De geschiedenis van Turkse koffie en hoe die wordt gezet
Van Jemen naar Istanbul in de 16e eeuw: koffiehuizen, verboden, hoe een kopje wordt gezet en geserveerd en de woorden om er een te bestellen.
Inhoudsopgave
Turkse koffie is tot fijn poeder gemalen koffie die langzaam met koud water en suiker wordt gezet in een potje met een lange steel, de cezve. Daarna wordt de koffie in een klein kopje geserveerd, met het schuim erop. De koffie bereikte Istanbul halverwege de 16e eeuw. Binnen enkele jaren volgden koffiehuizen en in 2013 nam UNESCO de traditie op in haar erfgoedlijst. De interactieve tekening toont het recept met een cezve en eindigt met de Turkse zin om een kopje te bestellen.
In het kort · gecontroleerd 28‑10‑2026
Fijn poeder, een klein potje, een kopje met schuim.
- Wat het is. Vers gebrande bonen, tot fijn poeder gemalen; koffie, koud water en suiker die voor het schuim langzaam in een cezve op een kooktoestel worden verhit; geserveerd in een klein kopje, met een glas water.
- Istanbul, midden 16e eeuw. De eerste koffiehuizen daar worden gedateerd op 1553 of 1554–55. Over het precieze eerste jaar bestaat onenigheid.
- Meermaals gesloten. Tussen 1559 en 1633 werden in de ene na de andere stad koffiehuizen gesloten. Ze gingen telkens weer open.
- Naar Europa. Venetië in 1615, Londen in 1650, Parijs in 1669; de eerste vergunning om in Wenen koffie aan het publiek te schenken dateert van 17‑01‑1685.
- UNESCO, 2013. “Turkse koffiecultuur en -traditie” staat op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid.
Interactief · het recept uit de folder van GoTürkiye · gecontroleerd 28‑10‑2026
De cezve op het vuur
Kies een suikergehalte, speel de acht stappen af of druk ze één voor één in, druk op een onderdeel van de tekening voor het bijbehorende kaartje en eindig met de Turkse zin om een kopje te bestellen. De hoeveelheden zijn voor één kopje.
- Koffie
Doe één theelepel koffie in een kleine, lege, droge cezve.
Het Ministerie van Cultuur en Toerisme geeft het gewicht: 2 g fijn verpulverde koffie per portie.
- Suiker
Voeg de suiker toe voor het gekozen suikergehalte: geen voor sade, één klontje voor az şekerli, anderhalf klontje voor orta şekerli, twee klontjes voor çok şekerli.
- Koud water
Voeg één koffiekopje water op kamertemperatuur toe.
Het Ministerie van Cultuur en Toerisme geeft het gewicht: 60 g per portie.
- Roeren
Roer goed voordat het potje op het vuur gaat. Roer daarna niet meer.
- Laag vuur
Zet het potje ongeveer 3 minuten op laag vuur.
- Eerste rijzing
Haal het potje bij de eerste keer dat het schuim omhoogkomt, bij ongeveer 80 °C, van het vuur voordat het schuim de rand bereikt. Verdeel met een lepel gelijke hoeveelheden schuim over de kopjes en zet het potje terug op het vuur.
- Tweede rijzing
Schep bij de tweede keer rijzen, bij ongeveer 90 °C, meer schuim in de kopjes, haal het potje van het vuur en laat het een paar seconden rusten. Laat de koffie niet koken: dan wordt hij bitter en waterig.
- Serveren
Schenk de koffie in de kopjes en serveer elk kopje met een klein glas water en een stukje lokum. Het water wordt eerst gedronken om de smaak te neutraliseren.
- Cezve
Het kleine potje met een lange steel waarin de koffie wordt gezet. Het is aan het begin droog en leeg. Er passen hooguit vier of vijf kopjes in een potje. Hoe verser de koffie is gemalen, hoe beter hij smaakt.
Folder van GoTürkiye
- Köpük
Het schuim op de koffie en de reden dat de koffie langzaam wordt gezet: bij de eerste keer rijzen wordt het in gelijke delen in de kopjes geschept, bij de tweede keer komt er meer bij.
Folder van GoTürkiye; UNESCO
- Laag vuur
Laag vuur, ongeveer 3 minuten tot de eerste keer rijzen. Het potje wordt bij ongeveer 80 °C van het vuur gehaald en opnieuw bij ongeveer 90 °C. De koffie mag nooit koken.
