Historia kawy po turecku i sposób jej przygotowania
Z Jemenu do Stambułu w XVI wieku: pierwsze kawiarnie, zakazy, przygotowanie i podawanie kawy oraz słowa potrzebne do jej zamówienia.
Spis treści
Kawa po turecku to kawa zmielona na drobny proszek, powoli parzona z zimną wodą i cukrem w małym tygielku z długim uchwytem, zwanym cezve, a następnie podawana w małej filiżance z pianką na wierzchu. Dotarła do Stambułu w połowie XVI wieku, w ciągu kilku lat pojawiły się kawiarnie, a w 2013 roku UNESCO wpisało tę tradycję na swoją listę. Narzędzie pokazuje przepis na przykładzie cezve i kończy się tureckim zdaniem służącym do zamówienia filiżanki kawy.
W skrócie · sprawdzono 28.10.2026
Drobny proszek, mały tygielek, filiżanka z pianką.
- Czym jest. Świeżo palone ziarna zmielone na drobny proszek; kawa, zimna woda i cukier powoli parzone w cezve na kuchence, by powstała pianka; podawane w małej filiżance, ze szklanką wody.
- Stambuł, połowa XVI wieku. Pierwsze tamtejsze kawiarnie datuje się na 1553 lub 1554–55, a dokładny rok ich powstania jest sporny.
- Zamykane wielokrotnie. Między 1559 a 1633 rokiem kawiarnie zamykano w kolejnych miastach, a one wciąż otwierały się na nowo.
- Do Europy. Wenecja w 1615, Londyn w 1650, Paryż w 1669 roku; pierwsze wiedeńskie zezwolenie na publiczne podawanie kawy pochodzi z 17.01.1685.
- UNESCO, 2013. „Kultura i tradycja kawy po turecku” znajduje się na Liście reprezentatywnej niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości.
Narzędzie · przepis z ulotki GoTürkiye · sprawdzono 28.10.2026
Cezve na ogniu
Wybierz ilość cukru, odtwórz osiem kroków lub naciskaj je po kolei, naciśnij dowolną część rysunku, by otworzyć jej kartę, a na koniec otrzymasz tureckie zdanie do zamówienia filiżanki kawy. Ilości podano na jedną filiżankę.
- Kawa
Wsyp jedną łyżeczkę kawy do małego, pustego i suchego cezve.
Ministerstwo Kultury i Turystyki podaje masę: 2 g kawy zmielonej na drobny proszek na jedną porcję.
- Cukier
Dodaj wybraną ilość cukru: bez cukru dla sade, jedną kostkę dla az şekerli, półtorej kostki dla orta şekerli, dwie kostki dla çok şekerli.
- Zimna woda
Wlej jedną filiżankę do kawy wody o temperaturze pokojowej.
Ministerstwo Kultury i Turystyki podaje masę: 60 g na jedną porcję.
- Mieszanie
Dokładnie wymieszaj, zanim tygielek trafi na ogień. Gdy już na nim stoi, nie mieszaj ponownie.
- Mały ogień
Postaw tygielek na małym ogniu na około 3 minuty.
- Pierwszy wzrost
Gdy pianka uniesie się po raz pierwszy, przy około 80 °C, zdejmij tygielek z ognia, zanim pianka dotrze do brzegu. Rozdziel piankę łyżeczką po równo do filiżanek i ponownie postaw tygielek na ogniu.
- Drugi wzrost
Przy drugim uniesieniu pianki, przy około 90 °C, dołóż jej łyżeczką do filiżanek, zdejmij tygielek i odstaw na kilka sekund. Nie dopuszczaj do wrzenia: kawa staje się gorzka i wodnista.
- Podanie
Rozlej kawę do filiżanek i podaj każdą z małą szklanką wody oraz kawałkiem lokum. Wodę pije się najpierw, by oczyścić podniebienie.
