Hierapolis, starożytne miasto: gdzie leży i co zobaczyć

Hierapolis to starożytne miasto na grzbiecie wzgórza nad trawertynami Pamukkale, w dystrykcie Pamukkale w prowincji Denizli. Leży około 16 km na północ od centrum Denizli w linii prostej (odległości według OpenStreetMap). Założyli je Grecy macedońscy w epoce hellenistycznej. Na wzgórzu nadal znajdują się teatr, sanktuaria, ulica z kolumnadą, bramy i mury, a także jaskinia, którą Strabon nazywał Plutonium.

Plan terenu wybierz punkt

Północ jest u góry. Każdy punkt znajduje się w miejscu wskazanym przez OpenStreetMap. Odległości podano w linii prostej od teatru, nie wzdłuż ścieżek.

TeatrSanktuarium ApollinaPloutonionBasen AntycznyMuzeum ArcheologiczneBrama FrontinusaMartyrion św. FilipaBrama bizantyjska (płd.)Trawertyny Pamukkale

1. TeatrStąd mierzone są odległości

   Teatr znajduje się po wschodniej stronie terenu. W 2018 roku włoska misja prowadziła wykopaliska w sąsiadujących z nim domach.

2. Sanktuarium Apollinaokoło 0,2 km na zachód od teatru

   Według tablicy informacyjnej na terenie ruin świątynię poświęcono Apollinowi Lairbenosowi, głównemu bogu miasta w późnej epoce hellenistycznej, i wzniesiono nad aktywnym uskokiem. W okresie panowania Sewerów dodano w jej obrębie monumentalną fontannę, nimfeum świątynne.

3. Ploutonionokoło 0,2 km na zachód od teatru

   Strabon opisuje otwór „dość duży, by mógł wejść człowiek”, pełen oparów tak gęstych, że ledwie było widać ziemię. Wprowadzane tam byki padały martwe, a wróble, które tam wrzucał, ginęły natychmiast. Kapłani Kybele, będący eunuchami, wchodzili bez szwanku. W 2018 roku misja odrestaurowała sanktuarium: widownię przed jaskinią, kolumny portyku oraz cokół z marmurową kopią posągu Hadesa z Cerberem.

4. Basen Antycznyokoło 0,3 km na zachód od teatru

   Według tablicy informacyjnej na terenie ruin joński portyk (I w. n.e.) agory miejskiej przy ulicy z kolumnadą zawalił się do basenu. Basen powstał w szczelinie wywołanej trzęsieniem ziemi w VII w. n.e.

5. Muzeum Archeologiczneokoło 0,5 km na południowy zachód od teatru

   Muzeum Archeologiczne w Hierapolis stoi obok Łaźni Centralnych (II w. n.e., według tablicy informacyjnej na terenie ruin). Cena, MuseumPass i godziny są podane na stronie muzeum (po angielsku).

6. Brama Frontinusaokoło 0,8 km na północny zachód od teatru

   Według tablicy informacyjnej na terenie ruin prokonsul Julius Frontinus zbudował ją w latach 84–86 jako monumentalne wejście na główną ulicę o szerokości 14 m. Ulica przecinała całe miasto i łączyła się z drogą do Laodycei nad Likosem. Obok znajduje się inskrypcja nagrobna: „Flavius Zeuxis, kupiec, który odbył siedemdziesiąt dwa rejsy wokół przylądka Malea do Italii, zbudował to”.

7. Martyrion św. Filipaokoło 0,5 km na północ od teatru

   Tutejsze tablice wymieniają Martyrion św. Filipa, Kościół Grobu, fontannę sanktuaryjną (agiasma) i ośmioboczny budynek łaźni.

8. Brama bizantyjska (płd.)około 0,5 km na południe od teatru

   Południowa brama murów bizantyjskich znajduje się na południowym krańcu terenu. Tablica przy bramie przedstawia to miejsce: Hierapolis, po grecku „święte miasto”.

