca 2026 r. (do 23:59) na gge.tubitak.gov.tr, a uczestników wybrano w losowaniu.
Dwa szczyty i ich zwierciadła TUG i wzgórza Karakaya
Obserwatorium Narodowe TÜBİTAK (TUG) w Antalyi stoi na Bakırlıtepe, na wysokości 2500 m. Jego RTT150 to teleskop o średnicy 150 cm, zbudowany we współpracy turecko-rosyjskiej. Centrum badań astrofizycznych Uniwersytetu Atatürka (ATASAM) opisuje projekt Wschodnioanatolijskiego Obserwatorium (DAG): teleskop o średnicy 4 m na wzgórzach Karakaya, do obserwacji światła widzialnego i bliskiej podczerwieni (niewidocznego dla oka światła tuż poza czerwienią).
Szczyty i zwierciadła
Cztery wysokości, dwa zwierciadła, rysunek w skali
Wysokości pochodzą ze źródeł. Dotknij szczytu, by odczytać jego opis.
- Wzgórza Karakaya, 3170 m. Sąsiedni Palandöken ma 3175 m. Oba wznoszą się nad Erzurum (ATASAM).
- TUG, Bakırlıtepe, 2500 m. Obserwatorium Narodowe TÜBİTAK w Antalyi, z teleskopem RTT150 o średnicy 150 cm (TÜBİTAK, ATASAM).
- Góra Nemrut, 2150 m. Obiekt na liście światowego dziedzictwa UNESCO, otwarty codziennie 09:00–18:00; Ministerstwo Kultury i Turystyki podaje, że godziny mogą się zmieniać wraz z porą wschodu i zachodu słońca.
- Saklıkent, około 2000 m. Miejsce spotkań obserwacyjnych TÜBİTAK od 1998 r.; w 2023 r. odbyła się tu ich 25. edycja (TÜBİTAK).
Zwierciadło zbiera światło proporcjonalnie do swojej powierzchni. Zwierciadło o średnicy 4 m jest 400 ÷ 150 ≈ 2,7 raza szersze niż zwierciadło o średnicy 150 cm, więc zbiera około 2,7 × 2,7 ≈ 7 razy tyle światła.
Na podstawie TÜBİTAK, ATASAM i Ministerstwa Kultury i Turystyki. Sprawdzono 21.10.2026.
Bakırlıtepe według opisu TÜBİTAK
- Podczas spotkania w 2023 r. uczestnicy wjechali busem z Saklıkent do TUG na wysokości 2500 m i obejrzeli z bliska teleskop RTT150.
- Astronomowie opowiedzieli im o prowadzonych tam obserwacjach (TÜBİTAK, 14.08.2023).
- ATASAM opisuje RTT150 jako teleskop o średnicy 150 cm w obserwatorium TÜBİTAK w Antalyi, zbudowany we współpracy turecko-rosyjskiej.
Wzgórza Karakaya według opisu ATASAM
- Wzgórza leżą około 20 km w linii prostej od centrum Erzurum i lotniska oraz około 10 km od kampusu Uniwersytetu Atatürka.
- Droga na szczyt jest asfaltowa z wyjątkiem ostatnich kilku kilometrów, gdzie biegnie dwupasmowa górska droga o utwardzonej nawierzchni żwirowej. Z ośrodka narciarskiego Konaklı prowadzą na górę dwie linie kolejek gondolowych z czteroosobowymi kabinami.
- Między obserwatorium a miastem stoją wzgórza o wysokości około 2500 m, więc miasta nie widać bezpośrednio.
- Teleskop w projekcie DAG ma średnicę 4 m i służy do obserwacji w świetle widzialnym oraz bliskiej podczerwieni, która leży tuż poza czerwienią.
Krótkie odpowiedzi
Jak dołączyć do spotkania TÜBİTAK?