- Cezve
Mały tygielek z długim uchwytem, w którym parzy się kawę. Na początku jest suchy i pusty. Mieści najwyżej cztery lub pięć filiżanek, a im mniej czasu minęło od zmielenia, tym lepsza kawa.
Ulotka GoTürkiye
- Köpük
Pianka na wierzchu kawy i powód jej powolnego parzenia: przy pierwszym uniesieniu rozdziela się ją łyżeczką po równo do filiżanek, a przy drugim dodaje kolejną porcję.
Ulotka GoTürkiye; UNESCO
- Mały ogień
Mały ogień, około 3 minut do pierwszego uniesienia pianki. Tygielek zdejmuje się z ognia przy około 80 °C i ponownie przy około 90 °C, nigdy nie dopuszczając do wrzenia.
Ulotka GoTürkiye
- Fincan
Mała filiżanka do kawy na spodku. W przepisie Ministerstwa jest to porcelanowa filiżaneczka mieszcząca około ćwierci szklanki.
Ministerstwo Kultury i Turystyki
- Szklanka wody
Do każdej filiżanki podaje się małą szklankę wody. Pije się ją najpierw, by oczyścić podniebienie przed kawą.
Ulotka GoTürkiye; UNESCO
- Lokum
Do kawy podaje się kawałek lokum, miękkiego smakołyku. Zamiast niego mogą pojawić się cukierki lub czekolada.
Ulotka GoTürkiye; Ministerstwo Kultury i Turystyki
Twoje zamówienie
- sade niesłodzona bez cukru Ministerstwo Kultury i Turystyki: „Sade Kahve”, czarnaBir Türk kahvesi, sade, lütfen.Jedna turecka kawa, bez cukru, poproszę.
- az şekerli mało słodka 1 kostka, 2–3 g Ministerstwo Kultury i Turystyki: około ½ łyżeczki (2 g)Bir Türk kahvesi, az şekerli, lütfen.Jedna turecka kawa, mało słodka, poproszę.
- orta şekerli średnio słodka 1½ kostki, 3–4,5 g Ministerstwo Kultury i Turystyki: 1 łyżeczka (4 g)Bir Türk kahvesi, orta şekerli, lütfen.Jedna turecka kawa, średnio słodka, poproszę.
- çok şekerli bardzo słodka 2 kostki, 4–6 g Ministerstwo Kultury i Turystyki: 1½ łyżeczki (6 g)Bir Türk kahvesi, çok şekerli, lütfen.Jedna turecka kawa, bardzo słodka, poproszę.
Przy dwóch, trzech lub czterech filiżankach zamiast Bir mówi się İki, Üç lub Dört. Żadne naciśnięcia nie są zapisywane ani wysyłane, a narzędzie nie wydaje dźwięków.
Czym jest kawa po turecku: metoda i zwyczaj
Kawa po turecku, Türk kahvesi, to sposób parzenia i podawania. Świeżo palone ziarna miele się na drobny proszek. Kawę, zimną wodę i cukier umieszcza się w cezve i powoli parzy na kuchence, aż uniesie się pianka, czyli köpük. Napój podaje się w małej filiżance, zwanej fincan, ze szklanką wody obok, a fusy pozostają w pustej filiżance.
To także miejsce i okazja do spotkań. Należą do tej tradycji kawiarnia, gościnność i przyjaźń, ceremonie zaręczynowe oraz święta, a przygotowania kawy ludzie uczą się w rodzinie, obserwując i uczestnicząc.
UNESCO, 2013 · ulotka GoTürkiye
Türk kahvesi
Kawa po turecku: napój i sposób jego parzenia, powoli, w tygielku, z zachowaniem pianki na wierzchu.
Cezve
Mały tygielek z długim uchwytem. Parzy się w nim kawę i z niego ją nalewa.
Fincan
Mała filiżanka do kawy, podawana na spodku.
Köpük
Pianka na wierzchu kawy. Powstaje dzięki powolnemu parzeniu.