9. Trawertyny Pamukkaleokoło 0,7 km na południowy zachód od teatru

   Białe tarasy poniżej zachodniego skraju terenu to trawertyny Pamukkale. Strabon zauważa, że woda źródlana „tak łatwo krzepnie i zamienia się w kamień”, że ludzie prowadzili ją rowami, by tworzyć kamienne ogrodzenia.

Dane mapy © OpenStreetMap contributors, ODbL (sprawdzono 19.10.2026).

Pięć miejsc z bliska

Każdą ilustrację narysowano do tego przewodnika. Każda przedstawia jeden z punktów na planie.

Cztery etapy historii

1. Założenie przez Greków macedońskichNota włoskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych o Włoskiej Misji Archeologicznej, która pracuje w Hierapolis od 1957 roku, podaje, że miasto założyli Grecy macedońscy w epoce hellenistycznej (III–II w. p.n.e.). W pobliżu północnego wejścia znajduje się nekropolia frygijska, odkryta w 2016 roku przez archeologów Muzeum w Denizli. Jej budowle pochodzą z VIII–VII w. p.n.e.
2. Opis StrabonaW swojej Geografii (13.4.14) Strabon wymienia Hierapolis z gorącymi źródłami i Plutonium. Pisze, że woda zamienia się w kamień, nadaje się do farbowania wełny i napełnia miasto naturalnymi łaźniami.
3. Trzęsienie ziemi za panowania NeronaTacyt (Roczniki 14.20 i 14.27) datuje zniszczenie Laodycei przez trzęsienie ziemi na rok czwartego konsulatu Nerona, czyli 60 r. n.e.; miasto podniosło się bez pomocy Rzymu. Orozjusz w V wieku wymienia Laodyceę, Hierapolis i Kolosy jako trzy miasta Azji zniszczone przez trzęsienie ziemi za panowania Nerona.
4. Mury i ostatni kościółWedług tablicy informacyjnej na terenie ruin Północna Brama Bizantyjska należy do systemu fortyfikacji z czasów Teodozjusza (koniec IV wieku), zbudowanego z materiału pozyskanego z agory i użytego ponownie. Inna tablica podaje, że najpóźniejszy ze zidentyfikowanych na tym terenie kościołów powstał w X–XI wieku i został opuszczony po bitwie pod Manzikert w 1071 roku.

Bilety, karnet i godziny

Aktualne ceny wstępu, informacje o MuseumPass i godziny otwarcia Hierapolis i Pamukkale są podane na stronie muzeum (po angielsku) w serwisie Turkpidya.

Pytania po turecku

W kasie biletowej lub muzeum można pokazać zdanie na telefonie albo je wypowiedzieć.

Warto przeczytać przed wizytą

Źródła

1. Strabon, Geografia 13.4.14 (H. L. Jones, 1924) — Perseus Digital Library, sprawdzono 19.10.2026
2. Tacyt, Roczniki 14.20 i 14.27 (Church i Brodribb) — Perseus Digital Library, sprawdzono 19.10.2026
3. Orozjusz, Historia przeciw poganom 7.7.12 — The Latin Library, sprawdzono 19.10.2026
4. Włoska misja archeologiczna na stanowisku w Hierapolis, 22 października 2018 — Ministerstwo Spraw Zagranicznych Włoch, sprawdzono 19.10.2026
5. Włoska misja w Hierapolis we Frygii — Ministerstwo Spraw Zagranicznych Włoch, sprawdzono 19.10.2026
6. Dane mapy i teksty tablic informacyjnych na terenie ruin — OpenStreetMap contributors, ODbL, sprawdzono 19.10.2026
7. Hierapolis i Pamukkale: cena biletu i MuseumPass (po angielsku) — Narzędzie muzealne Turkpidya, sprawdzono 19.10.2026

Ilustracje narysowano do tego przewodnika. Plan terenu opracowano na podstawie danych OpenStreetMap.