Folder van GoTürkiye
- Fincan
Het kleine koffiekopje, op een schoteltje. In het recept van het ministerie is het een porseleinen demitasse met een inhoud van ongeveer een kwart kop.
Ministerie van Cultuur en Toerisme
- Waterglas
Bij elk kopje komt een klein glas water. Dat wordt eerst gedronken om de smaak vóór de koffie te neutraliseren.
Folder van GoTürkiye; UNESCO
- Lokum
Bij de koffie wordt een stukje lokum geserveerd, een zacht snoepje. In plaats daarvan kunnen er bonbons of chocolade bij komen.
Folder van GoTürkiye; Ministerie van Cultuur en Toerisme
Uw bestelling
- sade ongezoet geen suiker Ministerie van Cultuur en Toerisme: “Sade Kahve”, zwartBir Türk kahvesi, sade, lütfen.Eén Turkse koffie, zonder suiker, alstublieft.
- az şekerli weinig suiker 1 klontje, 2–3 g Ministerie van Cultuur en Toerisme: ongeveer ½ theelepel (2 g)Bir Türk kahvesi, az şekerli, lütfen.Eén Turkse koffie, weinig suiker, alstublieft.
- orta şekerli middelzoet 1½ klontje, 3–4,5 g Ministerie van Cultuur en Toerisme: 1 theelepel (4 g)Bir Türk kahvesi, orta şekerli, lütfen.Eén Turkse koffie, middelzoet, alstublieft.
- çok şekerli erg zoet 2 klontjes, 4–6 g Ministerie van Cultuur en Toerisme: 1½ theelepel (6 g)Bir Türk kahvesi, çok şekerli, lütfen.Eén Turkse koffie, erg zoet, alstublieft.
Voor twee, drie of vier kopjes zegt u İki, Üç of Dört in plaats van Bir. Wat u indrukt, wordt niet opgeslagen of verzonden en de interactieve tekening maakt geen geluid.
Wat Turkse koffie is: een zetwijze en een gebruik
Turkse koffie, Türk kahvesi, is een manier van zetten en een manier van serveren. Vers gebrande bonen worden tot fijn poeder gemalen. De koffie, het koude water en de suiker gaan in de cezve en worden langzaam op een kooktoestel verhit tot het schuim, de köpük, omhoogkomt. De koffie wordt geserveerd in een klein kopje, de fincan, met een glas water ernaast. Het koffiedik blijft in het lege kopje achter.
Er horen ook een plek en een gelegenheid bij. Het koffiehuis, gastvrijheid en vriendschap, verlovingsceremonies en feestdagen maken er allemaal deel van uit. Mensen leren koffiezetten in de familie, door te kijken en mee te doen.
UNESCO, 2013 · folder van GoTürkiye
Türk kahvesi
Turkse koffie: de drank en de manier van zetten, langzaam, in een potje, met behoud van het schuim bovenop.
Cezve
Een klein potje met een lange steel. De koffie wordt erin gezet en eruit geschonken.
Fincan
Het kleine koffiekopje, geserveerd op een schoteltje.
Köpük
Het schuim op de koffie. Het ontstaat door de koffie langzaam te zetten.
Lokum
Een zacht snoepje, in het Engels bekend als Turkish delight. Bij het kopje komt een stukje.
Kahvehane
Een koffiehuis. De eerste koffiehuizen stonden begin 16e eeuw in Mekka, Caïro en Damascus.
Kıraathane
Een leeszaal: een koffiehuis voor kranten, tijdschriften en later boeken. De eerste opende in 1857 in Istanbul.
Tahtakale
Een wijk in het oude Istanbul waar de eerste koffiehuizen worden gesitueerd.
Kahve falı
Figuren lezen in het koffiedik dat in het lege kopje achterblijft, als tijdverdrijf onder vrienden.
Kız isteme
Het bezoek om de hand te vragen: de familie van de bruidegom komt de hand van de bruid vragen en de aanstaande bruid serveert de koffie.
Kahverengi, kahvaltı
Twee alledaagse woorden bevatten het woord voor koffie: kahverengi, bruin, en kahvaltı, ontbijt.
Van Jemen naar Istanbul: een drank uit de 16e eeuw
Vijf haltes
- AbessiniëKoffie is eerst bekend als voedsel.
- Jemen, de 15e eeuwBekend aan het begin van de 15e eeuw en gedronken vanaf het einde van de 15e eeuw. In soefikringen, de bijeenkomsten van mystieke orden, was koffie geliefd om wakker te blijven voor nachtelijke gebeden.