Lokum
Miękki smakołyk, znany po angielsku jako Turkish delight. Kawałek podaje się do filiżanki kawy.
Kahvehane
Kawiarnia. Pierwsze takie lokale działały w Mekce, Kairze i Damaszku na początku XVI wieku.
Kıraathane
Czytelnia: kawiarnia z gazetami, czasopismami, a później także książkami. Pierwsza została otwarta w Stambule w 1857 roku.
Tahtakale
Dzielnica starego Stambułu, w której umiejscawia się pierwsze kawiarnie.
Kahve falı
Dopatrywanie się obrazów w fusach pozostałych w pustej filiżance jako rozrywka w gronie przyjaciół.
Kız isteme
Wizyta z prośbą o rękę: rodzina pana młodego przychodzi prosić o rękę panny młodej, a przyszła panna młoda podaje kawę.
Kahverengi, kahvaltı
Dwa codzienne słowa zawierają słowo oznaczające kawę: kahverengi, brązowy, i kahvaltı, śniadanie.
Z Jemenu do Stambułu: napój XVI wieku
Pięć przystanków
- AbisyniaKawa jest początkowo znana jako pożywienie.
- Jemen, XV wiekZnana na początku XV wieku, pita od jego schyłku. Kręgi sufickie, czyli zgromadzenia mistycznych bractw, ceniły ją za pomoc w zachowaniu czujności podczas nocnych modlitw.
- Mekka i Kair, początek XVI wiekuUczeni zaczynają dyskutować, czy napój jest dozwolony.
- Stambuł, połowa XVI wiekuDokładny rok pojawienia się kawy jest sporny. Historyk Kâtib Çelebi pisze o statkach przywożących ją w 1543 roku; pierwsze kawiarnie datuje się na 1553 lub 1554–55.
- Europa, od 1615Najpierw Wenecja, od połowy XVII wieku wielkie ośrodki handlowe.
Handel
- Szlak
- Porty Jemenu, Dżudda, Suez, Egipt (Aleksandria, Damietta, Raszid), a następnie statkiem do Stambułu i innych miast osmańskich.
- Ilość
- Co roku z Jemenu do Egiptu trafiało od 30 000 do 40 000 ferde, jednostek ładunku, czyli około 5000 ton. Połowa wędrowała dalej do Stambułu i innych miast osmańskich.
- W Stambule
- Najpierw odprawa celna, potem składowanie w zajeździe (han). Kawę kupowali attarowie, cech sprzedawców ziół i przypraw, i zlecali jej tłuczenie w tahmis, miejscu tłuczenia kawy, zanim trafiała do sprzedaży w sklepach. W czasach podróżnika Evliya Çelebi w Stambule było 500 handlarzy kawą i około 300 sklepów.
- Cło
- Dwukrotność zwykłej stawki celnej, ponieważ uczeni niezbyt przychylnie patrzyli na kawę, a ona sama uchodziła za luksus. Europejscy kupcy płacili zwykłe 3 %.
- Gdy jej brakowało
- Popyt przewyższał podaż, a cena rosła. Do przygotowania kawy używano ciecierzycy, kasztanów, bulguru i migdałów.
- Później
- Od połowy XVIII wieku kawa z plantacji na Dalekim Wschodzie i w Ameryce Łacińskiej wypierała kawę jemeńską.
TDV, Kahve · sprawdzono 28.10.2026
Pierwsze kawiarnie: szkoły wiedzy
Pierwsze stambulskie kawiarnie datuje się na początek lat 50. XVI wieku. Historyk Âlî Mustafa Efendi umieszcza je w 960 r. hidżry (kalendarza muzułmańskiego), czyli w 1553 roku. Kronikarz Peçuylu İbrâhim podaje, że kupiec Hakem z Aleppo oraz Şems z Damaszku otworzyli kawiarnię w Tahtakale, dzielnicy Stambułu, w 962 r. hidżry, czyli w latach 1554–55. Historia miasta Wiednia również datuje pierwszą stambulską kawiarnię na 1554 rok. Podobne lokale działały w Mekce, Kairze i Damaszku od początku XVI wieku.