Na spotkanie w 2026 r. zgłoszenia przyjmowano przez internet, a uczestników wybrano w losowaniu. Udział był bezpłatny. Nabór trwał 6–19 lipca (do 23:59) na gge.tubitak.gov.tr. Zgłosiło się około 19 000 osób z 81 prowincji. Uczestnicy nocowali we własnych namiotach.
Jak uczestnicy dotarli do obserwatorium TUG?
Podczas spotkania w Saklıkent w 2023 r. TÜBİTAK przewiozła uczestników busem do TUG na Bakırlıtepe, na wysokość 2500 m. Tam obejrzeli z bliska teleskop RTT150 i wysłuchali astronomów opowiadających o obserwacjach.
Kiedy można wejść na górę Nemrut?
Strona Ministerstwa Kultury i Turystyki poświęcona stanowisku archeologicznemu na górze Nemrut podaje codzienne godziny otwarcia od 09:00 do 18:00; kasa również zamykana jest o 18:00. Dodaje, że godziny mogą się zmieniać wraz z porą wschodu i zachodu słońca. Obiekt leży na wysokości 2150 m i jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, a jako kontakt strona wskazuje Muzeum w Adıyaman.
Co ustawa o parkach z marca 2026 r. mówi o odwiedzających?
Zgodnie z ustawą z 19 marca 2026 r. Generalna Dyrekcja Ochrony Przyrody i Parków Narodowych (DKMP) ustala opłatę za wstęp do parków narodowych. Wejście bez uiszczenia opłaty grozi karą w wysokości jej czterokrotności.
Gdzie sprawdzić prognozę?
Turecka Państwowa Służba Meteorologiczna (MGM) publikuje prognozy dla prowincji i powiatów na mgm.gov.tr.
Powiązane: Przewodnik po Antalyi
Źródła
Otwórz listę źródeł
- Gökyüzünün Derinliklerinde Bilinmeyeni Keşfettik — TÜBİTAK, 14.08.2023, spotkanie w Saklıkent w 2023 r. i wizyta w TUG, sprawdzono 21.10.2026
- Gökbilim Meraklıları, Uludağ’ın Eteklerindeki Kirazlı Yayla’da Buluştu — TÜBİTAK, 11.08.2024, sprawdzono 21.10.2026
- Erzurum’da Türkiye’nin En Büyük Gökyüzü Gözlem Etkinliği Gerçekleşti — TÜBİTAK, 01.09.2025, sprawdzono 21.10.2026
- Rotamız Gökyüzü, Durağımız Afyonkarahisar — TÜBİTAK, 06.07.2026, nabór na spotkanie w 2026 r., sprawdzono 21.10.2026
- Afyonkarahisar’da Köklerden Göklere Uzanan TÜBİTAK Gökyüzü Gözlem Etkinliği Sona Erdi — TÜBİTAK, 16.08.2026, sprawdzono 21.10.2026
- DAG Özet — Centrum badań astrofizycznych Uniwersytetu Atatürka (ATASAM), projekt Wschodnioanatolijskiego Obserwatorium i wzgórza Karakaya, sprawdzono 21.10.2026
- Mount Nemrut Archaeological Site — Ministerstwo Kultury i Turystyki, godziny i wysokość, sprawdzono 21.10.2026
- Milli parklara yönelik düzenlemeler — Wiadomość DKMP, 23.03.2026, sprawdzono 21.10.2026
- Forecasts by province and district — Turecka Państwowa Służba Meteorologiczna (MGM), sprawdzono 21.10.2026
- Astronomical Applications Department data services — Obserwatorium Marynarki Wojennej USA, fazy Księżyca oraz godziny wschodu i zachodu słońca, z którymi porównano wzory obrotowej mapy nieba, sprawdzono 21.10.2026
- d3-celestial — Olaf Frohn, licencja BSD-3-Clause: pozycje gwiazd na podstawie katalogu Hipparcos, zarysy i nazwy gwiazdozbiorów oraz zarys Drogi Mlecznej, sprawdzono 21.10.2026
- Admin 0 – Countries, 1:50m — Natural Earth, domena publiczna: obrys Turcji, sprawdzono 21.10.2026