- Mekka en Caïro, begin 16e eeuwGeleerden beginnen te debatteren over de vraag of de drank is toegestaan.
- Istanbul, midden 16e eeuwOver het precieze eerste jaar bestaat onenigheid. Volgens de historicus Kâtib Çelebi brengen schepen in 1543 koffie mee; de eerste koffiehuizen worden gedateerd op 1553 of 1554–55.
- Europa, vanaf 1615Eerst Venetië, vanaf het midden van de 17e eeuw de grote handelscentra.
De handel
- Route
- Jemenitische havens, Jeddah, Suez, Egypte (Alexandrië, Damietta, Rashid), daarna per schip naar Istanbul en andere Ottomaanse steden.
- Volume
- Jaarlijks kwam 30.000 tot 40.000 ferde, een eenheid voor ladingen, ongeveer 5.000 ton, vanuit Jemen naar Egypte. De helft ging verder naar Istanbul en andere Ottomaanse steden.
- In Istanbul
- Eerst de douane, daarna opslag in een han (herberg). De attars, het gilde van kruiden- en specerijenverkopers, kochten de koffie en lieten die fijnstampen in de tahmis, de stampwerkplaats, voordat de winkels hem verkochten. In de tijd van de reiziger Evliya Çelebi telde Istanbul 500 koffiehandelaren en ongeveer 300 winkels.
- Heffing
- Tweemaal de normale invoerrechten, omdat de geleerden weinig met koffie ophadden en die als luxe werd gezien. Europese kooplieden betaalden de gebruikelijke 3 %.
- Bij tekorten
- De vraag overtrof het aanbod en de prijs steeg. Kikkererwten, kastanjes, bulgur en amandelen werden gebruikt om koffie te maken.
- Later
- Vanaf het midden van de 18e eeuw verdrong plantagekoffie uit het Verre Oosten en Latijns-Amerika de Jemenitische koffie.
TDV, Kahve · gecontroleerd 28‑10‑2026
De eerste koffiehuizen: scholen van kennis
De eerste koffiehuizen van Istanbul worden gedateerd op het begin van de jaren 1550. De historicus Âlî Mustafa Efendi plaatst ze in 960 AH (islamitische jaartelling), 1553. De kroniekschrijver Peçuylu İbrâhim noemt een koopman, Hakem uit Aleppo, en Şems uit Damascus, die er in 962 AH, 1554–55, een openden in Tahtakale, een wijk van Istanbul. De stadsgeschiedenis van Wenen plaatst het eerste koffiehuis van Istanbul ook in 1554. Zulke huizen stonden al sinds het begin van de 16e eeuw in Mekka, Caïro en Damascus.
Binnen
- Gesprekken. Mensen van allerlei achtergronden kwamen koffie drinken en praten. De gesprekken waren devlet sohbeti, “staatsgesprekken”: roddels en geruchten over de staat.
- Spellen en boeken. Ze lazen, speelden tavla (backgammon) en schaak en bespraken gedichten. Heldendichten zoals de Muhammediyye, de Battalnâme en de Hamzanâme werden voorgelezen.
- Optredens. Er waren schimmenspelen (karagöz), verhalenvertellers (meddah) en barden (âşık).
- Namen. Kâtib Çelebi noemde de huizen “mekteb-i irfan”, school van kennis, en “medresetü’l-ulemâ”, school van de geleerden.
TDV, Kahvehane
Istanbul in aantallen
Ongeveer 50, daarna ongeveer 600, 1.631 en 2.076.
Ongeveer 50 koffiehuizen in de laatste jaren van Süleyman. Ongeveer 600 onder Selim II en Murad III, kleine koffiehaarden meegerekend (Ignatius Mouradgea d’Ohsson). 1.631 in de registers van 1792 en 2.076 in 1821. In de 17e eeuw trof Kâtib Çelebi er op bijna elke straathoek een aan.
TDV, Kahve en Kahvehane
Na de hervormingen van de Tanzimat verscheen een nieuw soort: de kıraathane, een leeszaal waar bij de koffie kranten en tijdschriften, later ook boeken, werden gelezen. De eerste was Sarafim Kıraathanesi aan Divanyolu in Istanbul, in 1857.