W środku
- Rozmowy. Ludzie ze wszystkich środowisk przychodzili pić kawę i rozmawiać. Rozmowy te zwano devlet sohbeti, „rozmowami o państwie”: były to plotki i pogłoski o sprawach państwowych.
- Gry i książki. Czytano, grano w tavla (tryktraka) i szachy oraz omawiano wiersze. Eposy takie jak Muhammediyye, Battalnâme i Hamzanâme czytano na głos.
- Występy. Wystawiano teatr cieni (karagöz), występowali opowiadacze (meddah) i bardowie (âşık).
- Nazwy. Kâtib Çelebi nazywał te lokale „mekteb-i irfan”, szkołą wiedzy, i „medresetü’l-ulemâ”, szkołą uczonych.
TDV, Kahvehane
Stambuł w liczbach
Około 50, potem około 600, 1631 i 2076.
Około 50 kawiarni w ostatnich latach panowania Sulejmana. Około 600, gdy panowali Selim II i Murad III, wliczając małe paleniska do kawy (Ignatius Mouradgea d’Ohsson). 1631 w rejestrach z 1792 roku i 2076 w 1821 roku. W XVII wieku Kâtib Çelebi znajdował je niemal na każdym rogu ulicy.
TDV, Kahve i Kahvehane
Po reformach tanzimatu pojawił się nowy rodzaj lokalu: kıraathane, czytelnia, w której przy kawie czytano gazety i czasopisma, a później książki. Pierwszą była Sarafim Kıraathanesi przy Divanyolu w Stambule, otwarta w 1857 roku.
Herbata trafiła do kawiarni pod koniec XIX wieku, po wojnie 1877–78, a stoły i krzesła zastąpiły kerevet, podwyższoną drewnianą platformę do siedzenia. Tę historię opisuje Kultura herbaty w Turcji. Amerykańskie badanie z 1922 roku podzieliło stambulskie kawiarnie na siedem rodzajów: w hanach (zajazdach), przy meczetach, kıraathane, sąsiedzkie, kupieckie, restauracyjne i wiejskie.
Zakazy: od 1559 do 1633
W XVI i XVII wieku kawiarnie zamykano w kolejnych miastach, a one wciąż otwierały się na nowo. Uczeni byli podzieleni w sprawie samego napoju. Większość uznawała go za dozwolony, mubah; nieliczni zakazywali go z powodu tego, co działo się w lokalach, na przykład kłamstw, obmowy i hazardu, lecz nawet oni dopuszczali go tam, gdzie nic takiego nie miało miejsca. TDV İslâm Ansiklopedisi przypisuje zakazy głównie polityce.
- 1559Homs zamyka swoje kawiarnie.
- 1565Aleppo i Damaszek.
- 1566–67Egipt, a w tym samym roku stambulska dzielnica Eyüp.
- 1568Stambuł i Galata.
- 1592Bostanzâde Mehmed Efendi odpowiada na pytanie o kawę w przychylnej jej wierszowanej fatwie liczącej 52 wersy.
- Za panowania Ahmeda IWezyrowie Derviş Pasza i Nasuh Pasza zamykają kawiarnie.
- 2 września 1633Pożar w Cibali trawi jedną piątą Stambułu. Edykt zamyka kawiarnie we wszystkich miastach osmańskich, za namową kaznodziei Kadızâde Mehmed Efendi i z fatwą wydaną przez şeyhülislâm (najwyższy autorytet religijny imperium), Ahîzâde Hüseyin Efendi. W samym Eyüp zburzono 120 lokali, a w miejscu kawiarni powstały pomieszczenia dla kawalerów, garbarzy i podkuwaczy. Te same zarządzenia zakazują tytoniu.
- Mehmed IV: początek rządówZakaz zostaje zniesiony. Historycy Solakzâde i Kâtib Çelebi, którzy go nie popierali, przyjmują to z radością.
Zamknięcie z 1633 roku było ostatnią decyzją o zamknięciu wszystkich kawiarni. Później zamykano je tylko tam, gdzie stwierdzono niewłaściwe zachowanie, a państwo skupiło się na ich kontrolowaniu i opodatkowaniu. Wezyrowie inwestowali w duże kawiarnie, a wśród handlarzy kawą byli janczarzy, piechota sułtana.
TDV İslâm Ansiklopedisi: Kahve, Kahvehane, Murad IV, Kadızâdeliler · sprawdzono 28.10.2026
Do Europy i jedna legenda
Kawiarnie dotarły do wielkich miast europejskich w połowie XVII wieku. Dla Wiednia istnieją dwie daty z dwóch źródeł: TDV datuje tamtejsze kawiarnie na 1651 rok, a historia miasta podaje datę 17 stycznia 1685 jako dzień wydania pierwszego zezwolenia na publiczne podawanie kawy. Otrzymał je ormiański kupiec Johannes Deodat (Diodato) dla swojego domu przy Haarmarkt. To ormiańscy kupcy w największym stopniu przyczynili się do zadomowienia się kawy w mieście.
- Około 1580Kawiarnia w Budzie, wówczas pod panowaniem osmańskim.
- 1615Wenecja. W 1645 roku kawiarnie upowszechniają się we Włoszech.
- 1644Marsylia.
- 1645Dwór cesarski w Wiedniu kupuje kawę dla poselstw tureckich.
- 1650Londyn.
- 1669Paryż.
- 1685Wiedeń: pierwsze zezwolenie na publiczne podawanie kawy, 17 stycznia.
TDV, Kahve · Wien Geschichte Wiki, „Kaffeehaus” · sprawdzono 28.10.2026
Trzy twierdzenia po sprawdzeniu
„Po 1683 roku Georg Franz Koltschitzky otworzył pierwszą kawiarnię w Wiedniu.”
Historia miasta Wiednia określa tę opowieść jako legendę, którą obalił historyk Karl Teply. Pierwszy przywilej otrzymał Johannes Deodat 17 stycznia 1685.
„Kawy zakazano raz, a potem już nigdy.”
Zamknięcia następowały falami, od Homs w 1559 roku po całe imperium w 1633 roku. Po 1633 roku lokale zamykano tylko tam, gdzie stwierdzono niewłaściwe zachowanie.
„Kawa po turecku rośnie w Turcji.”
Nazwa dotyczy metody; pierwsza kawa pochodziła z Jemenu. BATEM, państwowy instytut badań rolniczych w Antalyi, uprawia kawę w Gazipaşa–Alanya na otwartym polu i w Antalyi pod osłonami. Jego dyrektor powiedział w marcu 2025 roku, że instytut planował zebrać pierwsze ziarna w następnym roku.
Jak powstaje kawa: tygielek, pianka, mielenie
Jedna filiżanka w liczbach
- Kawa
- Jedna łyżeczka, 2 g kawy zmielonej na drobny proszek. Im mniej czasu minęło od zmielenia, tym lepiej.
- Woda
- Jedna filiżanka do kawy wody o temperaturze pokojowej, 60 g.
- Cukier
- Sade: bez cukru. Az şekerli: 1 kostka (2–3 g), około ½ łyżeczki. Orta şekerli: 1½ kostki (3–4,5 g), 1 łyżeczka. Çok şekerli: 2 kostki (4–6 g), 1½ łyżeczki.
- Ogień
- Mały, około 3 minut do pierwszego uniesienia pianki. Zdejmij tygielek przy około 80 °C i ponownie przy około 90 °C. Nigdy nie dopuszczaj do wrzenia.