Thee kwam laat in de 19e eeuw in de koffiehuizen, na de oorlog van 1877–78. Tafels en stoelen vervingen de kerevet, het verhoogde houten zitplatform. Theecultuur in Turkije vertelt dat verhaal. Een Amerikaans onderzoek uit 1922 verdeelde de koffiehuizen van Istanbul in zeven soorten: han (herberg), naast een moskee, kıraathane, buurt, handelaren, restaurant en dorp.
De verboden: 1559 tot 1633
In de 16e en 17e eeuw werden in de ene na de andere stad koffiehuizen gesloten. Ze gingen telkens weer open. Geleerden waren verdeeld over de drank zelf. De meesten vonden die toegestaan, mubah; enkelen verboden hem vanwege wat er in de huizen gebeurde, zoals liegen, kwaadspreken en gokken. Zelfs zij stonden hem toe waar dat alles niet gebeurde. De TDV İslâm Ansiklopedisi schrijft de verboden vooral toe aan de politiek.
- 1559Homs sluit zijn koffiehuizen.
- 1565Aleppo en Damascus.
- 1566–67Egypte en in hetzelfde jaar de wijk Eyüp in Istanbul.
- 1568Istanbul en Galata.
- 1592Bostanzâde Mehmed Efendi beantwoordt een vraag over koffie met een fatwa in 52 versregels ten gunste van de drank.
- Onder Ahmed IDe viziers Derviş Pasja en Nasuh Pasja sluiten de koffiehuizen.
- 2 september 1633Een brand in Cibali legt een vijfde van Istanbul in de as. Een edict sluit de koffiehuizen van elke Ottomaanse stad, op aandringen van de prediker Kadızâde Mehmed Efendi en met een fatwa van de şeyhülislâm (de hoogste religieuze autoriteit van het rijk), Ahîzâde Hüseyin Efendi. Alleen al in Eyüp worden 120 zaken afgebroken. Op de plaats van de koffiehuizen worden kamers voor vrijgezellen, leerlooiers en hoefsmeden gebouwd. Bij dezelfde maatregelen wordt tabak verboden.
- De beginjaren van Mehmed IVHet verbod wordt opgeheven. De historici Solakzâde en Kâtib Çelebi, die het verbod hadden afgekeurd, zijn verheugd.
De sluiting van 1633 was het laatste besluit om alle koffiehuizen te sluiten. Daarna werden ze alleen gesloten waar wangedrag werd vastgesteld en ging de staat over op toezicht en belastingheffing. Viziers investeerden in grote koffiehuizen en janitsaren, de infanterie van de sultan, behoorden tot de koffiehandelaren.
TDV İslâm Ansiklopedisi: Kahve, Kahvehane, Murad IV, Kadızâdeliler · gecontroleerd 28‑10‑2026
Naar Europa, en één legende
Koffiehuizen bereikten de grote Europese steden in het midden van de 17e eeuw. Voor Wenen zijn er twee data uit twee bronnen: TDV dateert de koffiehuizen op 1651. De eigen stadsgeschiedenis dateert de eerste vergunning om koffie aan het publiek te schenken op 17 januari 1685. Die werd verleend aan de Armeense koopman Johannes Deodat (Diodato) voor zijn huis aan de Haarmarkt. Armeense handelaren hebben er het meest aan bijgedragen dat koffie in de stad ingeburgerd raakte.
- Rond 1580Een koffiehuis in Boeda, destijds onder Ottomaans bestuur.
- 1615Venetië. Het koffiehuis verspreidt zich in 1645 over Italië.
- 1644Marseille.
- 1645Het keizerlijke hof in Wenen koopt koffie voor Turkse gezantschappen.
- 1650Londen.
- 1669Parijs.
- 1685Wenen: de eerste vergunning om koffie aan het publiek te schenken, 17 januari.
TDV, Kahve · Wien Geschichte Wiki, “Kaffeehaus” · gecontroleerd 28‑10‑2026
Drie beweringen, gecontroleerd
“Na 1683 opende Georg Franz Koltschitzky het eerste koffiehuis in Wenen.”
De stadsgeschiedenis van Wenen noemt dit een legende, weerlegd door de historicus Karl Teply. Het eerste privilege werd op 17 januari 1685 aan Johannes Deodat verleend.
“Koffie werd één keer verboden en daarna nooit meer.”
De sluitingen kwamen in golven, van Homs in 1559 tot het hele rijk in 1633. Na 1633 werden huizen alleen gesloten waar wangedrag werd vastgesteld.
“Turkse koffie groeit in Turkije.”