- Tygielek
- Najwyżej cztery lub pięć filiżanek.
Ulotka GoTürkiye · Ministerstwo Kultury i Turystyki · sprawdzono 28.10.2026
Mielenie
Ziarna miele się na proszek tak drobny, że pozostaje w filiżance i osiada na dnie. W dawnych kawiarniach mielono je ręcznie w mosiężnym młynku; dziś młynek jest zwykle elektryczny.
Ministerstwo Kultury i Turystyki
Jak podaje się kawę: filiżanka, woda, lokum
Na tacy
- Filiżanka. Mała porcelanowa filiżanka fincan na spodku, o pojemności około ćwierci szklanki.
- Woda. Mała szklanka wody, którą pije się najpierw, by oczyścić podniebienie.
- Smakołyk. Lokum, cukierki lub czekolada. Kawę podaje się zwykle w południe lub po obiedzie czy kolacji.
- Dodatki. W niektórych miastach kawę przygotowuje się z pistacjami, migdałami, menengiç (nasionami pistacji terpentynowej) lub karobem.
Ulotka GoTürkiye · Ministerstwo Kultury i Turystyki
Jak zamówić kawę
Ilość cukru określają cztery wyrażenia: sade — bez cukru, az şekerli — mało słodka, orta şekerli — średnio słodka i çok şekerli — bardzo słodka. Najpierw podaje się liczbę, potem kawę, a na końcu ilość cukru.
Bir Türk kahvesi, sade, lütfen.Jedna turecka kawa, bez cukru, poproszę.
Bir Türk kahvesi, az şekerli, lütfen.Jedna turecka kawa, mało słodka, poproszę.
Bir Türk kahvesi, orta şekerli, lütfen.Jedna turecka kawa, średnio słodka, poproszę.
Bir Türk kahvesi, çok şekerli, lütfen.Jedna turecka kawa, bardzo słodka, poproszę.
Lütfen znaczy „proszę”, a Bir znaczy „jeden / jedna”. Ostatni pasek narzędzia układa zdanie dla jednej do czterech filiżanek i je kopiuje. Ministerstwo Kultury i Turystyki · ulotka GoTürkiye
Zwyczaje: gość, wizyta, fusy
Trzy zwyczaje wokół filiżanki
Wybierz jeden.
Gościowi podaje się filiżankę kawy. Tureckie przysłowie mówi: „Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır”, jedna filiżanka kawy zobowiązuje do czterdziestu lat przyjaźni. Włoski pisarz Edmondo De Amicis stwierdził w XIX wieku, że w dowolnym miejscu Stambułu można było dostać kawę w ciągu trzech minut.
Ulotka GoTürkiye · Ministerstwo Kultury i Turystyki
Podczas kız isteme, czyli „proszenia o dziewczynę”, rodzina pana młodego odwiedza rodzinę panny młodej, by poprosić o jej rękę. Przyszła panna młoda przygotowuje kawę i podaje ją zalotnikowi i starszyźnie; obserwuje się jej zachowanie i ocenia smak napoju. Ceremonie zaręczynowe należą do okazji do podawania kawy wymienianych przez UNESCO.
Ulotka GoTürkiye · UNESCO
W fusach pozostałych w pustej filiżance dopatruje się obrazów jako rozrywki w gronie przyjaciół, z nadzieją na dobre wieści. UNESCO dodaje, że często służą one do wróżenia.
Ulotka GoTürkiye · UNESCO
UNESCO i współczesność: wpis z 2013 roku
W 2013 roku, podczas ósmej sesji w Baku, Komitet UNESCO do spraw Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego wpisał zgłoszoną przez Turcję „Kulturę i tradycję kawy po turecku” na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości.
- W rodzinie. Wiedza i umiejętności przechodzą w rodzinach z pokolenia na pokolenie. Dają poczucie tożsamości i ciągłości oraz wzmacniają spójność społeczną poprzez gościnność.
- Widoczność. Wpis może zwiększać widoczność niematerialnego dziedzictwa i stanowi przykład instytucji społecznej sprzyjającej dialogowi.
- Podtrzymywanie. Władze lokalne i krajowe, miłośnicy kawy oraz stowarzyszenia angażują się w ochronę tej tradycji. Od 2010 roku figuruje ona w tureckim krajowym inwentarzu niematerialnego dziedzictwa, prowadzonym pod nadzorem Ministerstwa Kultury i Turystyki.
- W słowach i pieśniach. Kawę opiewają literatura i pieśni.
UNESCO, wpis i decyzja 8.COM 8.28
Krótkie odpowiedzi w kilku zdaniach
Jak zamówić kawę po turecku?
Najpierw podaje się liczbę, potem kawę, a na końcu ilość cukru: „Bir Türk kahvesi, orta şekerli, lütfen” (Jedna turecka kawa, średnio słodka, poproszę). Poziomy to sade (bez cukru), az şekerli (mało słodka), orta şekerli (średnio słodka) i çok şekerli (bardzo słodka).
Dlaczego do kawy podaje się szklankę wody?
Wodę pije się najpierw, by oczyścić podniebienie przed kawą.
Po co jest pianka?
Pianka, köpük, jest celem powolnego parzenia. Przy pierwszym uniesieniu rozdziela się ją łyżeczką po równo do filiżanek, a przy drugim dodaje kolejną porcję.
Kto otworzył pierwszą kawiarnię w Stambule?
Źródła nie są zgodne co do roku: 1553 lub 1554–55. Kronikarz Peçuylu İbrâhim podaje, że byli to Hakem z Aleppo i Şems z Damaszku, którzy otworzyli kawiarnię w Tahtakale w 962 r. hidżry (1554–55).
Czy historia pierwszej kawiarni w Wiedniu jest prawdziwa?
Nie. Historia miasta Wiednia określa opowieść o Koltschitzkym jako legendę. Pierwsze zezwolenie otrzymał Johannes Deodat 17 stycznia 1685.
Czy w Turcji uprawia się kawę?
BATEM, państwowy instytut badań rolniczych w Antalyi, uprawia kawę w Gazipaşa–Alanya na otwartym polu i w Antalyi pod osłonami. Jego dyrektor powiedział w marcu 2025 roku, że instytut planował zebrać pierwsze ziarna w następnym roku.
Źródła sprawdzono 28.10.2026
Pokaż źródła
- Turkish coffee culture and tradition (wpis 2013) — UNESCO, niematerialne dziedzictwo kulturowe, sprawdzono 28.10.2026
- Decyzja 8.COM 8.28 — UNESCO, Komitet Międzyrządowy, sprawdzono 28.10.2026
- Kahve (İdris Bostan, 2001) — TDV İslâm Ansiklopedisi, sprawdzono 28.10.2026
- Kahvehane (Ahmet Yaşar, 2019) — TDV İslâm Ansiklopedisi, sprawdzono 28.10.2026
- Murad IV — TDV İslâm Ansiklopedisi, sprawdzono 28.10.2026
- Kadızâdeliler — TDV İslâm Ansiklopedisi, sprawdzono 28.10.2026
- Turkish Coffee (ulotka, 2 strony) — GoTürkiye, sprawdzono 28.10.2026
- Turkish Coffee — Ministerstwo Kultury i Turystyki, sprawdzono 28.10.2026
- Kahve Yemen’den değil BATEM’den gelecek (Akdeniz Manşet, 07.03.2025, na stronie prasowej BATEM) — BATEM, Ministerstwo Rolnictwa i Leśnictwa, sprawdzono 28.10.2026
- Kaffeehaus — Wien Geschichte Wiki, Miasto Wiedeń, sprawdzono 28.10.2026
Ogólne informacje o tradycji i napoju; przepisy i ilości dotyczą jednej filiżanki.