De naam verwijst naar de zetwijze; de eerste koffie kwam uit Jemen. BATEM, een landbouwonderzoeksinstituut van de staat in Antalya, teelt koffie in de vollegrond bij Gazipaşa–Alanya en onder beschutting in Antalya. De directeur zei in maart 2025 dat het instituut van plan was het volgende jaar de eerste bonen te oogsten.
Hoe een kopje wordt gezet: het potje, het schuim, de maling
Eén kopje, in cijfers
- Koffie
- Eén theelepel, 2 g fijn verpulverde koffie. Hoe verser gemalen, hoe beter.
- Water
- Eén koffiekopje water op kamertemperatuur, 60 g.
- Suiker
- Sade: geen. Az şekerli: 1 klontje (2–3 g), ongeveer ½ theelepel. Orta şekerli: 1½ klontje (3–4,5 g), 1 theelepel. Çok şekerli: 2 klontjes (4–6 g), 1½ theelepel.
- Vuur
- Laag, ongeveer 3 minuten tot de eerste keer rijzen. Haal het potje bij ongeveer 80 °C van het vuur en opnieuw bij ongeveer 90 °C. Laat de koffie nooit koken.
- Het potje
- Hooguit vier of vijf kopjes.
Folder van GoTürkiye · Ministerie van Cultuur en Toerisme · gecontroleerd 28‑10‑2026
De maling
De bonen worden tot zo fijn poeder gemalen dat het in het kopje blijft en bezinkt. In de oude koffiehuizen werd met de hand gemalen in een messing molen; tegenwoordig is de molen meestal elektrisch.
Ministerie van Cultuur en Toerisme
Hoe de koffie wordt geserveerd: het kopje, het water, de lokum
Op het dienblad
- Het kopje. Een kleine porseleinen fincan op een schoteltje, met een inhoud van ongeveer een kwart kop.
- Het water. Een klein glas water, dat eerst wordt gedronken om de smaak te neutraliseren.
- Het snoepje. Lokum, of bonbons of chocolade. Koffie wordt meestal rond het middaguur of na de lunch of het avondeten geserveerd.
- Toevoegingen. In sommige steden wordt de koffie gemaakt met pistache, amandel, menengiç (de zaden van de terpentijnboom) of johannesbrood.
Folder van GoTürkiye · Ministerie van Cultuur en Toerisme
Hoe u er een bestelt
Er zijn vier woorden voor het suikergehalte: sade, zonder suiker, az şekerli, weinig suiker, orta şekerli, middelzoet, en çok şekerli, erg zoet. Noem het aantal, dan de koffie en dan het suikergehalte.
Bir Türk kahvesi, sade, lütfen.Eén Turkse koffie, zonder suiker, alstublieft.
Bir Türk kahvesi, az şekerli, lütfen.Eén Turkse koffie, weinig suiker, alstublieft.
Bir Türk kahvesi, orta şekerli, lütfen.Eén Turkse koffie, middelzoet, alstublieft.
Bir Türk kahvesi, çok şekerli, lütfen.Eén Turkse koffie, erg zoet, alstublieft.
Lütfen betekent “alstublieft” en Bir betekent “één”. De laatste strook van de interactieve tekening stelt de zin voor één tot vier kopjes samen en kopieert die. Ministerie van Cultuur en Toerisme · folder van GoTürkiye
Gebruiken: de gast, het bezoek, het koffiedik
Drie gebruiken rond het kopje
Kies er een.
Een gast krijgt een kopje koffie. Het Turkse spreekwoord: “Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır”, één kopje koffie verplicht tot veertig jaar vriendschap. De Italiaanse schrijver Edmondo De Amicis stelde in de 19e eeuw vast dat overal in Istanbul binnen drie minuten koffie te krijgen was.
Folder van GoTürkiye · Ministerie van Cultuur en Toerisme
Bij kız isteme, “om het meisje vragen”, bezoekt de familie van de bruidegom die van de bruid om haar hand te vragen. De aanstaande bruid zet de koffie en serveert die aan de huwelijkskandidaat en de ouderen. Daarbij wordt gelet op haar manier van doen en de smaak. Verlovingsceremonies behoren tot de gelegenheden die UNESCO voor de koffie noemt.
Folder van GoTürkiye · UNESCO
In het koffiedik dat in het lege kopje achterblijft, worden figuren gelezen als tijdverdrijf onder vrienden, in de hoop op goed nieuws. UNESCO voegt toe dat het vaak wordt gebruikt om de toekomst te voorspellen.
Folder van GoTürkiye · UNESCO
UNESCO en nu: de inschrijving van 2013
In 2013 schreef het UNESCO-comité voor de borging van het immaterieel cultureel erfgoed tijdens zijn achtste zitting in Bakoe “Turkse koffiecultuur en -traditie”, voorgedragen door Turkije, in op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid.
- In de familie. De kennis en vaardigheden worden binnen families van generatie op generatie doorgegeven. Ze geven een gevoel van identiteit en continuïteit en versterken via gastvrijheid de sociale samenhang.
- Zichtbaar. De inschrijving kan immaterieel erfgoed zichtbaarder maken en biedt een voorbeeld van een sociale instelling die dialoog bevordert.
- In stand gehouden. Lokale en nationale overheden, koffieliefhebbers en verenigingen zetten zich in voor de borging ervan. Sinds 2010 staat de traditie in de nationale inventaris van immaterieel erfgoed van Turkije, onder het gezag van het Ministerie van Cultuur en Toerisme.
- In woord en lied. De koffie wordt bezongen in literatuur en liederen.
UNESCO, inschrijving en besluit 8.COM 8.28
Korte antwoorden in een paar regels
Hoe bestelt u een Turkse koffie?
Noem het aantal, de koffie en het suikergehalte: “Bir Türk kahvesi, orta şekerli, lütfen” (één Turkse koffie, middelzoet, alstublieft). De suikergehaltes zijn sade (zonder suiker), az şekerli (weinig suiker), orta şekerli (middelzoet) en çok şekerli (erg zoet).
Waarom komt er een glas water bij de koffie?
Het water wordt eerst gedronken om de smaak vóór de koffie te neutraliseren.
Waarvoor dient het schuim?
Het schuim, de köpük, is het doel van het langzame zetten. Bij de eerste keer rijzen wordt het in gelijke delen in de kopjes geschept, bij de tweede keer komt er meer bij.
Wie opende het eerste koffiehuis in Istanbul?
De bronnen verschillen van mening over het jaar, 1553 of 1554–55. De kroniekschrijver Peçuylu İbrâhim noemt Hakem uit Aleppo en Şems uit Damascus, in Tahtakale, in 962 AH (1554–55).
Klopt het verhaal over het eerste koffiehuis van Wenen?
Nee. De stadsgeschiedenis van Wenen noemt het verhaal over Koltschitzky een legende. De eerste vergunning werd op 17 januari 1685 aan Johannes Deodat verleend.
Wordt er koffie geteeld in Turkije?
BATEM, een landbouwonderzoeksinstituut van de staat in Antalya, teelt koffie in de vollegrond bij Gazipaşa–Alanya en onder beschutting in Antalya. De directeur zei in maart 2025 dat het instituut van plan was het volgende jaar de eerste bonen te oogsten.
Bronnen gecontroleerd 28‑10‑2026
Toon de bronnen
- Turkish coffee culture and tradition (inschrijving 2013) — UNESCO, immaterieel cultureel erfgoed, gecontroleerd 28‑10‑2026
- Besluit 8.COM 8.28 — UNESCO, Intergouvernementeel Comité, gecontroleerd 28‑10‑2026
- Kahve (İdris Bostan, 2001) — TDV İslâm Ansiklopedisi, gecontroleerd 28‑10‑2026
- Kahvehane (Ahmet Yaşar, 2019) — TDV İslâm Ansiklopedisi, gecontroleerd 28‑10‑2026
- Murad IV — TDV İslâm Ansiklopedisi, gecontroleerd 28‑10‑2026
- Kadızâdeliler — TDV İslâm Ansiklopedisi, gecontroleerd 28‑10‑2026
- Turkish Coffee (folder, 2 pagina’s) — GoTürkiye, gecontroleerd 28‑10‑2026
- Turkish Coffee — Ministerie van Cultuur en Toerisme, gecontroleerd 28‑10‑2026
- Kahve Yemen’den değil BATEM’den gelecek (Akdeniz Manşet, 07‑03‑2025, op de perspagina van BATEM) — BATEM, Ministerie van Landbouw en Bosbouw, gecontroleerd 28‑10‑2026
- Kaffeehaus — Wien Geschichte Wiki, gemeente Wenen, gecontroleerd 28‑10‑2026
Algemene informatie over een traditie en een drank; de recepten en hoeveelheden zijn voor één kopje.
